Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/1470 K.2015/7560

Dava, hizmet tespiti ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, davalı nezdinde 01.02.2006 tarihinde çalışmaya başladığını ve bu işyerinden 16.01.2009 tarihinde davalı tarafından işten çıkartıldığını, ancak kurum kayıtlarında davalı işveren yanında çalıştığına dair kaydın olmadığını, bu gerekçeyle davalı işveren yanında 01.02.2006 ile 06.01.2009 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, daha sonra talebini daraltarak işe başlama tarihinin 27.05.2007 olarak değiştirmiş; mahkemece, davacının 15.06.2007 – 06.01.2009 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde çalıştığının tespitine karar verilerek, kısmen kabul kararı verilmiştir.

1-)Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Yasanın Geçici 7. maddesi kapsamında uygulama alanı bulan 506 sayılı Yasanın 79/10 maddesidir. 506 sayılı Yasanın 6. maddesinde ifade edildiği üzere “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve feragat edilemez”.

Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi karşısında, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olduğu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğunun gözetilmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında dava konusu somut olayda; öncelikle davalı işyerinin kapsamı, davacının davalı işyerinde hangi işlerde çalıştığı, bu çalışmalarının ne kadar süreyle yapılabileceği, buna göre çalışmasının tam zamanlı çalışmayı gerektirip gerektirmediği, çalışmanın varlığı ve süresi yöntemince araştırılmalı, işe başlama ve işten ayrılma tarihi şüpheye mahal vermeyecek şekilde tespit edilmeli, davalı işyerinden işyeri kayıtları.

Kurumdan ise işyeri dosyası ve dönem bordroları celp edilerek incelenmeli, dönem bordrolarında ismi bulunan ve mahkemece resen seçilecek tanıkların davaya konu uyuşmazlık ile ilgili bilgi ve görgülerine başvurulmalı, aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler, komşu işyeri tanıkları re’sen saptanarak dinlenilmeli, mahkemece, bozma öncesi dinlenen tanıklardan komşu işyeri tanığı olduğunu iddia edenlerin, davaya konu tarihlerde davalı işyerine komşu işyerlerinin bulunup bulunmadığı usulünce saptanmalı, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

2-)Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir (HMK m. 326/I). Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır (HMK m. 326/2). Hukuk Muhakemeleri Kanununun 326. maddesinde tarafların kusuru değil, davada haklı çıkma oranları göz önünde tutulmuştur.

Mahkemece dava dilekçesindeki talebe göre, hüküm altına alınmayan süre yönünden, davanın kısmen kabulünün sonucu yönünden, yargılama giderlerinin kabul ve ret oranına göre taraflar arasında paylaştırılması gerekirken, mahkemece yargılama giderlerinden sadece davalıların sorumlu tutulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.