Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/12939 K.2023/10574

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesince görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigorta primine esas fark kazanç tutarlarının tespiti ile eksik ödenen yaşlılık aylıklarının tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı ... vekili tarafından, temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesi ile müvekkilinin 4857 sayılı İş Kanunu'na göre 1991 yılından 2005 yılına kadar Köy Hizmetlerinde kuruluşun 2005 yılında kapanması nedeni ile de 2005 yılından emekli olduğu tarihe kadar İl Özel İdare de çalıştığını, müvekkilinin geçici işçilik dönemi olan 02.02.2001 tarihi öncesi çalışmasının karşılığı olan ücretinin, derece ve kademe ilerlemesinde hesaba katılarak maaş intibakının yapılmasını, bu intibak esasları çerçevesinde, müvekkilinin alması gereken ücret ile aldığı ücret arasındaki farkın ay be ay hesaplanarak ücret alacağının yasal faizi ile birlikte İl Özel İdareden alınması için dava ikame ettiklerini,

Hatay İş Mahkemesinin 2013/40 Esas 2013/349 Karar sayılı davası ile 2001 gününden itibaren müvekkilinin aldığı maaş ile alması gereken maaş farkı hesabının yapıldığını ve müvekkilinin haklılığına karar verildiğini, kararın da Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2014/652 Esas 2014/3486 Karar sayılı kararı ile onandığını, karar gereğince maaş farkı hesabının yapılarak, primlerin ilgili kurumdan tahsili ile emeklilik tarihinden bugüne kadar geçen günlere ait fark ücretlerinin ödenmesi için SGK Genel Müdürlüğü, Hatay Şube Müdürlüğüne başvurduklarını ve SGK'nın başvurularına olumlu yanıt vermemesinden dolayı işbu davayı açtıklarını beyanla;

müvekkilinin 02.02.2001 tarihinden emeklilik tarihine kadarki prime esas kazançlarının yeniden tespitini, aradaki prim farkının belirlenmesi sureti ile yaşlılık aylığının yansıtılması gereken prim üzerinden yeniden hesaplanmasına ve emeklilik aylığının bu yeniden hesaplanması ışığında, emeklilik tarihinden dava tarihine kadarki ücret farkının, ay be ay hesaplanması ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile bu alacaklarının şimdilik 50,00 TL sinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK vekili, cevap dilekçesi ile davacı hakkında bildirimlere göre aylık bağlandığını, eksik aylık ödemesinin söz konusu olmadığını buna göre davanın reddine karar verilerek vekalet ücreti ve yargılama giderinin davacı üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, bozma öncesi verilen karar ile Hatay İş Mahkemesinin 18.07.2013 gün ve 2013/40 Esas 2013/349 Karar sayılı ilamı gereği 3.428,00 TL intibak farkı ile 8.442,00 TL yıllık izin ücreti tutarı yıllık kazanç rakamları esas alınarak, hükme elverişli bilirkişi raporunda söz konusu tutarların 2008/Ocak ve 2010/Temmuz aylarına ait olduğu kabul edilerek yapılan ayrıntılı hesaplamaya göre davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak.

2008/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 2009/01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 2010/01, 02, 03, 04, 05, 06. aylara ilişkin SPEK miktarının 383,32 TL olarak tespiti ile 2010/07 SPEK miktarının 370,40 TL olarak tespiti ile belirtilen miktar üzerinden ek sigorta primine esas kazancın, davacının sigortalı hizmet cetveline işlenerek yaşlılık aylığının yeniden hesaplanması ve aradaki farkın davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin bozma öncesi verdiği kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, bozma kararında, davacının açtığı işçilik alacakları istemine ilişkin olduğu anlaşılan diğer davasında, mevsimlik işçi statüsünde çalışırken, 02.02.2001 tarihinde sürekli işi kadrosuna geçirilmiş ve önceki çalışmalarının dikkate alınmaması nedeniyle geçici işçi statüsünden daimi kadroya atanmış ise de daimi kadroya geçtiği tarihe kadar oluşan ücret ve fark kıdem tazminatına ilişkin alacaklarının tahsilini istediği, Mahkemece davacının intibak farkından doğan alacağı hüküm altına alınmış olduğu anlaşılmakta olup, eldeki davada, kesinleşen yargı kararıyla hak kazanılan ücretler dikkate alarak hesaplama yapan bilirkişi raporuna dayalı olarak, dönemler halinde prime esas fark kazancın hüküm altına alındığı görülmektedir.

Ne var ki 17.04.2015 tarihli Kurum işlemi ile dava dışı İl Özel İdaresinden kesinleşen mahkeme kararı gereğince davacının çalışma ve ücretlerine ilişkin belge istenildiği, fakat henüz belgelerin tanzim edilmediği, tanzim edilmesi halinde aylığın yeniden hesaplanacağı hususunda davacıya bilgi verildiğinin anlaşılması karşısında, öncelikle Kurumun davacı hakkında verdiği cevabi yazı sonucunun araştırılması ile sonucuna göre davanın konusunun devam edip etmediği hususunda bir karar tesisi, dava konusunun devam etmesi halinde ise yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların ödenmesi koşuluyla,

ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gereği dikkate alınarak bir karar verilmesi gereklerine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre ve bozma ilamı sonrası alınan prime esas gelir ve yaşlılık aylığı tespitine ilişkin bilirkişi raporları hükme esas alınmakla, raporlarda ayrıntılı olarak açıklandığı ve hesaplandığı üzere; eksik prim ödemesi ve fark aylık olduğu tespit edilmekle.

Hatay İş Mahkemesinin 2013/40 Esas 2013/349 Karar sayılı kararı doğrultusunda, davacının sigorta primine esas kazanç tutarlarında; davacının prime esas kazancının 2008/01 ayı için 80,64 TL, 2008/02 ayı için 98,64 TL, 2008/3 ayı için 166,64 TL, 2008/04 ayı için 103,20 TL, 2008/05 ayı için 106,64 TL, 2008/06 ayı için 103,20 TL, 2008/07 ayı için 106,64 TL, 2008/08 ayı için 108,60 TL, 2008/9 ayı için 107,40 TL, 2008/10 ayı için 110,98 TL, 2008/11 ayı için 107,40 TL, 2008/12 ayı için 110,98 TL, 2009/01 ayı için 110,988 TL, 2009/02 ayı için 103,04 TL, 2009/3 ayı için 117,18 TL, 2009/04 ayı için 113,40 TL, 2009/05 ayı için 117,18 TL,

2009/06 ayı için 113,40 TL, 2007/07 ayı için 117,18 TL, 2009/08 ayı için 120,75 TL, 2009/9 ayı için 119,70 TL, 2009/10 ayı için 123,69 TL, 2009/11 ayı için 119,70 TL, 2009/12 ayı için 123,69 TL, 2010/01 ayı için 123,69 TL, 2010/02 ayı için 113,40 TL, 2010/3 ayı için 127,41 TL,2010/04 ayı için 123,30 TL, 2010/05 ayı için 127,41 TL, 2010/06 ayı için 123,30 TL ve 2010/07 ayı için 2.752,07 TL eksik gösterildiğinin tespiti ile ilgili aylar için tespit edilen kısımların her ay için belirtilen miktar üzerinden ek sigorta primine esas kazanç olarak davacının sigortalı hizmet cetveline işlenmesine,

davacının tahsis talep tarihi olan 13.08.2010 tarihine göre 15.08.2010 tarihinde alması gereken yaşlılık aylığının 1.160,61 TL olduğunun tespitine, ve talep gereği toplam 1.160,61 TL yaşlılık aylığı maaş fark alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı SGK'dan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; davacı hakkında Kurumca yapılan işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, esasen verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğu, Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu ve davanın tümden reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını, istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı Kurumca davacıya bağlanan aylığın eksik hesaplandığı iddiası ile yaşlılık aylığının yeniden belirlenmesi ve fark aylıkların davalı Kurumdan tahsili gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile mülga (mülga) 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi Mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

2.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

3.Eldeki davada ise uyulan bozma ilamı ve oluşan usuli kazanılmış hakkın gereği gibi yerine getirilmediği anlaşılmakta olup bozma sonrasında yapılan yargılama ile davacı hakkında kesinleşmiş karar ile Mahkeme kararı gereği ödenmesi gereken alacaklar bakımından, ödeme olgusunun varlığının araştırılması, sonradan yapılan ödemenin varlığı halinde ise, hizmet akdinin daha önceden sona ermiş olması karşısında davacı bakımından hizmet akdinin son ayına mal edilerek denetime elverişli şekilde aylık hesabına ilişkin rapor aldırılması ve sonuç miktarın belirlenmesi gereğinin gözetilmemesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,