Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/10042 K.2017/7667

Dava, itirazın iptali ile icra inkâr tazminatı istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Eldeki davada, davacı kurum tarafından davalı hakkında bağladığı ölüm aylığının iptali ile yersiz ödeme borcu tahakkuk ettirildiği, ödenmeyince takibe geçildiği ve mahkemece 18 yaşıdan küçük davalı hakkında takip yapılamayacağı gerekçesi ile yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmaktadır.

6100 sayılı HMK'nın 50. maddesinde medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 51. maddesinde dava ehliyetinin medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği, 114/d maddesinde ise taraf ve dava ehliyetinin dava şartlarından olduğu ve 115. madde uyarınca da mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı belirtilmektedir.

Dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli olan şartlardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır.

HMK.’nun 115/2. maddesindeki kurala göre, “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”. Düzenleme gereğince, eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerekir. Bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmelidir.

Takip ve dava ehliyeti olmayan (küçük veya kısıtlı) kişiye karşı takip yapılırken, olması gereken, borçlu (taraf) olarak takip ehliyeti olmayan kişinin (küçüğün veya kısıtlının), temsilcisi olarak da kanuni temsilcisinin adı, soyadı ve adresi yazılmasıdır. Ancak takip sadece takip ehliyeti olmayan kişiye (küçüğe ve kısıtlıya) karşı yapılır ve takip talebinde kanuni temsilcisinin isim ve adresi gösterilmese dahi, takip bu nedenle iptal edilmez, bu durumda yapılması gereken borçlunun kanuni temsilcisine tebligat yapılarak takibe dâhil edilmesinin sağlanması olmalıdır. Zira aksi durum hem usul ekonomisi ilkesi hem hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayan neticeler doğuracaktır.

Eldeki davada da, davalı küçük hakkında yapılan takipte, itirazın usulüne uygun şekilde, davalı küçüğün velisi ... tarafından yapıldığı anlaşılmakta olup, takip tarihinde her ne kadar takip ehliyeti olmayan davalı hakkında ödeme emri tanzim edilmiş ise de, gerek takip sürecinde gerekse dava sürecinde davalının annnesine husumet yöneltilmesi suretiyle dava şartı olan yaş küçüklüğünün tamamlanabilecek türden bir dava şartı niteliğinin bulunması nedeniyle eksik olan bu şartın açıklanan şekilde giderildiği anlaşılmakla, işin esasına girilerek karar verilmesi gereği dikkate alınmaksızın, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm sair yönler incelenmeksizin bozulmalıdır.