Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2019/4534 K.2021/2495

...

Dava, ödeme emirlerinin zamanaşımı nedeniyle iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, bozmaya uyularak, ilamında belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair karar verilmiştir. Hükmün, davacı ve davalı Kurum avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Eldeki davada, mahkemece verilen 17.03.2015 tarihli karar, Dairemizin bozma ilamı ile “…Eldeki davada ise, mahkemece öncelikle, davacı adına tanzim edildiği anlaşılan ödeme emirlerinin tebliği ile davacının davalı Kuruma dava açma süresi içerisinde itirazı ile Kurumca verilen cevabın varlığı araştırılarak anılan maddede öngörülen 7 günlük hak düşürücü süresi içinde davanın açılıp açılmadığının belirlenmesi ve davaya konu prim borcu miktarı dikkate alınarak,

6183 sayılı Kanunun 103. maddesi kapsamında zamanaşımını kesen sebeplerin bulunup bulunmadığının ayrıntılı şekilde araştırılması veya yapılandırma yapılıp yapılmadığı hususunun bir kez daha Kurumdan sorulmak suretiyle net bir şekilde belirlendikten sonra, sonucuna göre bir karar verilmesi…” gereğine işaret edilerek araştırma ve inceleme yapılmak üzere bozulmuştur.

Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

Eldeki davada ise, bozma gereklerinin yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir.

Mahkemece, davacının ortağı olduğu dava dışı şirketin yaptığı yapılandırma nedeniyle yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmakta ise de, uyulan bozma ilamı ve oluşan usuli kazanılmış hak çerçevesinde, öncelikle dava açma süresi bakımından hak düşürücü sürenin irdelenmesi ve davanın süresinde açıldığının tespiti halinde kesilme nedenlerinin araştırılması gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davacı ve davalı Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.