Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2016/3025 K.2016/9573

Dava, sigorta başlanğıcının 08.09.1994 tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın konusuz kalmış olması sebebiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir. Hükmün, davalı işveren vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Her ne kadar mahkemece, “SGK İl Müdürlüğü Sosyal Güvenlik Denetmenliği tarafından 25/09/2014 tarih ve 2014/Oİ-125 sayılı rapor ile ...Mah. ... Sok.

No:1...adresinde bulunan ''Uslu Apartmanı Yöneticiliği'' ünvanlı iş yerinde kurum Sosyal Güvenlik Denetmeni Osman İzgi tarafından denetim yapıldığı, ve denetim raporu düzenlenmiş olduğu, dosya içerisinde bulunan 02/04/2015 tarihli davacıya ait SGK hizmet döküm cetvelinden davacının davalı işverenlik yanında 08/09/1994 tarihinden 31/12/2013 tarihinde kadar ayda 30 gün üzerinden tescilinin yapılmış olduğunun görüldüğünden bahisle, davanın konusuz kaldığı” belirtilmiş ise de, işveren tarafından, müfettiş rapor ile birlikte ortaya çıkan yeni hukuki duruma karşı uyuşmazlığın sürdürüldüğü,

kaldı ki 5510 sayılı Yasanın 59. maddesinin 2.fıkrasında düzenlenen tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli olacağının belirtildiği, bu haliyle davalı işveren yönünden uyuşmazlığın devam ettiğinin kabulünün gerekeceği, açıklanan nedenlerle mahkemece işin esasına girilmesi gerekirken, davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi, isabetsizdir.

Mahkemece davalı işveren tarafından uyuşmazlığın devam ettirildiği göz önünde bulundurularak, çalışma olgusunun varlığı araştırılmalıdır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanunun 79/10 ve 108. maddeleri olup, 108. madde, sigortalılık süresini düzenlemekte olup, sigortalılık niteliği taşımayan bir kimsenin sigortalılık süresinden de söz edilemez. Olağan olarak sigortalılık niteliği, 506 sayılı Kanunun 2. maddesine göre hizmet akdinin kurulması ve 6. madde gereğince çalışmaya başlaması ile edinilir.

Bu maddelerde açıkça belirtildiği üzere, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığı zorunludur. Sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Kanunun 79/8. maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir. Zira, sigortalılığın başlangıcına yönelik her dava, aynı zamanda sigortalılığın tespiti istemini de içerir.

Aksine düşünce, özellikle yaşlılık aylığının kabulü için öngörülen sigortalılık süresi yönünden çalışanlar ile çalışmayanlar arasında, adaletsiz ve haksız bir durum yaratır. Bu nedenle, çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı ve Anayasa’nın 60. maddesinde tanımlanan sosyal güvenlik hakkının niteliği gereği bu tür davalarda, hakim, doğrudan soruşturmayı genişleterek, sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, mahkemece, tespiti istenilen tarihte işyerinden Kuruma verilen dönem bordrosu olup olmadığı araştırılarak, var ise, dönem bordroları ilgili müdürlükten istenerek, bu bordrolarda kayıtlı tanıklar dinlenmeli, işverenin bordrolarında Kurum kayıtlarına geçen tanık bulunamaz ise, davacının, çalışmasının geçtiği apartmanda, tespiti istenilen tarihte, ikamet eden apartman sakinleri resen tespit edilerek ifadelerine başvurulmalı, o tarihte komşu olan diğer işyerlerinin sahiplerinin de zabıta marifetiyle tespit edilerek,

bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bu yönde, yapılacak araştırmadan, bir sonuca varılamadığı takdirde ise, davacı tarafından gösterilen tanıklar dinlenmeli, ifadeleri hükme dayanak kılınan tanıkların dava konusu yapılan tarihte iş yeri sigortalısı veya komşu iş yeri işvereni veya çalışanı olup olmadığı araştırılmalı, bu araştırmada, gerekirse, zabıta aracı kılınmalı, davalı Kurumdan, anılan kişilerin belirtilen tarihte sigorta bildirimlerinin hangi iş yerinden yapılmış olduğu sorulmalı, 25.09.2014 tarihli Müfettiş raporunda beyanına başvurulan İsmail Sağlam'ın mahkeme huzurunda da beyanı alınmalı,

müfettiş raporu ile mahkeme beyanı arasında çelişki olursa mevcut çelişki usulünce giderilmeli, apartman karar defteri ile tutulması gerekli diğer dosyalar getirtilerek davacının siminin belirtilip belirtilmediği titizlikle incelenmeli, elde edilen bilgilerin tanık anlatımlarında belirtilen olgularla örtüşüp örtüşmediği de irdelenerek, sonucuna göre karar verilmelidir.

Mahkemenin, yukarıda açıklanan esaslar doğrultusunda araştırma yaparak elde edilecek sonuca göre karar vermesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davalı işveren vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.