Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/11902 K.2023/5401

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun davacının talebinin reddine, davalı ve feri müdahil talebinin kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, 26.05.2001 ile 30.06.2014 tarihleri arasında geçen hizmet süresinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir .

II. CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; şirketin incir işletmesi işyeri olduğunu, incir sezonunun Eylül ayının birinci yada ikinci haftasında başladığını ve ürün miktarına göre Kasım ayı ortalarında ya da sonunda sezonun sona erdiğini, mevsim dışında sipariş oldukça işçilerin çağrı usulüyle çalıştırıldığını, davacının ücretsiz izin kullandığının işyeri kayıtları ve tanık beyanları ile ispat edileceğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum kayıtlarının resmi ve yazılı belge niteliği taşıdığını, aksinin eş değerdeki delillerle ispatı ve davada 5 yıllık hak düşürücü sürenin göz önüne alınması gerektiğini savunarak , davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davanın kısmen kabulü ile davacı ... 'nin davalı şirkete ait 1051022.09 sicil numaralı işyerinde 26.05.2001 tarihinden 30.06.2014 tarihine kadar toplam 2858 gün çalıştığı,2113 günün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildiriminin yapıldığı, 745 günün ise bildiriminin yapılmadığı ve bildirim yapılan günlerde asgari ücret aldığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; davalı şirketin işyerinin incir işletmesi olduğu ve bu nedenle bütün yıl faal olduğunun tanık beyanları ile sabit olduğunu, müvekkilinin imzayı inkar ettiği ve davalı tarafça aslı sunulmamış fotokopi / karbonlu suret olan işe giriş bildirgelerinin esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının kesintisiz çalıştığını beyan ederek, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili; mahkemece eksik inceleme yapıldığını, toplanan delillerin ve tanık ifadelerinin hatalı değerlendirildiğini, yazılı belgelerin aksinin yazılı delille ispat edilmesi gerektiğini, işe giriş bildirgelerinin çalışmanın fasılalı olduğuna ilişkin karine olduğundan hak düşürücü sürenin geçtiğini, beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

Fer’i müdahil ... Başkanlığı vekili; hak düşürücü sürenin geçtiğini, kurum kayıtlarının aksinin ancak yazılı delillerle ispat edilebileceğini, davalı işyerinde yapılan çalışmanın sezonluk olduğunu, aynı işyerinden birden fazla giriş bildirgesinin çalışmanın fasılalı olduğuna ilişkin karine olduğunu beyan ederek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davalı adına kayıtlı işyerinin yılın Eylül ayı ila Aralık ayları arasında yoğun olarak çalıştığı, esas çalışmanın anılan dönemlerde sezonluk olduğu, sipariş üzerine diğer aylardaki çalışmanın arızi nitelikte bulunduğu, dinlenen tanık beyanlarında da, davacının sezon dışında çalışmalarına ilişkin somut beyan olmadığı, davacının sezon dışındaki aylarda gerçek ve fiili çalışmasının bulunduğunda dair her türlü kuşkudan uzak delil bulunmadığı,

davacının imzaları bulunan işe giriş bildirgeleri, ücret ve hesap bordroları ile ücretli izin belgelerinin aksinin yazılı delillerle ispatlanamadığı, bu kapsamda davacının çalışmalarının sezonluk olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu gerekçelerle, davacının, 26.05.2001 - 30.06.2014 tarihleri arasında, işe giriş bildirgelerindeki işe giriş tarihleri gözetilerek ve davacının imzası bulunan ücret ve hesap bordroları ile ücretsiz izin belgelerinde yer alan dönemlerdeki bildirimler dışlanmak suretiyle yılın Eylül ila Aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğunun tespitine karar verilmesi gerektiği dikkate alındığında,

ilk derece mahkemesinin kararının isabetsiz olduğu, ancak bu hatanın giderilmesinin yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf talebinin reddine, davalı işveren vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne; fer'i müdahil ...

Başkanlığı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı ... 'nin davalı şirkete ait 1051022.09 sicil numaralı işyerinde 26.05.2001 - 30.06.2014 tarihleri arasında.

2001 yılının 3. döneminde 14 gün, 2002 yılının 3. döneminde 15 gün, 2003 yılının 3. döneminde 30 gün, 2004 yılının 11. ayında 6 gün, 2004 yılının 12. ayında 30 gün, 2005 yılı 12. ayında 15 gün, 2006 yılı 12. ayında 17 gün, 2007 yılı 12. ayında 15 gün asgari ücrete tabi çalışmalarının fer'i müdahil ... Başkanlığı'na bildiriminin yapılmadığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı vekili ve feri müdahil kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili, imzaların davacıya ait olmadığını, manevi baskı ile okutulmadan imzalatıldığını, yılın bütün dönemlerinde tam zamanlı çalıştığını, sezonluk çalışma olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

2.Feri Müdahil kurum vekili, yazılı belgeler karşısında tanık anlatımlarına itibar edilemeyeceğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

3.Davalı işveren vekili, puantaj kayıtlarının bilirkişi tarafından incelenmediğini, sipariş üzerine çalışılan mevsimlik bir işletme olduğunu, imzalı bordroların olduğu dönemlerde tanık beyanlarına dayalı karar verilemeyeceğini belirterek temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesidir.

506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca bölge adliye mahkemesince verilen kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilir. Temyiz dilekçesinin süresinden sonra verilmesi hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen karar, davalı vekiline 25.07.2022 tarihinde tebliğ edilmiş; temyiz dilekçesi ise yasal süre geçirildikten sonra 06.09.2022 tarihinde verilmiştir. Bu nedenle davalı Yateks Yakut Tarım San. Ür. A.Ş. vekilinin temyiz dilekçesinin süreden reddine karar verilmiştir.

2. Davacı ve feri müdahil temyizi kapsamında; davalı tarafından ihtilaf konusu döneme ilişkin imzalı ve imzasız ücret bordroları ile puantaj kayıtlarının sunulması karşısında yapılacak iş; imzalı ücret bordrosu /puantaj cetveli bulunan dönemler yönünden davacının imzaların kendisine ait olmadığı itirazı değerlendirilerek,

bu konuda inceleme yapmak,imza olmayan dönemler bakımından dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, beyanı alınan tanıkların hizmet cetvellerini davalı Kurumdan istemek, işyerinde sezona ilişkin dönemin belirlenmesi bakımından ise, her ne kadar aynı bölgede incir işletmesi faaliyetinde bulunan dava dışı Gabay Şirketi aleyhine açılan hizmet tespiti davalarının dosyalarında toplanan deliller kapsamında sezonun belirlendiği ifade edilmişse de, başka bir işletme ile ilgili tespit ve değerlendirmeler dikkate alınarak sezon döneminin tespiti yerinde görülmediğinden,

davalı işyerinin elektrik ve su tüketimine ilişkin kayıtları ilgili yerlerden isteyip incelemek, gerektiği takdirde davalı işyerinde keşif yaparak işyerinin büyüklüğünü, kapsam ve kapasitesini, ticaret odasından şirketin üretim dönemleri ve yurt dışına ihracat yapılıyorsa aylara göre miktarı sorularak, davalı işyerinde faaliyetin yıl boyu devam edip etmediğini, sezonluk çalışma yapılıyorsa sezonun ne kadar devam ettiğini tespit etmek, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı Yateks Yakut Tarım Sanayi Ürünleri Export A.Ş. vekilinin temyiz dilekçesinin süreden REDDİNE,

2.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,