Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11809 K.2023/9451

Taraflar arasındaki iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince verilen bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından temyiz, davalı ...Ş. vekili tarafından katılma yolu ile temyiz edildiği anlaşıldıktan; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların eş, çocuk ve kardeşi olan ...'ın davalılardan ... ...

Şti'nde şoför olarak çalışıp işe giriş bildirimi henüz verilmemişken, 25.05.2005 tarihinde her ikisi de davalı şirkete ait bir yarı römork ile bu aracın eskortu olan araçla birlikte seyretmekteyken, ölenin eskort aracın şoförü olup arkada bulunan yarı römorkun maddi hasar görecek şekilde kaza yapmasıyla, araçlar durup ölenin aracından inerek görevi gereği arkadaki aracın kurtarılması çalışmasına yardım etmeye başlayıp, yaya olduğu sırada diğer davalı ...'ün kullandığı araç ile ilk kazanın kurtarma çalışmalarının yapıldığı alana girip, yaya haldeki ölene çarptığı, trafik iş kazası nedeniyle ...'ın vefat ettiği,

kaza tespit tutanağında ölene verilen %20 kusurun yerinde olmayıp, kazanın tamamen davalı ...'ün trafik kurallarına uymamasından kaynaklandığını, davalılardan Genel Sigorta AŞ'nin kazaya karışan diğer davalı ...'ün kullandığı aracın zorunlu trafik sigortasını yaptığını, davacıların müşterek yakınlarının ölümüyle maddi ve manevi zarara uğradıklarını, destekten yoksun kaldıklarını, manevi acı yaşadıklarını, ölenin sürekli şehir dışı çalışma ve uzun yol şoförlüğü nedeniyle davalı işyerinde 800,00 TL net aylık ile anlaştığını, bu nedenle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere;

davacılardan ..., ... ve ...için ayrı ayrı davalılardan Genel Sigorta A.Ş. açısından poliçe tutarıyla sınırlı olmak üzere 100,00'er TL maddi tazminatın olay tarihinden yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen, davacılardan ... için 30.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, ...için 15.000,00 TL, Suat için 5.000,00 TL, İzzet için 5.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan ......

Şti. ve ...'den olay tarihinden yasal faiziyle müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkili ve görevli mahkemede açılmadığını, olayda ölenin de kusurlu olduğunu, ceza yargılaması sonucunun beklenmesi gerektiğini, ölenin annesinin destekten yoksun kalma tazminatı talep edemeyeceğini, ölenin dışında başka çocukları olduğunu, ölenin düzenli işi ve çalışması olmadığını, diğer maddi ve manevi tazminat taleplerinin yerinde olmadığını, fahiş talepte bulunulduğunu, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

2.Davalı ... ...

Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; ...'ın 23.05.2005 tarihinde müvekkili şirkette deneme süresi mahiyetinde işe başladığını, 25.05.2005 tarihinde ilk işi için şehir dışına çıkan yarı römorke diğer araçla eskortluk yapmakla görevlendirildiğini, yarı römorkun aynı gün maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, kurtarılma çalışmaları yapılıp, kaza yerinde tüm güvenlik önlemlerinin alındığını, bu sırada diğer davalı ...'ün idaresindeki araçla kurtarma alanında yol üzerinde bulunan ...'a çarpmasıyla vefat ettiğini, ilk kaza için trafik ekipleri gelip tutanakları düzenlenirken olayın meydana geldiğini,

kaza tespit tutanağıyla diğer davalının %80, ölenin %20 kusurlu bulunduğunu, ceza yargılamasının sürdüğünü, ölenin yarı römorke ilişkin kaza nedeniyle kurtarılma çalışmalarını izlediğini, kurtarılma çalışmalarına katılmadığını, böyle bir görevi olmadığını, kusurlu olduğunu, olayın müvekkiliyle ilişkisi bulunmayan ve tamamen üçüncü şahıs durumunda olan araç sürücüsüyle ölenin ağır kusurlarıyla oluştuğunu, illiyet bağının kesildiğini, tehlike sorumluluğundan da söz edilemeyeceğini, müvekkili işverenin kusursuz olduğunun açık ve net olup tazminat sorumluluğu bulunmadığını, istenilen tazminatın fahiş olduğunu,

ölenin destek olduğunun kanıtlanması gerektiğini, ölenin yaşasaydı alması gereken ücretin 488,70 TL olduğunu, ücret iddiasının ıspatlanması gerektiğini, ölenin yakınlarına her türlü maddi ve manevi desteğin sağlandığını, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

3.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle ; davalılardan ... adına kayıtlı aracın kaza tarihi itibarıyla zorunlu mali mesuliyet trafik poliçesiyle sigortalandığını, sorumluluğun KTK 85/1 ve trafik poliçesi genel şartları 1.maddesinden doğan kusur esasına dayalı zorunluluk olduğunu, davanın ıspatlanması gerektiğini, sigorta şirketinden manevi tazminat talep edilemeyeceğini, davadan önce sigorta şirketine müracaat olmayıp temerrüde düşürülmediğini, poliçe limitini aşan talepler ile manevi tazminat talebinin ve davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 12.12.2013 tarihli ve 2005/1977 Esas, 2013/698 Karar sayılı kararı ile; Davacılardan ...'ın davalılardan ... ve ... Genel Sigorta A.Ş.'ye yönelik maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile

Takdiren 62.682,05 TL'nin davalılardan sigorta şirketi açısından 22.09.2005 dava tarihinden, davalı ... açısından 25.05.2005 olay tarihinden yasal faizi ile, davalılardan ... Genel Sigorta A.Ş. poliçe limitiyle sorumlu olmak üzere bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Fazla istemin reddine,

Davacılardan ...'ın davalılardan ... Uluslararası Nak. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne yönelik maddi tazminat talebinin reddine,

Davacılar ..., ...'ın davalılara yönelik maddi tazminat taleplerinin reddine,

Davacıların davalılardan ...'e yönelik manevi tazminat talepleri açısından davacılardan çocuk ... açısından kabulü, diğer davacılar açısından kısmen kabulü ile

Takdiren davacılardan ... için 20.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 3.000,00 TL, davacı Suat Önal için 3.000,00 TL'nin davalılardan ...'den 25.05.2005 olay tarihinden yasal faiziyle alınarak davacılara ayrı ayrı verilmesine,

Fazla istemlerin reddine,

Davacıların davalılardan ... Uluslararası Nak. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne yönelik manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 19/09/2019 tarih ve 2019/4202 esas ve 2019/5260 karar sayılı ilamında özetle; davacı anneye Sosyal Güvenlik Kurumunca ölüm geliri bağlanmadığı, Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi hükmüne göre; ölen sigortalının gelirinden sürekli destekte bulunduğu ileri sürülüp, Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesine göre maddi delillerle hesaplanabilir sürekli ve düzenli fiili bir desteğin varlığının da kanıtlanmamış olduğu, bu durumda.

Mahkemece farazi desteğin karine olduğu kabul edilerek, Türk Borçlar Kanunu'nun 50. ve 51. Maddeleri uyarınca, somut olayın özelliğine göre davacı annenin varsa diğer çocuklarından alabileceği destek de dikkate alınarak hakkaniyete uygun makul bir maddi tazminata hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasının isabetsiz olduğu belirtilerek mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 05.04.2021 tarihli ve 2019/245 Esas, 2021/81 Karar sayılı kararı ile; Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda ölen sigortalının annesi ... açısından farazi desteğin karine olduğu kabul edilerek, Türk Borçlar Kanununun 50 nci ve 51 inci maddeleri uyarınca, somut olayın özelliğine göre davacı annenin varsa diğer çocuklarından alabileceği destek de dikkate alınarak uzman bilirkişiden rapor aldırıldığı, usuli kazanılmış hak ilkesi gözetilerek yapılan hesaplama ve buna göre sonuç 1-i'de belirtilen tutarların mahkemece esas alınarak maddi tazminata hükmetmek gerektiği, bozma ilamında sair temyiz itirazlarının reddine denilmekle bozma kapsamı dışında bırakılan hususlarda bozma öncesinde olduğu gibi aynı hükmün kurulduğu gerekçesiyle;

Davacılardan ...'ın davalılardan ... ve ... Genel Sigorta AŞ'ye yönelik maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile

Takdiren 62.682,05 TL'nin davalılardan sigorta şirketi açısından 22.09.2005 dava tarihinden, davalı ... açısından 25.05.2005 olay tarihinden yasal faizi ile, davalılardan ... Genel Sigorta A.Ş. poliçe limitiyle sorumlu olmak üzere bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Fazla istemin reddine,

Davacılardan ...'ın davalılardan ... Uluslararası Nak. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne yönelik maddi tazminat talebinin reddine,

Davacılardan ...'ın davalılardan ... Uluslararası Nak. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.ne yönelik maddi tazminat talebinin reddine,

Davacılar ...'ın davalılara yönelik maddi tazminat taleplerinin reddine,

Davacılardan ...'ın davalılardan ... ve ... Genel Sigorta A.Ş.'ye yönelik maddi tazminat isteminin taleple bağlı kabulü ile 100,00 TL maddi tazminatın davalılardan sigorta şirketi açısından 22.09.2005 dava tarihinden, davalı ... açısından 25.05.2005 olay tarihinden yasal faizi ile, davalılardan ... Genel Sigorta A.Ş .poliçe limitiyle sorumlu olmak üzere bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak yargılama sırasında davacı ölmekle, taraf teşkili sağlanmakla mirasçılarına payları oranında verilmesine,

Davacıların davalılardan ...'e yönelik manevi tazminat talepleri açısından davacılardan çocuk ... açısından kabulü, diğer davacılar açısından kısmen kabulü ile

Takdiren davacılardan ... için 20.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 15.000,00 TL, davacı ... için 3.000,00 TL, davacı Suat Önal için 3.000,00 TL'nin davalılardan ...'den 25.05.2005 olay tarihinden yasal faiziyle alınarak davacılara ayrı ayrı verilmesine,

Fazla istemlerin reddine,

Davacıların davalılardan ... Uluslararası Nak. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne yönelik manevi tazminat istemlerinin reddine,

Davacılar vekilinin 24.02.2021 tarihli ıslah dilekçesi açısından ...nın 176/2 maddesi gereği aynı davada tarafın bir kez ıslah yoluna başvurabileceği, davacının bozma öncesi de olan ıslah dilekçesine göre ikinci kez verilen ıslah talebinin reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz, davalı ...Ş. vekili katılma yolu ile temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle.

Yerel Mahkemenin davanın kısmi dava olarak açıldığı gerekçesiyle değer arttırım dilekçesini ıslah dilekçesi olarak kabul ettiği, ikinci kez ıslah yapılamayacağından davanın kısmen reddine karar verdiği ancak bu kararın hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, bozma öncesi temyiz başvurusunda anne ...'a yönelik destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmamış olmasına itiraz edilmiş olduğunu, Yargıtayın başvuruyu haklı bularak işbu talep yönünden bozma kararı verdiğini, dolayısıyla dosyanın tahkikat aşamasına geri ...ğünü, bu noktadan sonra davayı tahkikat konusunda yeniden ıslah etme haklarının doğduğunu,

bozmadan sonra ilk inceleme mahkemesine dönen dosyanın tekrar bilirkişiye gönderildiğini bilirkişi tarafından ...'a yönelik destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığını, dolayısıyla ıslah haklarının doğduğunun apaçık ortada olduğunu, kabul anlamına gelmemekle beraber; ıslah konusu olan diğer hususlarda usuli müktesep hak söz konusu olabilecekse de;

...'ın destekten yoksun kalma tazminatına yönelik yapılan ıslah talebinin kazanılmış usuli hakla alakası bulunmadığını, öyle ki ...'ın destekten yoksun kalma tazminatına hak kazanamayacağı yönündeki ilk inceleme kararına kesinleşmeksizin itiraz edildiğini, kararın bu yönden bozulmuş olmakla ortada bu yönde kazanılmış bir hak bulunmadığını, yukarıda açıklanan tüm sebeplerden ötürü ıslah dilekçesi harcının da taraflarına yükletilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; davada kaza tarihinin 25.05.2005 olduğunu, poliçe teminat limitinin 50.000,00 TL olduğunu, davayı kabul manasına gelmemekle birlikte, müvekkili sigorta şirketi aleyhine hükmedilecek tutarın, zarar ne kadar olursa olsun, bu limitin üstüne çıkamayacağını, bu bağlamda, davacının maddi tazminat talebinin kül halinde ve bütün davalılara yönelik olarak (müvekkil şirket poliçe limitiyle sınırlı olmak kaydıyla) 64.100,39 TL'ye çıkarmış olmasına karşın müvekkili şirketin sorumluluğunun yalnız 50.000,00 TL ile sınırlı olduğunu,

hükmün infazında tereddüt yaşanmaması adına gerekçeli kararda müvekkil şirket yönünden teminat limitinin 50.000 TL olarak rakam ile belirtilmesi ve vekalet ücreti, harç ve sair hususlarda da limite oranlı şekilde ferilerin rakamla belirtilmesi gerekirken sadece müvekkil şirketin poliçe limiti ile bağlı olduğunun açık ve anlaşılır olmadığını, ıslah edilen kısım için ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminata hak kazanıp kazanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK Geçici 3 üncü maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’un 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6100 sayılı HMK'nun 27 inci maddesi.

3. Değerlendirme

1.HMK.'nın 27 nci maddesi hükmü uyarınca, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi haklarıyla bağlı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Hukuki dinlenilme hakkı, Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6 ncı maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. Bu itibarla, dava sırasında davalının ölmesi halinde alınacak mirasçılık belgesine göre mirasçılarının davaya katılmaları sağlandıktan sonra işin esasının incelenmesi gerekir.

2.Somut olayda, davalı ...'ün devam edilen yargılama sırasında 23.12.2020 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır. Hüküm ise mahkeme tarafından 05.04.2021 tarihli celsede verilmiş, ölü davalının mirasçıları davaya dahil edilmemiştir. Bu nedenle usulüne uygun taraf teşkili sağlandığı söylenemez. Mahkemece davalı ...'ün veraset ilamını sunması için davacılar vekiline yetki ve süre verilmesi, bundan sonra adı geçen davalının mirasçılarının davaya dahil edilmesi, usulünce taraf teşkili sağlandıktan sonra işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde taraf teşkili sağlanmaksızın davanın esası hakkında karar verilmesi doğru değildir.

3-O hâlde, davacılar vekili ile davalı ...Ş. vekilinin temyiz itirazlarının sair yönleri bu aşamada incelenmeksizin, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,