Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/13537 K.2022/16424

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair verilen karara karşı, davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince, istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalılardan İl Özel İdaresi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, davacının 1996 yılı 3. ayı ile 2009 yılı 2. ay tarihleri arasında davalı işveren yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II- CEVAP

Davalı ... vekili, davanın beş yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, iddia edilen çalışma olgusunun araştırılması gerektiğini ve davanın açılmasına ... Kurumunun sebebiyet vermemesinden dolayı aleyhe vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirtmiştir.

III- MAHKEME KARARI

A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacı ...'in, davalı ... İdaresine devredilen ... Belediyesinin ... sicil numarası ile işlem gören iş yerinde 16/12/2001 ila 19/03/2004 tarihleri arasında ve 04/07/2005 ila 28/02/2009 tarihleri arasında bildirimi yapılan 989 gün haricinde 1140 gün daha hizmet akdine dayalı olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine dair karar verilmiştir.

Davalı ... vekili, davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesi gerekiğini, yersiz ve sebepsiz açılan davanın Mahkemece kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek; istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı ... İdaresi vekili, Mahkemece alınan bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini, davacının talebinin zaman aşımına uğradığını belirterek; istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesince, davalılar vekillerinin istinaf başvurularının HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı ... İdaresi vekili, istinaf sebepleri ile aynı gerekçelerle, kararı temyiz etmiştir.

IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır.

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Somut olayda, Mahkemece verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Eldeki davada, davacının, 16.12.2001 ile 19.03.2004 tarihleri arasında alınan vize kapsamında geçici işçi statüsünde çalıştırıldığı, ücretlerinin bordro karşılığında ödendiği, ödenen ücret bordrolarında imzalarının olduğu, bu tarihten sonra geçici işçi çalıştırmaya dair vize alınmadığının, işin alt işverenlere ihale ile verildiğinin tanık beyanlarından anlaşılması karşısında karar hatalı bulunmuştur. Bu kapsamda, mahkemece, davalı belediyeden belediye hizmetleri ile ilgili işler dolayısı ile yapılan ihale evrakları celp edilip, alt işverenler belirlenmeli, alt işveenlerin işyeri sicil dosyaları celp edilmeli, çalışmanın varlığı anlaşıldığı taktirde, bu alt işverenler davaya dahil edilmek suretiyle, taraf teşkili sağlanarak, delilleri toplanarak değerlendirilmelidir.

Öte yandan, davacının çalıştığı işyeri kamu kurumu olup ücret ödemelerinin de kayıtlara geçmesi esastır. Bu kapsamda, davacının bildirimi yapılmayan dönemlerde ücretinin nasıl ödendiği araştırılmamış olup araç görevlendirme işlemlerini yapan belediye çalışanları dinlenmeli; işin ne kadar süre için yapıldığı ve de ücretlerinin ne şekilde ödendiği hususu araştırılmalı; çalışma tereddütsüz ortaya koyulmalıdır.

Mahkemece. bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalı ... İdaresi vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak; ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.