Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/3469 K.2021/15160

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının davalı apartmanda 2005/Ocak ayından itibaren 27/01/2016 tarihleri arasında, kapıcı olarak çalıştığı halde, çalışan kişinin müvekkilin eşiymiş gibi muhatap alınarak, ...

18. Noterliğinin 27/01/2016/5164 Yevmiye numaralı ihbarnamesi ile belirtilen şekilde üstlenilen işlerin yapılmadığı gerekçe gösterilerek, iş akdinin fesih edildiği ve kapıcı dairesinin boşaltılmasının istendiğini, dava dışı başka bir firmada çalışmakta olan müvekkilin eşinin sigortalı olduğu hususunun davalı tarafından bilindiğini, prim ödeme ve sair mükellefiyetlerden kurtulabilmek amacı ile davacının eşinin kapıcı imiş gibi gösterilmeye çalışıldığını, davaya konu apartmanda kapıcılık işini yapan davacı olduğunu belirterek,

davacının davalı apartmanda çalıştığı 2005 yılı Ocak ayından 27/01/2016 tarihine kadar olan dönemdeki Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, Kurum işleminde hata bulunmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kapıcılık işini yapan kişinin davacının eşi olduğunu belirterek, davanın husumet yokluğundan dolayı reddedilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince; "davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, davacının 15/01/2005 - 27/01/2016 tarihleri arası dönemde davalı işveren nezdinde ayda 4 gün süre ile (15/01/2005-31/01/2005 arası 2 gün ve 01/01/2016 - 27/01/2016 tarihleri arası 4 gün olmak üzere ) çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" şeklinde karar verilmiştir.

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece davacının haftada 7,5 saat çalıştığının tespitine karar verildiğini oysaki müvekkilinin apartman bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, davanın kabulü gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... yönetimi vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkil apartman yönetiminde part-time hizmet sözleşmesi konusunda işe alınan kişinin davacının eşi ...olduğunu, bu hususu gösterir karar defteri sunulmasına karşın mahkemece yargılamaya devam edilerek davacı lehine hüküm kurulduğunu, oysaki dava şartı yokluğu nedeni ile davanın reddi gerektiğini, ayrıca 12 daireli binada sadece çöp toplama ve haftada bir gün bina temizliği yapıldığını, bu nedenle haftalık çalışmanın 4 saati geçmeyeceğini, haftalık 7,5 saatlik çalışma olduğunun kabulünün hatalı olduğunu, rapora itirazların dikkate alınmadığını, davanın reddi gerektiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla, kaldırılmasını talep etmiştir.

Fer’i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarında Kurumun feri müdahil olması gerekirken dava dilekçesinde Kurumun davalı olarak gösterilmesinin hatalı olduğunu, sigortalılığın tespiti için çalışmanın varlığının Yargıtay içtihatlarına uygun olarak tespit edilmesi gerektiğini, kurum işlemlerinin yasal mevzuata uygun olduğunu, davanın açılmasına kurumun sebebiyet vermediğini, davanın reddi gerektiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

... Bölge Adliye Mahkemesi, usul ve esas açısından ilk derece mahkemesi kararını yerinde bulmak suretiyle; taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davacı ve fer'i müdahil Kurum vekili, kararın bozulmasını istemişlerdir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı yasanın 79. maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddesidir.

506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacı 2005/Ocak- 27/01/2016 tarihleri arasında davalı apartmanda çalıştığının tespitini talep etmiş, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden davalı işveren tarafından davacı adına herhangi bir sigorta bildiriminin yapılmadığı gibi davalı ... yönetimi adına da tescilli bir işyerinin olmadığı,12 daireli, doğalgazlı olduğu belirtilen apartmanın kapıcı dairesini tahliye etmeleri hususunda apartman yönetiminin 27.01.2016 tarihinde davacının eşine muhatap ihtarname gönderdiği anlaşılmaktadır. Diğer yandan apartmana ait karar defterleri ile gelir-gider işletme defterlerinin dosyaya kazandırılmadığı da görülmektedir. Mahkemece, eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Somut dosyada; davalı apartmanda ikamet eden kişiler tanık olarak dinlenilmiş olup, beyanlarında; davacının çöplerin toplanması ve apartman temizliği işini yaptığı, bahçe bakımını davacının eşi tarafından yapıldığı, apartmanda servis hizmetinin olmadığını beyan ettikleri komşu apartmanlarda çalışan ya da ikamet edenlerin tanık olarak dinlenmediği de görülmekle;

Dosya kapsamında alınan tanık beyanlarından, dosyada bulunan bilgi ve belgelerden davalı apartmanda çöp toplama ve temizlik işlerinin yapılması yönünden kapıcılık hizmeti alındığı, evlere servis yapılmadığı anlaşılmakta ise de çalışmanın mahiyeti ve kimin tarafından yapıldığının araştırılması gerekmektedir.

Bu itibarla, Mahkemece yapılacak iş, davacının eşinin hizmet döküm cetveli ve kurumda işlem gören şahsi sicil dosyası getirtilmeli, dava konusu dönemde çalıştığı işyerleri, yaptığı işin ne olduğu, söz konusu işin yürütümü sırasında kapıcılık işini de yapabilip yapamayacağı belirlenmeli, eşle apartman yönetimi arasında yapılmış bir sözleşmenin olup olmadığı araştırılmalı, niza konusu dönemde apartmanda yöneticilik yapmış kişiler ve ikamet edenler tespit edilerek tanık olarak beyanları alınmalı, komşu apartmanlarda çalışan apartman görevlileri ve komşu iş yeri sahipleri ve çalışanları re'sen tespit edilerek dinlenilmeli,

komşu iş yerlerine ve çalışanlarına ilişkin bilgi ve belgeler celp edilerek beyanları denetlenmeli, tanık beyanları arasında çelişki olması halinde bu çelişkiler giderilmeli, davalı apartmana ait karar defteri ile gelir gider defterleri ve ödemelere ait belgeler istenerek incelenmelidir.

Yapılacak araştırma ve incelemede, davalı ... yönetiminin davacının eşi ile aralarında part-time hizmet sözleşmesi olduğu ve bu hususun karar defterinde de gözüktüğü iddiası karşısında,söz konusu karar defteri de getirilmek suretiyle bu iddia araştırılmalı, davacının davalı apartmanda nezdinde çalışıp çalışmadığı, yapılan işlerin kapsam ve mahiyeti, davacının çalışması var ise de bu çalışmanın eşine yardım niteliğinde olup olmadığı, çalışmanın varlığı ve süresi açıklıkla tespit edilmelidir.

Diğer yandan, davalı apartmanın daire sayısı, ısınma şekli, bahçesinin olup olmadığı tespit edilerek, apartman görevlisi olarak çalışan bir kişinin yapacağı işlerin mahiyeti ve süresi tespit edilmeli, çalışılan süre 1 gün=7,5 saat esasına göre hesaplanarak belirlenmelidir.

Mahkemece, yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.