Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/10875 K.2021/8348

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf isteminin kabulüne, Yerel Mahkeme Kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın ... Mühendislik İnş.Tarım Orman Tekstil ve Gıda Ürünleri San.Tic.Ltd.Şti. ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;17.01.2013 ile 13.05.2013 tarihleri arasında, Limited Şirketin Muğla Belediyesi’nden ihale ile aldığı tabela dikme işlerinde çalıştığını belirterek, iş bu hizmetlerin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalılardan Kurum vekili, 5510 sayılı Kanun uyarınca sigortalı sayılabilmek için eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı gerektiğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Müh. İnş. Tar. Orm. Teks. ve Gıda Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın reddine karar verilmiştir. Davacı İstinaf dilekçesinde özetle; davalı şirket yetkilisi tanıkların iddialarını doğrular mahiyette beyanda bulunduklarını, davacı tanığı ...'un da beyanlarıyla iddiaların doğrulandığı halde bu hususun dikkate alınmadığını belrterek; kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, tanık beyanları, ...’a ait para çekme dekontu ile 17.05.2013 tarihli tediye makbuzunun varlığı gerekçesi ile Yerel Mahkeme kararını kaldırarak, davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Şirket ve davalı Kurum; 2018/2259E. 2020/1277K. karar sayılı ilamın bozulmasını talep etmişlerdir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Eldeki davada, Muğla Belediyesi’ne ait tabela dikim işinin ihale ile Limited Şirket tarafından alındığı, davacının da bu kapsamda çalıştığı iddiası karşısında; davalı şirket ise ihale ile alınan işin davacı tarafından yapılması konusunda anlaşıtıklarını ancak işçilik ücretinin yükselecek olması nedeniyle sözleşmeyi şifai sona erdirdikleri savunmasında bulunulmuştur. Bölge Adliye Mahkemesince, tanıkların bazılarının davacının 15,20 gün çalıştıklarına dair beyanlarının, bazılarının ise 4 aya kadar çalışmasının olduğunu beyan etmesi karşısında kabule dair hüküm tesisi hatalı görülmüştür.

Mahkemece, dosya kapsamında 2013/2, 3, 4, 5, 6. dönemlere ilişkin ücret bordroları yer almakla 2013/1. dönemine ait ücret bordrosu, puantaj kayıtları, işyeri sicil dosyası, işe giriş ve çıkış belgeleri tamamıyla istenerek; bordro tanıklarının beyanlarına başvurulmalı ve bu beyanların arasındaki çelişkiler giderilmeli; aynı şekilde komşu işyeri tanıkları tespit edilerek, davacının tespiti istenen süre içinde çalışıp çalışmadığı, davalı nezdinde ne iş ile iştigal ettiği tereddütsüz şekilde belirlenmelidir.

Öte yandan, ihale olunan ilgili belediyeden söz konusu işin ne zaman başladığı, bu dönemde iş ile ilgili herhangi bir denetim yapılıp yapılmadığı, işin yönetiminin, denetiminin kim tarafından yapıldığı, ücret ödemeleri ile ilgili kiminle muhatap olunduğu belirlenmeli; bu belirleme kapsamında da tanık sıfatı ile ilgili kişilerin beyanlarına başvurularak; varılacak sonuca göre hüküm tesisi yoluna gidilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.