Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/10181 K.2018/8775

.......

Dava, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Hükmün, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 20/12/2005 -01/08/2006 tarihleri arasında ........simli iş yerinden hizmet bildirimlerinin 16.09.2015 tarihli müfettiş raporuna istinaden iptal edilmesiyle davacıya doğum nedeniyle yapılan geçici iş göremezliği ve tedavi giderlerinden oluşan kurum zararının tahsiline ilişkin kurum işleminin iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davacının .......çalışmasının fiili olduğu, sahte çalışma olmadığı, sigortalı olduğu dönemde kurum tarafından doğum nedeniyle kendisine yapılan ödemelerden dolayı borcu bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ...'nın 06/03/2015 tarih, 3780490 numaralı borç bildirim belgesinin iptaline karar verilmiştir. Mahkemece verilen hüküm aşağıda belirtilen nedenlerle eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesi ile 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, çalışmanın geçtiği iddia edilen iş yerine dair düzenlenmiş Kurum müfettiş raporu ve dayanak belgeler varsa dosya içerisine getirtilmeli,

yine çalışmanın geçtiği iddia edilen işyerinden bildirimi bulunup iptal edilmeyen bordrolu tanıkların yeteri kadarının beyanlarına başvurulmalı, ilgili işyerinin hangi tarihten itibaren faal olduğu ile çalışma ruhsatı alıp almadığı araştırılmalı, işyeri işvereninin vergi kayıtları irdelenerek çalışan sayısı tespit edilmeye çalışılmalı, komşu işyeri bodro tanıkları ve işverenleri tespit edilerek beyanlarına başvurulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Somut olayda, 20/12/2005 -01/08/2006 tarihleri arasında............ isimli iş yerinden hizmet bildirimlerinin yapıldığı, bununla birlikte..........12.12.2005 başlama tarihli “kadınlar için kuaför işletmelerinin faaliyetleri” mesleği için vergi tescilinin sağlandığı halen faal olduğu,

kurum müfettişince dinlenen davacının çaycı olarak çalıştığını, servis ve ayakçılık yapmadığını, işyerinin iplik üzerine olduğunu, işverenin kim olduğunu, işyeri adresini, hatırlamadığını, ücreti elden alıp imza atmadığını beyan etmesine rağmen ceza yargılamasında ve mahkemece dinlenen davacı tanıklarının davacının çay, getir götür, temizlik işleri yaptığını, işyerinin takım elbise dikimi işini yaptığını beyan ettikleri, ayrıca müfettiş tarafından dinlenen, işyerinde temizlik ayakçı olarak çalıştığını belirten ... isimli şahsın davacıyı tanımadığını, işyerinde hamile kimsenin olmadığını,

ücretlerin elden ve imza karşılığı verildiğini beyan ettiği hususları göz önünde bulundurularak, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular ışığında mahkemece; resen araştırma ilkesi gereğince, işyerinde aynı işi yaptığı anlaşılan ...’ın ve çalışmanın geçtiği iddia edilen dava konusu dönemde işyerinden bildirimi bulunup iptal edilmeyen diğer bordrolu tanıkların beyanlarına başvurulmalı, davacı ve tanık beyanlarındaki çelişkiler giderilmeli, davacının çalışmasını bilebilecek, çalışmasının geçtiği iddia edilen işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahipleri ve iş yeri çalışanları, zabıta marifetiyle tespit edilerek,

bilgi ve görgülerine başvurulmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre eylemli çalışmanın var olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.

...........