Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2015/15390 K.2015/18307

Dava, zorunlu sigortalılığın iptaline ilişkin Kurum İşleminin iptali ile hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı K..vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesi ile 506 sayılı Kanunun 79. maddesidir. Anılan Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

506 sayılı Yasa’nın 4. maddesinde; işveren, bu kanunun uygulanmasında 2'nci maddede belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler olarak belirtilmiş olup 5510 sayılı Yasa’nın 12. maddesinde ise, 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar işveren olarak tanımlanmıştır. 4857 sayılı İş Kanununda ise, “Bir iş sözleşmesine dayanarak ... işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren denilmektedir."

Davacı, dava dışı A...C..’ın inşaat işinde 01.01.2008-14.07.2009 tarihleri arasında çalıştığını, Kurumca, 25.10.2010 tarihinde düzenlenen raporla, gerek A.. C..gerekse dinlenen diğer tanıkların beyanları da dikkate alınarak yapılan incelenme ve durum tespitinde, davacın hizmetlerinin bildirildiği ... işyeri numaralı inşaat işinin 07.10.2005 tarihinde kapsama alınıp, 31.12.2007 tarihi sonrası inşaatın

./..

tamamlanmış olduğu ve fiilen çalışan olmadığının tespiti ile ayrıca fiili denetim sırasında tüm binaların oturulur vaziyette bulunması üzerine bu işyerinden 31.12.2007 tarih sonrası yapılan bildirimlerin iptal edildiği anlaşılmaktadır. Davacı, mahkemeye verdiği beyanda dava dışı A..C.. ait farklı işyerlerinde çalıştığını belirterek davanın kabulünü istemiş ise de Mahkemece, bu işyerleri hakkında yeterli araştırma ve inceleme yapılmadan davanın kabulü şeklinde yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir. Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme yeterli bulunmamaktadır

Mahkemece, yapılacak iş, davacının çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; öncelikle, davacının hangi tarihler arasında hangi işyerinde ne işi yaptığı açıklıkla belirlenmeli, bu işyerleri tespit edildikten sonra Kurum’dan bu işyerleri ile ilgili kapsam tarihleri, aylık ve prim hizmet belgeleri istenmeli, bu işyerlerinde çalışmış, davası olmayan uyuşmazlığa konu dönemi kapsar şekilde çalışması bulunan tanıklardan kanaat edinmeye yetecek kadarının re’sen belirlenerek beyanlarına başvurulmalı ,

talep edilen döneme ilişkin bordro tanıklarına ulaşılamadığı takdirde sigortalı ile birlikte çalışan kişiler ile aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı;

mezkur işyerlerinin kapasitesi araştırılarak özellikle davacının yaptığı işi yapan başka kişi olup olmadığı şayet var ise davacının yaptığı iş kolu değerlendirilerek aynı işi yapan kaç kişiye ihtiyaç duyulabileceği konusunda uzman inşaat bilirkişiden de gerekirse görüş alınmak suretiyle davacının gerçekten çalışıp çalışmadığı kuşku ve duraksamaya mahal vermeyecek şekilde çözümlenmeli, davacının çalışmaları ile ilgili tüm belgeler davalı Kurumdan, puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden getirtilmeli,

iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın davacıya aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından, işbu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı; gerçek işverene HMK.

124. maddesi gereği husumet yöneltmesi için davacıya mehil verilmeli; onunda göstereceği bütün deliller toplandıktan ve birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı K... vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.