Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2020/6254 K.2020/7398

Dava, davacı işyerinde çalıştığı tespit edilen ..., ..., ..., ..., ... ve ... için ek aylık prim ve hizmet belgesi ile sigorta işe giriş bildirgesinin düzenlenerek kuruma verilmesine yönelik Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Mahkemece; davanın süresinde açılmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Dava konusu somut olayda.

05/04/2013 tarihli İnceleme Raporu ile ..., ..., ..., ..., ... ve ...'in davacıya ait işyerinde sigortasız olarak çalıştıklarının tespit edildiği ve Kurum tarafından adı geçen kişilere ilişkin prim belgelerinin düzenlenmesinin davacıdan istendiği, davacının 16/08/2013 tarihli dilekçesi ile Kurum işlemine itiraz ettiği ve itirazının Komisyonun 03/09/2013 tarihli kararı ile reddedildiği ve Komisyon red kararı davacıya 18/09/2013 tarihinde tebliğ edildiği,

davacının Komisyon kararının iptali için 21/10/2013 tarihinde İdare Mahkemesinde dava açtığı, Diyarbakır 2. İdare Mahkemesinin 26/12/2013 tarih 2013/2970 Esas ve 2013/2774 Karar sayılı kararı ile iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilerek görevsizlik kararı verildiği,idare mahkemesi kararının davacıya 16/01/2014 tarihinde tebliğ edildiği , davalıya 18/07/2019 tarihinde tebliğ edildiği görevsizlik kararının kesinleşmediği,eldeki davanın 17/03/2014 tarihinde açıldığı,

mahkemece davanın 5510 sayılı Yasanın 86/6. maddesinde öngörülen bir aylık hak düşürücü süreden sonra açıldığı gerekçesiyle hak düşürücü süre yönünden davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.,

5510 sayılı Yasanın Prim belgeleri ve işyeri kayıtları başlıklı 86/6. maddesinde" (Değişik yedinci fıkra: 17/4/2008-5754/50 md.) Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup,

bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur.

İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 inci ve 89'uncu maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır. ...." hükmü düzenlenmiş olup, itirazın reddi halinde iş mahkemesinde dava açılabilmesinin bir aylık hak düşürücü süreye tabi olduğu görülmektedir.

Dava hakkı, bir çok uyuşmazlıkta belirli bir süreyle sınırlandırılmıştır. Zamanın haklar üzerinde iki tür etkisi bulunmaktadır. Bunlardan ilki hakkı düşüren, diğeri ise hakkı engelleyen etkilerdir. İlkinde, belli bir zamanın geçmesiyle hak ortadan kalkar. Diğerinde ise, hak düşmez; ancak hak sahibinin bunu ileri sürmesi halinde, hak engellenebilir.

Dava açılmasının maddi ve usul hukuku bakımından bir takım sonuçları bulunmaktadır. Davanın açılması ile dava konusu alacak veya hak için söz konusu olan zamanaşımı kesilirken, hak düşürücü süreler de korunmuş olacaktır.

Bir hukuk davasının idari yargıda açılması halinde, resen ya da yargı yolu itirazı üzerine, davanın her safhasında (görevsizlik nedeniyle) dava dilekçesinin reddine karar verilebilir (İYUK m. 14/3-a,15/1-a). Ancak hatalı yargı yolunda (idari yargıda) görevsizlik kararı ile sonuçlanan davanın ne şekilde ve hangi sürede adli yargıda (hukuk mahkemesinde) ikame edileceği konusunda HMK’da bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bu nedenle adli yargı mahkemeleri arasındaki göreve ilişkin uyuşmazlıklarda başvurulan; görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi üzerine, davacının, kararın kesinleşmesi tarihinden itibaren iki hafta içinde dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmesi gerektiği, aksi takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine ilişkin HMK 20. madde hükmünün, somut olaya kıyasen uygulanması gerekir.

Bu durumda, sonradan görevli mahkemede açılan dava, görevsiz mahkemede açılmış olan davanın devamı niteliğinde kabul edilerek, görevsiz mahkemede dava açılması ile kazanılmış haklar saklı tutulmuş olacağından, hak düşürücü süre de, hatalı yargı düzenine bağlı mahkemede davanın açıldığı tarihe göre belirlenecektir.

Diğer taraftan, HMK'nın 92/2. maddesi uyarınca; "Süre; hafta, ay veya yıl olarak belirlenmiş ise başladığı güne son hafta, ay veya yıl içindeki karşılık gelen günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne karşılık gelen bir gün yoksa, süre bu ayın son günü tatil saatinde biter.

" Aynı Yasanın 93. maddesine göre ise; “Resmî tatil günleri, süreye dâhildir. Sürenin son gününün resmî tatil gününe rastlaması hâlinde, süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter.”

Somut davada. 5510 sayılı Yasanın 86/6. maddesi gereğince davacı, kurum komisyon kararının kendisine tebliğinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesinde dava açması gerekirken görevsiz yargı yeri olan İdare Mahkemesinde dava açmış ise de; davaya konu komisyon kararı 18/09/2013 tarihinde tebliğ edildiği, 1 aylık dava açma süresi 18/10/2013 tarihinde sona erecektir.

Ancak sürenin son günü 2429 sayılı Ulusal Bayram Ve Genel Tatiller Hakkında Kanunun 2. maddesi uyarınca “Kurban Bayramının 4. günü” olup tatil günüdür.

Bu nedenle, 1 aylık dava açma süresinin son gününün resmi tatile denk gelmesi ve o günün cuma günü olması nedeniyle, bayramın bitimi sonrası ilk iş günü 21/10/2013 tarihinde görevsiz İdare Mahkemesine davanın açıldığı, idare mahkemesinde açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda; davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği nedeniyle davanın görev yönünden reddine karar verildiği, eldeki davanın 17/03/2014 tarihinde açıldığı, bu nedenle davanın süresinde açıldığının kabul edilmesi gerekmektedir.

Buna göre; ek aylık prim ve hizmet belgesi ile sigorta işe giriş bildirgesinin düzenlenerek kuruma verilmesine yönelik Kurum işleminin iptali yönelik davanın süresinde açıldığının kabulü ile işin esasına girilmesi gerekirken davanın süresinde açılmadığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.