Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2021/4017 K.2023/12571

Taraflar arasındaki Almanya'da yeraltında maden işçisi olarak geçen çalışmaların 1/4 ünün 4711 günlük yurt dışı borçlanma süresine eklenmesi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin Türk vatandaşlığından çıktığı tarih olan 19.05.1999 tarihine kadar Türk vatandaşlığında geçen borçlanmaya esas sürelerini borçlandığını, akabinde borçlandığı bu sürelerde yurt dışında maden işçisi olarak görev yaptığından 19.02.2015 tarihli dilekçesi ile Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 29/1 maddesi ve buna bağlı olarak 5510 sayılı Kanun'un geçiçi 9 uncu maddesi gereğince Almanya'da yer altında maden işçisi olarak geçirdiği çalışma sürelerinin dörtte birine tekabül eden gün sayısının borçlanılarak ödenen gün sayısına eklenmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tercüme belgesine göre davacının yer altında maden işçisi olarak geçen çalışma süresinin 01.07.1984-31.05.1996 tarihleri arasında olduğu, 01.06.1996 tarihinden sonraki dönem yönünden davacının isteminin mümkün olmadığı, davacının 20.06.1985-12.12.1994 tarihleri arası dönemi 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b kapsamında borçlandığı, 1479 sayılı Kanun kapsamında yer altı maden işleri ile ilgili bir düzenlemenin mevcut olmadığı gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davacı vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, müvekkilinin, 01.07.1984-31.05.1996 tarihleri arasında yurt dışında maden işçisi olarak çalıştığını, 20.06.1985-12.12.1994 tarih aralığına dair hazırlanan tahakkukun 4/b kapsamında ödendiğini, yer altı maden işçileri için uygulanması gereken düzenlemelerin 4/b sigortalılar için uygulanmasının mümkün olmadığı gerekçesi ile reddedildiğini, oysa davacının yurt dışında işçi olarak çalıştığını, borçlanma kanunu gereği primlerin 4/b kapsamında kabul edildiğini ancak bu gerekçeye göre en azından, 13.12.1994-31.05.1996 tarih aralığı esas alınarak hazırlanan ve 4/a kapsamında ödenen 528 günlük borçlanma süresi için 132 gün prim ödeme gün sayısının ilave edilmesi gerektiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının Almanya'da yer altı maden işçisi olarak geçen çalışmalarının 1/4 ü kadarının, Türkiye'de 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanarak ödediği Almanya borçlanma süresine eklenip eklenemeyeceği istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2-Türkiye Cumhuriyeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları (Aylıkları) başlıklı 5 inci bölümde bulunan 29 uncu maddesi,

" Türk Sosyal Sigorta Mercii için aşağıdaki hususlar geçerlidir:

(1) Alman mevzuatına göre, maden işletmelerinde yer altında geçen prim ödeme süreleri, sözleşmenin 27’nci maddesi hükümleri çerçevesi dahilinde, Türk mevzuatına göre, erken yaşlılık aylığının bağlanması için gerekli şartların mevcut olup olmadığı hususunun tahkikinde, Türkiye’de maden işletmelerinde yer altında geçen sürelerle eşdeğer kabul edilir.

(2) Aylık veya gelirlerin hesabında, Türkiye’de geçen sigortalılık süreleri ile sigorta primine esas tutulan ücretler nazara alınır.

(3) Türk prim ödeme sürelerinden bir aylık veya gelir bağlanmasını talep etme hakkının mevcut olmaması, ancak, sözleşmenin 27 nci maddesine göre bir aylık veya gelir talep etme hakkının mevcut olması halinde, aşağıdaki hükümler uygulanır.

(a) Yetkili Türk Sosyal Sigorta Mercii, birleştirilen sigortalılık süreleri kendi mevzuatına göre geçmiş ve aylık veya gelir hesabında nazara alınacakmış gibi, aylık veya geliri tespit eder.

(b) Yetkili Türk Sosyal Sigorta Mercii bilahere, (a) bendine göre nazari olarak tespit edilen aylık veya gelirin, kendi mevzuatına göre geçen prim ödeme sürelerinin her iki akit taraf mevzuatına göre geçen prim ödeme sürelerinin toplamına olan oranına uyan kısmını hesaplar, bu şekilde hesaplanan aylık veya gelir meblağı, gereği halinde, Türk mevzuatında öngörülen en düşük aylık, aylık veya gelir düzeyine çıkartılır..." düzenlemesini içerir.

3.Değerlendirme

İnceleme konusu davada, davacının 27.06.2012 tarihli borçlanma talebine istinaden 20.06.1985-11.12.1994 tarih aralığı esas alınarak hazırlanan 3412 günlük borçlanma tahakkukunu 02.05.2014 tarihinde 4/b kapsamında ödediği, 04.06.2014 tarihli borçlanma talebine istinaden 13.12.1994-18.05.1999 tarih aralığı esas alınarak hazırlanan 1299 günlük borçlanma tahakkukunu da 16.12.2014 tarihinde 4/a kapsamında ödediği, Türkiye'de 17.08.2013-24.08.2013 tarihleri arasında 8 gün 4/a çalışmasının bulunduğu,

davacının 19.02.2015 tarihli dilekçesi ile davalı Kurumdan Türk Alman Sosyal Güvenlik sözleşmesinin 29/1 düzenlemesi gereği borçlanma ile ödenen toplam 4711 güne Almanya'da maden işçisi olarak geçen çalışmalarının 1/4 ünün eklenmesi ile yaşlılık aylığı şartlarının tespitini talep ettiği, talebin reddi üzerine eldeki davanın açıldığı, Mahkemece davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Davacının 26.04.2012 tarihli Almanya hizmetlerini gösterir belgenin tercümesine göre, davacı adına 20.06.1985-31.08.1994 tarihleri arasında madenci primi ödemesinin bulunduğu, 13.12.1994-31.05.1996 tarihleri arasındaki tahakkuktan ödediği 528 günlük 4/1-a kapsamındaki hizmet süresi için hesaplanan 132 günün yukarıda belirtilen Sosyal Güvenlik Sözleşmesi gereği itibari hizmet süresi olarak verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,