Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2019/6554 K.2020/6950

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı taraflar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine,... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesince, davacının istinaf başvurusunun reddine; davalı ...Üzüm Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve fer’i müdahil SGK’nın istinaf başvurularının kısmen kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesince verilen kararın, taraflar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, davacının 05.07.1993-15.10.2010 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II-CEVAP

Fer'i müdahil SGK vekili, sigorta primlerinin kuruma bildirilmesinin işveren ait bir yükümlülük olduğunu, bildirilmeyen kayıtlar içim kurumun sorumlu tutulmasının mümkün bulunmadığını belirterek ; Davalı vekili ise müvekkiline ait işyerinde 05.07.1993 tarihinde işbaşı yapan davacının işyerinde mevsimlik işçi olarak çalıştığını, sezon dışında başka işyerlerinde de çalıştığını, 15.10.2010 tarihinde sağlık raporu ibraz ederek işten ayrıldığını, işyerinin mevsimlik çalışan bir işyeri olduğundan çalışan işçilerin Eylül ayında gazete ilanı ile davet edildiklerini, Kasım, Aralık aylarında yoğun mevsimin bittiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince, davanın kabulü ile, davacı ...’in ... Mah. 1587/1 Sok. ... adresinde bulunan davalı ...Üzüm Sanayi ve Ticaret AŞ’ne ait 1860709.35 ve 132439.35 sicil numaralı Kuru İncir ve Kuru Meyve İşletmesi işyerinde 05/07/1993 – 15/10/2010 tarihleri arasında asgari ücretle ve kesintisiz olarak 3821 gün çalıştığı, 1351 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği, 2470 günlük çalışmasının ise bildirilmediğinin tespitine" karar verilmiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, davacının çalışma süresi içinde, 1997-2001 yılları arasında, hizmet cetvelinde de görülen günlerde, 4634 sicil numaralı ... Ticaret A.Ş işyerinde kısa sürelerle, tütün işinde çalıştığını, hizmet cetvelinde görülen 1204150 sicil nolu ... Gıda San.Tic.Ltd.Şti ve 1218568 sicil nolu ... Tarım Gıda Tic. Ltd.Şti. adlı işyerlerinde çalışması bulunmadığını, 2001 yılından sonra davacının çalışmasının sürekli davalı işverene ait işyerinde ve kesintisiz olduğunu, müvekkilin çalışmasının sürekli olduğundan zamanaşımına uğramasının söz konusu olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, sigorta primlerini gösteren belgelerin kuruma bildirilmesi mecburiyetinin işverene ait bir yükümlülük olduğunu, bildirilmeyen kayıtlar için kurumun sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davacının taleplerinin 5 yıllık hak düşürücü süreye uğradığını belirterek; kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili ise, davacının 05.07.1993-15.10.2010 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının doğru bir tespit olmadığını, SGK'dan gelen kayıtlarda değişik firmalarda çalıştığının açıkça belli olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

B-BAM KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine. Davalı vekili ve Fer'i müdahil vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ... İş Mahkemesi'nden verilen 12.02.2018 tarih, 2017/204 Esas ve 2018/37 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve davanın kısmen kabulüne; [TCKN] TC kimlik numaralı davacı ...’in ...

Mah 1587/1 Sok ... adresinde bulunan davalı ...Üzüm Sanayi ve Ticaret AŞ’ne ait 1860709.35 ve 132439.35 sicil numaralı Kuru İncir ve Kuru Meyve İşletmesi işyerinde 05/07/1993 - 22.05.1997, 1997/3.dönemde 82 gün, 12.04.1999 - 24.05.1999, 1999/3.dönemde 63 gün, 22.03.2000 - 06.04.2000, 22.09.2000 - 08.11.2000, 20.03.2001 - 02.05.2001, 17.08.2001-13.10.2001, 24.09.2002 - 16.10.2002, 26.09.2003 - 10.11.2003, 03.03.2004-13.03.2004, 07.09.2004 - 28.09.2004, 08.09.2005 - 15.10.2010 tarihleri arasında asgari ücretle ve kesintili olarak 3687 gün çalıştığı, 1351 günlük çalışmasının Kuruma bildirildiği,

2336 günlük çalışmasının ise bildirilmediğinin tespitine dair karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını temyiz eden taraf vekilleri, istinaf sebepleri ile aynı sebepleri ileri sürmüşlerdir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun geçici 7. maddesi uyarınca, 01.10.2008 tarihi öncesi isteme ilişkin davanın yasal dayanağı mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 79/10. ve 01.10.2008 tarihi sonrası isteme ilişkin davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleridir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca. "Hakim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir. Aynı Kanun'un 294-301 maddelerinde ise mahkeme kararlarının nasıl olması gerektiği belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür.

Yine aynı Kanun'un 297. maddesinin (2). fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükümleri öngörülmüş olup, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir.

Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması, zorunludur.

Somut olayda; Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararda hangi dönemler arasında kaçar gün hangi sicilli işyerinde çalışmanın kabul edildiğinin, hangi dönemlerin dışlandığının açık bir şekilde tereddüte mahal vermeyecek vaziyette belirlenmiş olmaması karşısında infaza elverişli bir hüküm kurulmadığı anlaşılmakla; karar usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir. O halde, kararı temyiz eden taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen karar bozulmalıdır.