Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2018/3646 K.2018/7651

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, bozmaya uyularak, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Hükmün, taraf avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Davacı, 2006 Eylül ile 05.10.2010 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde geçen çalışmalarının tespitini istemiştir.

Mahkemenin, 2006 Eylül-05.10.2010 tarihleri arası bildirilenler dışlanarak davanın kısmen kabulüne dair verdiği ilk karar dairemizin, 2014/15060 ve 2014/20649 sayılı ilamı ile 2006 Eylül-20.06.2008 dönemi yapılan incelemenin yetersiz olduğu gerekçesiyle bozulmuş olup bozma sonrası ise bozma gereği tam olarak yerine getirilmeksizin, bozma öncesi dinlenen tanık beyanları ve dosya kapsamı ile yapılan yargılama sonucu mahkemece aynı şekilde hüküm tesis edildiği belirgin olan eldeki davada, verilen bu ikinci hükmün, dairemizin, 2017/1745 E. ve 2017/3597 K. sayılı ilamı ile ikinci kez bozulduğu,

bozma ilamına uyulduktan sonra Mahkemece, davacının eşinin açmış olduğu hizmet tespiti davası incelenerek kesin delil oluşturduğu ayrıca daha önce dinlenen tanıkların bordrolu olduğu ve yeniden tanık dinlenmesine gerek duyulmadığı belirtilerek davanın kısmen kabulü ile, davacının 07/09/2009 - 05/10/2010 tarihleri arasında davalı işyerinde hizmet akdi ile çalıştığının tespitine dair hüküm verildiği anlaşılmaktadır

Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usulü kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usulü kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usulü kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usulü kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki KURU, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, ... Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 ..., 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usulü kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Mahkemece, bozmaya uyulmuş ise de, bozma gereklerinin yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Bozma ilamında, 2006 Eylül-20.06.2008 tarihler arası davacının çalışma iddiası ile ilgili olarak inceleme yapılması gerektiği belirtilerek bozma konusu yapılmayan dönemler yönünden davacı yararına usulü kazanılmış hak oluştuğunun mahkemece gözetilmemesi ve yine bozma ilamına uymakla bozma ilamında belirtildiği şekilde araştırma yapılarak karar vermesi gerekirken tanık dinlemeden yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.

Mahkemece, 2006 Eylül-20.06.2008 dönemi yönünden; re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda; davalı Kuruma verilmiş dönem bordrolarından kayden çalışması görünen ve uyuşmazlığa konu dönemi kapsar şekilde çalışması bulunan tanıklardan kanaat edinmeye yetecek kadarının re’sen belirlenerek beyanlarına başvurulmalı; talep edilen döneme ilişkin bordro tanıklarına ulaşılamadığı takdirde sigortalı ile birlikte çalışan kişiler ile aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı ve toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme ile yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı biçimde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, taraf avukatlarının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.