Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2014/22629 K.2015/5495

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Davacı, davalılar murisine ait işyerinde, askerlik dönemi hariç 01.05.1976 - 31.12.2001 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitini istemiş, Mahkemece; 2007 yılında açılan davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi olup, anılan Kanunun 6. maddesinde yer alan, sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamayacağı ve vazgeçilemeyeceği yönündeki düzenleme ile anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi göz önünde bulundurulduğunda, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davaların kamu düzeni ile ilgili olduğu ve özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri gerektiği açıktır.

Bu bağlamda, hak kayıpları ile gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi ve temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde mahkemece kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanması gerekmektedir. Ayrıca, 506 sayılı Kanunun 79/10. maddesi hükmüne göre.

Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yada çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Eldeki somut olayda; davacı nüfus bilgileri ile uyumlu, ... sigorta sicil numarası ile, 21.10.1960 doğum tarihli, ... ve ... oğlu, ... ... nüfusuna kayıtlı, doğum yeri Çömlektepe olan ... ... adına 05.05.1995

başlangıç tarihli ve Kuruma 02.05.1995 tarih ve 900300 varide numarası ile intikalli, “Sosyal Sigortlar Kurumu ... Sigorta Müdürlüğü” kaşesi bulunan imzalı işe giriş bildirgesi örneği, ... ve ... sicil sayılı davalılar murisi Sümbül Yaşar Akarsu'ya ait işyerlerinden verilme 1985/3, 1986/1-2-3, 1995/2- 3 ve 1996/1-2. dönem bordrolarında 41010... sigorta sicil numarası ve ... adı ile Kuruma bildirilen hizmetler, 13.02.1960 yılı doğumlu, ... ve ... oğlu, ... - ... - ...

Köyü nüfusuna kayıtlı ve ... ... sigorta sicil numaralı dava dışı ...'nın hizmet cetvelinde 1985/3, 1986/2-3, 1995/2-3, 1996/1-2. dönemlerinde davalılar murisine ait 90766 ve 91455 sicil numaralı işyerlerinden yapılan bildirimler, bu dönemlerde dava dışı ...'nın lokanta işyerinden çoğunluğu tam süreli bildirimlerinin varlığı, ayrıca 1956 ... doğumlu davacı bordro tanığı ... ile diğer tanıkların beyanları karşısında, Mahkemece yapılan inceleme ve araştırma hüküm kurmaya yeterli ve elverişli bulunmamaktadır.

Mahkemece yapılması gereken iş;

1-05.05.1995 başlangıç tarihli işe giriş bildirgesi aslı,

2-Dava dışı... T.C. Kimlik ve (... ve ... ) sigorta sicil numaralı ..., ... T.C. Kimlik ve 41010... sigorta sicil numaralı Kurumdan yaşlılık aylığı almakta olan ... ile ayrıca dosya kapsamından 01.07.1960 doğumlu 9805767 sigorta sicil numaralı olduğu anlaşılan ...'nın şahsi sicil dosyaları Kurumdan istenilmeli,

3-Dava dışı ... isimli kişi celbedilerek davacı ile yüzleştirilmek suretiyle tanıklığına başvurulmalı, dönem bordroları ile dava dışı ...'nın hizmet cetvelinde davalılar murisine ait işyerlerinden bildirilen hizmetlerin kime ait olduğu hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya meydan vermeyecek biçimde belirlenmeli, hizmetlerin davacıya aidiyetinin tespiti halinde, sigorta sicil numarası tespit edilmek suretiyle hizmet cetveline işlenmesi sağlanmalı, hak düşürücü süre, yapılacak bu araştırmaların sonucuna göre değerlendirilmeli.

4-İddia edilen diğer süreler yönünden ise; celbedilmeyen dönem bordroları var ise celbedilerek dönem bordrolarından re'sen bordro tanıkları tespit edilmeli, yeteri kadarının bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, başvurulan tanık beyanları karşılaştırılarak, varsa çelişkiler de giderilmeli, dosya kapsamı gözetilmeli, askerlik dönemine ilişkin belgeler de istenilerek, toplanan ve toplanacak delillerin sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.