Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2017/5477 K.2018/979

Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, ilâmında belirtilen gerekçelerle bozma ilamına uyularak davanın reddine karar verilmiştir.

Hükmün, davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava, 25.04.2007 tarihinde trafik kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan ölüm aylıkları nedeniyle uğranılan Kurum zararının 506 sayılı kanunun 26. maddesi uyarınca davalılardan teselsülen tahsili istemine ilişkin olup, bozma sonrası mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyulması sonucu artık bozma lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak doğmuş olur. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nda ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda “usuli kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamakta ise de, bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.

Hukuk Genel Kurulu'nun 18.10.1989 gün 541-534, 21.2.1990 gün 10-117; 7.10.1990 gün 439-562; 19.2.1992 gün 635-82; 23.2.1994 gün 936-94; 03.03.2010 gün ve 2010/12-81-118; 27.09.2006 gün ve 2006/19-635 E. 2006/573 K; 15.10.2008 gün ve 2008/19-624 E. 2008/632 K ile 17.02.2010 gün ve 2010/9-71 E. 2010/87 K. sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Mahkemece tarafların beyanlarının alınıp bozmaya uyulmasına da karar verildikten sonra yapılacak iş; bozma gereklerinin yerine getirilmesi olmalıdır. Zira, mahkemece bozmaya uyulması yönünde oluşturulan karar, bozma lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hakkın gerçekleşmesine neden olur.

Somut olayda, Mahkemece, 11.03.2015 tarihli kararda; davanın kabulü ile, 31.668,00 TL'nin tahsis onay tarihinden itibaren davalılardan (Davalı ...

Sigortanın poliçedeki miktarından daha önce yaptığı ödeme çıkarıldıktan sonra bakiye 10.730,55 TL lik teminatla sorumlu olması koşuluyla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verildiği, davacı kurum, davalı ... ve İçişleri Bakanlığı vekillerinin temyiz talebi üzerine, Dairemizce, anılan kararın bozulduğu, mahkemece, bozma ilamına uyulmasına karar verilmesi sonucu, ilk kararı temyiz etmeyen davalı .... yönünden davacı Kurum lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu anlaşılmaktadır.

Olayda, usulü kazanılmış hakkın gerçekleşmesine engel olacak istisnai bir durum da bulunmadığına göre, artık anılan davalı yönünden ret kararı verilmesi olanaklı değildir. Bu ilke, kamu düzeni ile ilgili olup Yargıtay’ca kendiliğinden dikkate alınması gerekir.

Bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın, mahkemece, ilk kararı temyiz etmeyen Axa Oyak Sigorta A.Ş. yönünden usuli kazanılmış hak gözetilerek hakkında hüküm kurulması gerekirken hatalı değerlendirme sonucu davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir. O hâlde, davacı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.