Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/4891 K.2018/9075

..........

Dava, yol yardımlarının prime esas kazanca dahil olmadığının tespiti ile Kurumca haksız olarak tahsil edilen alacağın yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dosyanın incelenmesinde; davacı Şirket ile dava dışı Üniversite arasında bağıtlanan sözleşme ile üstlenilen temizlik işinde çalışan işçilere, her ay temel ücretlerinin yanında, çalışılan gün ile sınırlı olmak üzere yapılan yol ve yemek yardımlarının, prime esas kazanç içinde bildirilmiş olması nedeniyle, sigortalılara yapılan yemek ve yol yardımlarının 506 sayılı Yasanın 77'nci maddesi kapsamında prime esas kazanç matrahına dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile Kurumca fazladan alınan primlerin iadesi istemiyle açıldığı anlaşılan davada;

mahkemece sigortalılara yapılan yemek ve yol yardımlarının prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiği kanaatiyle, tahakkuk ettirilen primlerin iadesine karar verilmiş ise de yapılan değerlendirme eksik incelemeye dayanmakta olup usul ve yasaya uygun değildir.

Davanın yasal dayanağı, ihtilaf konusu dönem itibariyle 506 sayılı Kanunun 77 ve 5510 sayılı Kanunun 80. maddeleridir.

Davacı tarafından, 02.01.2008-01.10.2008 tarihleri arasında nakden ödendiği anlaşılan yol yardımlarının tahakkuk dönemleri itibarıyla yürürlükte bulunan ve davanın da yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanunun 77. maddesinin birinci fıkrasında, prim hesabında göz önünde tutulacak kazançlar belirtilirken, ikinci fıkrada “ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kaza tazminatları, ayni yardımlar ile ........ miktarı yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamlarının, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının belirlenmesinde dikkate alınmayacağı,

bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemelerin prime tabi tutulacağı” belirtilmiş olup fıkrada bahsedilen “ayni yardımlardan” amacın, sosyal veya kişisel bir ihtiyacın karşılanması yolunda yapılan yardım olduğu, yardımın ayni veya parasal olarak yapılmasının bir öneminin bulunmadığı gözetildiğinde, anılan dönemde yapılan “yol yardımı” ödemelerinin ayni yardım niteliğinde olması nedeniyle prime esas kazanca dahil edilemeyeceğine yönelik mahkeme hükmü isabetli ise de.

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun 80. Maddesinin 1. Fıkrasının (b) bendinin “Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları,

prime esas kazanca tabi tutulmaz.” hükmü ile prime esas kazanca dahil edilmeyecek ödemeler belirtildikten sonra (c) bendinde “(b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. …” hükmüne yer verilerek, (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında yapılan tüm ödemelerin prime esas kazanca dahil olduğu hüküm altına alınmıştır.

Mahkemece yol giderleri yönünden bozma gereği yerine getirilmemiştir. Mahkemece, 01.10.2008-01.02.2009 dönemi yönünden, davacı tarafından yapılan yol yardımı ödemelerinin, yukarıda açıklanan 5510 sayılı Yasanın 80. maddesi uyarınca, anılan istisnalar kapsamında bulunmadığı ve bu itibarla prime esas kazanca dahil olduğu gözetilerek, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, bozma gereğini yerine getirmeksizin ve bu anlamda usuli kazanılmış hakları ihlal etmek suretiyle hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

......