Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11020 K.2022/13761

İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulüne dair verilen karara karşı, feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesince feri müdahil vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi kararının feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı, davalı işverenin yanında geçen ve Kuruma eksik bildirilen 07/12/1987-15/02/1990 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili, davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra haksız olarak açıldığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir. Feri müdahil Kurum vekili, davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, “dosyaya celp edilen yazı cevaplarından davacının 07/12/07/12/1987 tarihinde Kapalı Çarşı - ... kesintisiz çalıştığı sabittir. Yazılı belgeler ile davacının çalıştığı sabit olduğundan tanık dinlenilmemiştir.” gerekçesiyle “davanın kabulüne, davacının ... Bankası A.Ş. Kapalı Çarşı ... Şubesinde açıktan atama usulü ile 07/12/1987 ile 15/02/1990 tarihleri arasında fiili ve eylemli olarak çalıştığının tespitine, kuruma bildirilen süreler dışlanmak sureti ile işlem yapılmasına” karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesi, “davalı iş yerinden iş yeri değişikliğinde düzenlenecek tasarrufu teşvik bildirimi belgesi düzenlendiği, belgede Aralık 1987 den itibaren 58 ay kesinti yapıldığının belirtildiği anlaşılmış olup, hizmet tespiti davalarında asıl olan yazılı belge ile ispat olduğu, mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde mahkeme karar ve gerekçesinin yerinde olduğu, istinaf talebinin reddi gerektiği” gerekçesiyle fer'i Müdahil kurumun istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Feri müdahil Kurum vekili, ... 22. İş Mahkemesince davalı işyeri olan ... Bankası’nın göndermiş olduğu evraklara dayanılarak eylemli ve gerçek bir çalışmanın varlığı araştırılmaksızın hak düşürücü süre geçmiş olan davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmiş olması sebebiyle kararın kaldırılmasını sağlamak üzere istinaf yoluna gidildiğini ancak istinaf başvurusunun reddedildiğini belirterek temyiz kanun yoluna başvurmuştur.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Eldeki davada, davacının 07/12/1987-30/04/1989 tarihleri arasında ... sicil nolu T.C. ... Bankası Kapalıçarşı Şubesi işyerinden 398 gün, 15/08/1989 ila 15/02/1990 tarihleri arasında ... sicil nolu T.C. ... Bankası Kredi Kartlar Merkezi işyerinden 150 gün bildirimleri bulunduğu, 15/02/1990-14/10/1992 tarihleri arasında 5434 sk.

Kapsamında 4/c çalışması olduğu, ... sicil nolu işyerinin 08/09/1989 tarihinde 506 sayılı yasa kapsamına alındığı 15/02/1990 tarihinde yasa kapsamından çıktığı, ... sicil nolu işyerinin 17/07/1989 tarihinde 506 sayılı yasa kapsamına alındığı 15/02/1990 tarihinde yasa kapsamından çıktığı, bankanın atama belgesine göre davacının 25/07/1989 tarihinde Kapalıçarşı Şubesinden ayrıldığı, bankadan gönderilen hizmet belgesine göre 25/07/1989 tarihinde naklen tayin olduğu, Kurumun işyerinden 1990/1 ve 1989/2 dönemine ait dönem bordrolarının verilmediğini bildirdiği, davacının 1988/2, 1990/1 dönemlerinde hiç bildirimi bulunmadığı,

İlk derece ve Bölge Adliye Mahkemesinin davacı adına düzenlenen ve Aralık 1987’den itibaren 58 ay kesinti yapıldığını tasarruf teşvik primlerini gösterir yazı cevabı uyarınca eksik bildirimi bulunan günlerde çalıştığı kabul edilerek hüküm kurulduğu anlaşılmışsa, yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.

Mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince davacının beyanı alınarak, davalı kamu kurumu işyeri olan bankada kimlerle çalıştığı, emir ve talimatları kimden aldığı, ne iş yaptığı, ödemelerin nasıl, ne şekilde, hangi işlemler sonucu yapıldığı açıklattırılarak davacının davası somutlaştırılmalı;

bankadan ilgili birimlerdeki bu çalışmaları ile ilgili işe giriş çıkış bilgileri, sözleşmeler, ücret bordroları, puantaj kayıtları istenmeli, davacı ile ilgili belge yoksa bu birimlerde diğer çalışanların listesi ve işyeri bordroları istenerek bu birimler nezdinde resmi sıfatla çalışan kişiler (müdür, amir, memur gibi) ile bordrolu çalışanlar tespit edilerek beyanlarına başvurulmalı, ara dönemlerde sözleşme var ise sonrasında davacının çalıştığını iddia ettiği birimlerde aynı şekilde tanıklar dinlenilmeli, belge gönderilmemesi halinde sebepleri üzerinde durulmalı,

resmi veya yazılı kayıtların bulunmadığı tarihlerde alınan bu beyanlar ile eldeki deliller bir arada değerlendirilmeli, ayrıca davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutulmak suretiyle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Kabule göre, davacının önce ... sicil nolu T.C. ... Bankası Kapalıçarşı Şubesi işyerinde çalışmaya başladığı, 25/07/1989 tarihinde bu şubeden ayrıldığı sabit olmasına rağmen, eksik bildirimi bulunan günlerin tamamında salt T.C. ... Bankası Kapalıçarşı Şubesi işyerinde çalıştığı kabul edilmesi hatalıdır.

Mahkemece yukarıda belirtilen şekilde değerlendirme yapılarak hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, feri müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.