Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/10005 K.2022/13165

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi No :

Dava, sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, müvekkilinin 01.07.1985 tarihinde bir gün süreyle ... ...'nun yanında sigortalı olarak çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1985 olduğunun tespiti ile müvekkilinin bu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili, yanında çalışıldığı iddia edilen işveren ... ...'nun davaya dahil edilmesi gerektiğini, Kurumun çalışmaların kendisine bildirilmemesinden dolayı tek başına sorumlu olmadığını, işe giriş bildirgesinin çalışmanın tespiti ve tescili için yeterli olmadığını, Kuruma herhangi bir hizmet bildirimi, ücret ödemesi bilgisi ya da prim ödemesi bulunmadığını, talebin zamanaşımına uğradığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Davanın kabulü ile; Davacı ... T.C Kimlik nolu ...'ın iş veren ... ... adına kayıtlı ... sicil numarası ile tescilli iş yerinde 01.07.1985 tarihinde hizmet aktine dayalı olarak asgari ücretle bir gün fiilen çalıştığı, tüm sigorta kolları yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin 01.07.1985 tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğinin tespitine" karar verilmiştir.

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili, yerel mahkemece yanında çalıştığı iddia edilen ... ...'nun davaya dahil edilmesi gerekirken dahil edilmeden karar verildiğini, çalışmaların bildirilmemesinden Kurumun tek başına sorumlu olmadığını, işe giriş bildirgesinin çalışmanın tespiti ve tescili için yeterli olmadığını, Kuruma herhangi bir hizmet bildirimi, ücret ödemesi bildirimi ya da prim ödemesi bulunmadığını, yerel mahkemece bu hususlar dikkate alınmadan karar verildiğini, bilirkişi incelemesinde imzanın bukleler kısmında farklılık olduğunun tespit edilmesinin imzanın davacıya ait olmadığına dair şüpheleri arttırdığını,

bilirkişi incelemesi yapılırken 1985 yılındaki yaş durumunu da dikkate alması gerektiğini, eksik inceleme sonucu karar verildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Muğla İş Mahkemesi'nden verilen 15.03.2022 tarih, 2021/490 Esas ve 2022/73 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı yasanın 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Kurum vekili, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu iddiası ile bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ

01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun geçici 7/1. maddesi hükmünde yer alan düzenleme ile genel olarak Kanunların geriye yürümemesi (geçmişe etkili olmaması) kuralı karşısında, davanın yasal dayanağının 506 sayılı Kanun olduğu kabul edilmelidir.

Sigortalılık başlangıcının tespitine ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 01.06.2011 günlü 2011/307 E. - 2011/366 K. sayılı, 21.09.2011 günlüve 2011/527 E. - 2011/552 K. sayılı ilamları gözetildiğinde, 506 sayılı Kanunun 108. maddesi uyarınca, sigortalılık başlangıcı yönünden salt işe giriş bildirgesi verilmiş bulunması yeterli olmayıp, ayrıca Kanunun 2. maddesinde öngörülen şekilde fiili çalışmaların aranması da gereklidir.

Bu nedenledir ki, somut olayda uyuşmazlık fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Yöntemince düzenlenip süresi içinde kuruma verilen işe giriş bildirgesi, kişinin işe alınmış olduğunu gösterirse de, fiili çalışmanın varlığının ortaya koyulması açısından tek başına yeterli kabul edilemez. Sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Kanunun 79/8. maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir.

Zira sigortalılığın başlangıcına yönelik her dava, aynı zamanda sigortalılığın tespiti istemini de içerir. Aksine düşünce, özellikle yaşlılık aylığının kabulü için öngörülen sigortalılık süresi yönünden çalışanlar ile çalışmayanlar arasında, adaletsiz ve haksız bir durum yaratır.

Bu nedenle, işe giriş bildirgesinin verildiği, ancak, yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda, çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı ve Anayasa’nın 60. maddesinde tanımlanan sosyal güvenlik hakkının niteliği gereği bu tür davalarda, hâkim, doğrudan soruşturmayı genişleterek, sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını resen belirlemelidir.

Bunun için de bu tür davalarda, işyerinde tutulması gerekli dosyalar ile kurumdaki belge ve kanıtlardan yararlanılmalı, ücret bordroları getirtilmeli, müfettiş raporları olup olmadığı araştırılmalı, işyeri çalışanları saptanmalı ve sigortalının hangi işte ne kadar süre ile çalıştığı açıklanmalıdır.

Davacının, dava dışı ... ... adına tescilli,36132 sayılı ... köyü ilkokulu inşaatı işyerinden işe giriş bildirgesinin verildiği, işveren tarafından davacı adına 1985/2 dönem bordrosunda 01.07.1985-30.07.1985 arası 10 günlük bildirimin yapıldığı asıl bordronun verildiği daha sonra ise işveren tarafından iptal bordrosu verilmesi nedeniyle bu bildirimlerin iptal edildiği ancak Mahkemece bu bildirimlerin neden iptal edildiğinin gereğince araştırmadan hüküm kurduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece,Kurumdan davacının bildirimlerine ilişkin asıl ve iptal bordroları ile iptale ilişkin tüm kayıtlar getirtilmek suretiyle bildirimlerin neden iptal edildiği de araştırılmak ve dosyadaki tüm delillerle birlikte yapılacak değerlendirme sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin, eksik araştırma ve inceleme ile yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı biçimde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.