Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/10104 K.2023/3644

Taraflar arasındaki sigortalının iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince verilen bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı ve davalı Efa Tur. ve Seyahat Acentası Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmiştir. Mahkemece 07.09.2020 tarihli ek karar ile davacının temyiz talebinin reddine karar verilmiştir.

Asıl hükmün davalı Efa Tur. ve Seyahat Acentası Ltd. Şti. tarafından temyiz ve davacı vekili tarafından katılma yolu ile temyiz edilmesi, ek kararın ise davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin oğlu müteveffa Selçuk Uludağ'ın davalılardan THY Teknik A.Ş.'de çalışmakta iken, 09.08.2010 tarihinde davalı işyerinin servis aracı ile işyerine giderken servis aracının geçirmiş olduğu trafik kazası sonucu hayatını kaybettiğini, kaza geçiren aracı davalılardan ...'in kullandığını, davalı THY Teknik A.Ş.'nin personelin işe taşınması konusunda anlaşmış olduğu servis firmasının davalılardan Efa Turizm...Ltd.Şti. olduğunu,

davalılardan ...'in araç işleten sıfatında bulunduğunu ve Ergo Sigorta A.Ş.'nin sigorta poliçeleri dolayısıyla sorumlu olduğu gözetilerek bütün davalıların müteselsil olarak sorumlu olduklarını beyan ederek 50.000,00 TL manevi ve 10.000,00 TL maddi olmak üzere toplam 60.000,00 TL tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Hava Yolları Teknik A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; diğer davalıların kusurunun müvekkili şirketin eylemi ile zarar arasında illiyet bağını ortadan kaldırdığından davanın müvekkili yönünden reddinin gerektiğini, müteveffanın hayatını kaybetmesinde müvekkili şirketin hiçbir kusurunun bulunmadığını, yüklenici firma ile yapılan sözleşmede belirlenen sigorta hükümleri gereğince davacı ...'a sigorta firmaları tarafından ödeme yapıldığını, bu ödemelerin müvekkili şirketçe ödenen ölüm tazminatının ve mezar masraflarının da aleyhlerine tazminata hükmedilmesi halinde dikkate alınmasını ve gerekli indirime gidilmesini beyan ederek davanın müvekkili şirket yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Efa Turizm...Ltd.Şti. vekili bilirkişi raporuna ve davaya karşı vermiş olduğu dilekçesinde, kazada tehlike sorumlulukları kabul edilse dahi müvekkili şirkete kusur atfedilemeyeceğini, olayda 3. kişinin araya girmesi ile uygun illiyet bağının koptuğunu, müvekkili şirket ile olaya konu aracın ...'den kiralandığını, ve şoför olarak da ...'e yetki verdiğini, olay günü tamamıyla müvekkili şirketin bilgisi dışında ...'in aracı kendisinin kullanmayıp oğlu ...'e verdiğini ve ...'e ait kusur tespitinin yapılmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı Ergo Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçe limitleri ve sigortalılarının kusuru ile sınırlı olduğunu, zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesinden kaynaklanan sorumluluğu ödeme yaparak yerine getirdiktelirini, müvekkili şirketten kaza tarihinden itibaren faiz talep edilemeyeceğini beyan ederek müvekkili şirket yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

4.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde bahsi geçen... plakalı aracın müvekkili şirkette 28.08.2009-2010 tarihleri arasında ...numaralı kasko sigorta poliçesinde bağlı ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, bu poliçeden dolayı sorumluluklarının sigortalılarının kusuru oranında olmak üzere 40.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, ihtiyari mali sorumluluk sigortası genel şartlarında manevi tazminat taleplerinin bedeni zararlar limitleri ile teminat kapsamına dahil edilmediğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

5.Diğer davalılar ...'e ve ...'in vasisine dava dilekçesi ve duruşma günü usulüne uyğun olarak tebliğ edilmesine rağmen cevap dilekçesi sunmamışlardır.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.07.2016 tarihli ve 2011/74 Esas, 2016/345 Karar sayılı kararı ile;

1-Davcının manevi tazminat talebinin kabulü ile 50,000,00 TL manevi tazminatın 09.08.2010 olay tarihinden itibaren yasal faizi ile birilkte davalılar Efa Turizm...Ltd.Şti, ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine.

2- Davacının maddi tazminat talebinin reddine

3-Diğer davalılar hakkındaki davanın reddine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 13.06.2019 tarih ve 2018/4685 Esas ve 2019/4316 Karar sayılı ilamında özetle; davacı babaya Sosyal Güvenlik Kurumunca ölüm geliri bağlanmadığı, Türk Borçlar Kanunu'nun 50 nci maddesi hükmüne göre; ölen sigortalının gelirinden sürekli destekte bulunduğu ileri sürülüp, Türk Borçlar Kanunu'nun 55 inci maddesine göre maddi delillerle hesaplanabilir sürekli ve düzenli fiili bir desteğin varlığının da kanıtlanmadığı, bu durumda Mahkemece, farazi desteğin karine olduğu kabul edilerek,

Türk Borçlar Kanununun 50. ve 51 inci maddeleri uyarınca, somut olayın özelliğine göre davacı anne ve/veya babanın birbirlerine desteği ile varsa diğer çocuklarından alabilecekleri destek de dikkate alınarak davacı baba lehine hakkaniyete uygun, muhik bir maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 10.03.2020 tarihli ve 2019/440 Esas, 2020/70 Karar sayılı kararı ile; müteveffanın, davacı babasına sürekli ve somut bir desteğinin bulunduğu ispat edilmediğinden karine olarak farazi desteğinin bulunduğunun kabul edildiği, hükmedilecek tazminatın miktarına gelince. Türk Borçlar Kanunu'nun 51 inci maddesinde. "Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler." hükmünü getirmiştir.

Davacının, 5510 sayılı Kanun'un 4/a sigortalısı olarak çalışmakta iken emekli olduğu, asgari ücretten daha düşük gelirinin olduğu, ölen oğlundan başka evli olan bir kızı da olmasına rağmen kızının herhangi bir desteğinin bulunmadığı, Müteveffanın elde ettiği gelirin miktarı ile, davacının çalışıyor olması, daha sonra da emekli olması karşısında, davacının destek ihtiyacının fazla ve sürekli olmadığı, desteğin farazi olduğu gözetilerek, davacı baba lehine hakkaniyete uygun, muhik bir maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle;

1-Davalılar Efa Tur Ltd Şti, ... ve ... haklarındaki davanın kabulü ile;

2-10.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi tazminatın 09.08.2010 kaza tarihinden itibaren yasal faizleriyle birlikte davalılar Efa Tur Ltd Şti, ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile Davacıya ödenmesine.

3-Davalılar HY Teknik A.Ş., Ergo Sigorta A.Ş. ve Axa Sigorta A.Ş. haklarındaki davanın reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Efa Tur. ve Seyahat Acentası Ltd. Şti. tarafından temyiz ve davacı vekili tarafından katılma yolu ile temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dosyası kapsamında, davacıya SGK tarafından da maaş bağlanmadığını, maddi - içtimai durumu itibariyle de dar gelirli olduğunu (müteveffanın ölüm tarihi itibari ile 750 TL civarından geliri olduğu), başka bir yerden gelirinin ve malvarlığının olmadığını, çay ocağında ocakçı olarak çalıştığını, mahkemece destek zararının 50.000.00 TL olabileceği belirtildiğini, belirlenen işbu tazminat miktarının oldukça düşük bir miktar olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı Efa Tur. ve Seyahat Acentası Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle.

Mahkemenin muhik tazminatı belirlerken ortaya koyduğu gerekçenin ve davacının destek tazminatının 50.000..00 TL olabileceğine yönelik tespitinin hatalı olduğunu, dosya da alınan bilirkişi raporunda davacı baba ile ilgili aktif ve pasif dönem zararının 122,285.23 TL olarak hesaplandığını, davacıya özel sigorta tarafından 62.500.00 TL tazminat ödemesi yapıldığından davacının net aktif ve pasif dönem zararı 59.785,23 TL olarak hesaplandığını,

ancak Yargıtay'ın davacının Türk Borçlar Kanununun 55 inci maddesine göre maddi delillerle hesaplanabilir sürekli ve düzenli fiili bir desteğin varlığı da kanıtlanmadığını ve bu nedenle ancak farazi bir desteğini karine olarak kabul ettiğini, o nedenle bilirkişi tarafından hesaplanan türden bir tazminata hükmedilmesinin mümkün olmadığını, dosya kapsamına bakıldığında davacıya 62,500.00 TL tazminat ödendiğini, aylık 3.700,00 TL alan bir kişinin farazi desteğinin karşılığının 50.000.00 TL olarak kabul edilmesinin hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğunu,

davacıya karine olarak farazi destek yapıldığının kabulü ile hüküm altına alınacak tazminat miktarından çok daha fazlasının sigorta tarafından ödendiğini, bu bakımdan davacının tazminat alacağının olmadığını, Mahkemenin tazminatı belirlerken gerekçesinde ölen oğlundan başka evli olan bir kızı da olmasına rağmen kızının herhangi bir desteğinin bulunmadığı, şeklinde bir tespitte bulduğunu, Mahkemenin bu tespiti yaparken kendi ile çelişkiye düştüğünü beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Mahkemece Verilen Ek Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen ek kararı ile; davacı vekilinin 07.09.2020 tarihinde UYAP sistemi üzerinden göndermiş olduğu dilekçe ile mahkemece verilen 10.03.2020 tarih 2019/440 Esas ve 2020/70 sayılı kararı temyiz ettiği, davacı vekiline gerekçeli kararın elektronik tebligat marifetiyle 27.07.2020 tarihinde tebliğ edidiği, temyiz kanun yoluna başvurma süresinin iki hafta olduğu, buna göre davacı vekili tarafından 27.07.2020 gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta sonra en geç 10.08.2020 tarihine kadar temyiz kanun yoluna başvurulabileceği halde; bu tarihten sonra 07.09.2020 tarihinde temyiz kanun yoluna başvurulduğu anlaşıldığından HMK 346/1 maddesi gereğince davacı vekilinin temyiz talebinin reddine karar verilmiştir.

D. Ek Karara Karşı Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen ek kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

E. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz sebepleri olarak özetle; işbu kararın elektronik tebligat marifetiyle 27.07.2020 tarihinde adli tatil sürecinde tebliğ edildiğini, işbu davanın, destekten yoksun kalma tazminatı (maddi tazminat) ve manevi tazminat olduğunu, her ne kadar İş Mahkemesi nezdinde açılmış ve yargılaması yapılmış olsa dahi, adli tatil kapsamında devam eden işlerden olmadığını, bu nedenle temyiz süresinin adli tatil sonrasına uzadığını, işbu sebeple temyiz başvurusunun süresinde olduğunu, işbu sebeplerle, ... 13. İş Mahkemesi'nin 07.09.2020 tarihli Ek Kararı ve 10.03.2020 tarih, 2019/440 E. ve 2020/70 K. sayılı kararı hakkında temyiz başvurusunun kabulüne karar verilmesini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK Geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 51, 52, 53, 55, 56 ve 332 nci maddeleri, 5510 sayılı Kanunun 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri ile Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.06.1976 günlü, 1976/6-4 sayılı Kararı

3. Değerlendirme A.Davacının Ek Karara Yönelik Temyiz İtirazlarının İncelenmesi; Davalı Efa Tur. ve Seyahat Acentası Ltd. Şti. tarafından sunulan temyiz dilekçesinin davacı vekiline 08.09.2020 tarihinde tebliğ edildiği, davacı vekilinin 22.09.2020 tarihli dilekçe ile süresinde katılma yolu ile temyiz başvurusunda bulunduğu anlaşılmakla davacının temyiz talebinin reddine dair verilen 07.09.2020 tarihli ek kararın bozularak kaldırılmasına, karar verilmiştir.

B.Asıl Hükme Yönelik Temyiz İtirazlarının İncelenmesi; 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı vekilinin ek karara yönelik temyiz itirazlarının kabulü ile, 07.09.2020 tarihli ek kararın kaldırılmasına,

2.Davacı ve davalı Efa Tur. ve Seyahat Acentası Ltd. Şti. vekillerinin yerinde görülmeyen asıl hükme yönelik tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harçlarının temyiz eden ilgililerden alınmasına,