Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/13776 K.2023/6365

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya direnme kararı verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin direnme kararı davalı ... ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2009 yılı Temmuz ayı başında işçi olarak davalı kurum bünyesinde kapatılan Yeşilköy Belediye Başkanlığında çalışmaya başladığını, Yeşilkey Belediye Başkanlığının 2014 yerel seçimlerinde davalı ... Belediyesine bağlandığını, davacının bahçıvanlık ve park bekçiliği yaptığını, gündüzleri parkta bulunan ağaçların bakımı ve giderleri ile uğraştığını ve ayrıca park bekçiliği de yaptığını, davacın defalarca sigorta için talepte bulunduğunu ancak davalı kurumun hep oyalama ile davacıyı beklettiğini, çalıştığı dönemde asgari ücretten maaş aldığını ileri sürerek, davacının 5 yıllık sigortalılığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının çalıştığı süreler SGK kayıtlarında ne ise o kadar hizmet süresi bulunduğunu, davalı kurum kamu kuruum olup, TİS hükümleri uygulanmakta olduğundan SGK bildiriminin yapılmaksızın çalıştırılmasının söz konusu olamayacağını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i Müdahil vekili cevap dilekçesinde özetle; davaların kamu düzenine ilişkin olup çalışma olgusunun hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ispatı gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 08.06.2022 tarihli ve 2022/105 E. - 2022/418 K. Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Somut olayda, davacı davalı iş yerinde 2009 yılı Temmuz ayı başından 2013 yılı Ağustos ayına kadar davalı Belediyeye devredilen Yeşilköy Belediye başkanlığında geçen çalışmalarının tespitini talep ettiği, Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davacının 31.07.2009-01.08.2013 tarihleri arasında davalı ...

Başkanlığında (Yeşilköy Belediye Başkanlığında) fiilen ve kesintisiz olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verildiği, davacının işe giriş bildirgesinin kuruma verilmediği, kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerektiği, davanın açıldığı tarih nazara alındığında davanın hak düşürücü süre içinde açıldığı, dava konusu dönemde başka iş yerinde de sigortalı çalışmasının olmadığı, hizmet tespiti talep edilen iş yerinin kamu kurumu olması nedeniyle.

Mahkemece devredilen Yeşilköy Belediye Başkanlığına ait 2009-2013 yılları arası ücretli çalışan, yevmiye usulü çalışan kişiler ile ilgili ücret bordroları ve var ise tahakkuk müzekkereleri ve ödeme belgelerinin, Belediye emrinde çalışan geçici ve kadrolu veya günlük yevmiye usulü çalışan kişilere ilişkin anılan yıllara ait bilgi ve belgelerin davalı belediyeden istendiği, davalı ... tarafından 03.10.2017 tarihli yazı cevabında, istenen belgelerin kurum arşivinde yapılan araştırmada bulunamadığının bildirildiği, mahkemece tarafların gösterdiği delillerin toplandığı,

bordro tanıkları, devredilen Belediyenin Belediye Başkanı, Fen İşleri Müdürü, Mali Hizmetler Müdürü ve davacı tanıkları dinlenerek davacının 31.07.2009-01.08.2013 tarihleri arasında iş yerinde kesintisiz asgari ücret üzerinden çalıştığının tespit edildiği, mahkemece gerçek çalışma olgusunun somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde değerlendirildiği, davalı vekili ve feri müdahil vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı ve mahkeme kararının isabetli olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Daire bozma kararında; mahkemece davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının esas olduğu göz önünde tutularak,

davacının davasına konu çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli, davalı tarafından hiçbir ibraz edilmiyorsa, bunun nedeni açıklattırılmalı, ibraz edilememesi geçerli bir nedene dayanıyorsa bildirilen tanık beyanlarına başvurulmalı resen araştırma ilkesi gereğince gerekli araştırmalar yapılmalı, şayet bildirim yapılmadan çalıştığının belirtilmesi karşısında davacıya ücretlerin nereden karşılandığı, ne şekilde ödendiği, kaynağının ne olduğu,

Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin hangi nedenle bildirim dışı kaldığı açıklığa kavuşturulmalı, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Davalı ... vekili tarafından sunulan 12.05.2022 tarihli beyan dilekçesi ekinde resen ... İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürlüğü ile ... Park ve Bahçeler Müdürlüğü yazı cevapları ibraz edilmiş, yazı cevaplarının bozma kararı öncesi dosyaya ibraz edilen yazı cevaplarıyla aynı doğrultuda olduğu görülmüş, kapanan Yeşilköy Belediyesi tarafından davalı ... Belediyesine sunulan davacıya ait herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı bildirilmiştir.

Bozma öncesi mahkememizce verilen kararda Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin "...davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri bir kamu kuruluşudur.

Bu nedenle, davalı işyerinde resmi kayıtlara dayanılması ve ücretin yazılı belge ile ödenmesi esastır." yönündeki karineye dayalı içtihadından ayrılma gerekçeleri somut olay yönünden ayrıntılı olarak değerlendirilmiş, bozma kararında toplanması gerektiği belirtilen deliller bozma öncesi yapılan yargılama sırasında araştırılmış ve toplanmıştır.

Davacının dava konusu edilen dönemde devrolunan Yeşilköy Belediyesi nezdinde çalışmasına ilişkin puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve sair belge bulunmamaktadır. Davacıya ait hizmet döküm cetvelinin incelenmesinde davacıyla ilgili olarak tespiti istenilen dönemde SGK'ya başka bir işveren tarafından bildirimde bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Bozma kararında araştırılması gerektiği belirtilen davacı hizmetlerinin SGK'ya bildirilmeme nedeni, davacının ücretinin ne şekilde ödendiği hususu bozma öncesi dinlenen Yeşilköy Belediyesi Mali Hizmetler Müdürü olan tanık ... tarafından; "...Belediyenin bütçesinin %40 personel giderini aşmaması gerektiğinden biz resmi olarak işçi almıyorduk, yevmiyeci olarak bu arkadaşlar işe başladı...", "...Davacı ve aynı işi yapanlar asgari ücret düzeyinde gelir elde etmekteydi.

Yevmiye usulü çalışmaktaydılar. Bu kişilerin resmi kayıtları olmadığı için elden ödeme şeklinde ödeme gerçekleştiriliyordu." şeklinde açıklanmıştır. Ayrıca Tespiti istenilen dönemde Yeşilköy Belediye Başkanı olan Tanık ... da. "Ben Yeşilköy Belediyesinde 2004-2014 yılları arasında Belediye Başkanlığı görevi yaptım. Bu dönemde mevsimlik olarak yevmiye usulü işçi alımı yaptık. Kendileriyle sözleşme imzalamadık. Herhangi bir sigorta prim ödemesi olmamıştır. Davacıyı tanırım.

Kendisi benim başkanlığım döneminde yevmiyeci olarak işe alındı." şeklinde davacının kapanan Yeşilköy Belediyesi nezdinde yevmiyeci olarak sigortasız çalıştığını beyan etmiştir.

Bozma öncesi mahkememizce verilen kararda atıfta bulunulan, dava dışı işçinin kapatılan Yeşilköy Belediyesindeki çalışmalarının tespitine ilişkin davada mahkememizce verilen 04.01.2016 tarihli, 2014/196 E., 2016/4 K. sayılı karar, Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin 25.09.2017 tarihli, 2016/5254 E, 2017/6752 K sayılı ilamı ile bozulmuş, bozma sonrası yapılan yargılama sonunda 11.07.2019 tarih, 2017/316 E., 2019/207 K. sayılı karar ile davanın kabulüne karar verilmiş, davacı işçinin 01/04/2004 - 01.02.2014 tarihleri arasında Yeşilköy Belediye Başkanlığında fiilen ve kesintisiz asgari ücretle çalıştırıldığının tespitine karar verilmiş,

verilen karar Yargıtay 10.Hukuk Dairesinin 22.02.2021 tarihli, 2020/5919 Esas, 2021/1917 Karar sayılı ilamı ile onanmakla kesinleşmiştir. Bu yönüyle kapanan Yeşilköy Belediyesinin işbu davada tespiti istenilen dönemde SGK'ya bildirimde bulunmaksızın işçi çalıştırdığı sabittir. İşbu dosyanın bozma öncesi yapılan yargılaması sonunda tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının davalı ...

Belediyesi Başkanlığı (devrolunan Yeşilköy Belediyesi Başkanığı) iş yerinde çalıştığı kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, belirtilen nedenlerle mahkememizce bozma öncesi verilen kararın yasa ve usule uygun olduğu kanaatine varılmakla 08.06.2022 tarihli celsede mahkememizin önceki kararında direnilmesi yönünde karar verilmiş, bozma öncesi belirtilen gerekçelerle, yukarıda belirtilen nedenlerle mahkememizin Yargıtay 10.Hukuk Dairesi tarafından bozulan kararında direnilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı ... ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili dilekçesi ile.

Öncelikle hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davanın esasına girilmeksizin öncelikle davanın bu sebeple reddinin gerektiğini, davacının 31.07.2009 - 01.08.2013 tarihleri arasında müvekkili Dörtyol Belediyesinde (devrolunan Yeşilköy Belediyesinde) fiilen ve kesintisiz olarak çalışmasının olduğu kabul edilmişse de davacı yanın çalıştığına dair belgeye ulaşılamadığını, müvekkili Dörtyol Belediyesinden davacının Yeşilköy Beldiyesinde çalışmasına ilişkin kayıt ve belgeler ile tespiti istenilen 2009-2013 yılları arasında Yeşilköy Belediyesinde ücretli,

yevmiye usulü geçici ve kadrolu çalışan kişilerle ilgili ücret bordroları, tahakkuk müzekkereleri, ödeme belgeleri ve sair kayıt ve belgelerin sorulduğunu, ancak davacı adına ve diğer çalışanlarla ilgili hiçbir kayıt bulunmadığının bildirildiğini, bu nedenle davacının bu yıllar arasında belediyede çalıştığının belgelerle ispatlanamadığını, davacının çalıştığı sürelerin SSK kayıtlarında ne ise o kadar hizmet süresi bulunduğunu ve yerel mahkemece sadece tanık beyanlarının delil kabul edilerek hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili dilekçesi ile; davacı ...'nin diğer davalı Yeşilköy Belediye Başkanlığı ünvanlı işyerinde Temmuz 2009 tarihinde çalışmaya başladığını, 2014 yerel seçimleri sonrasında Yeşilköy Belediye Bakanlığı'nın ...'na bağlandığı, 506 sayılı Kanun 79/10 uncu madesi gereğince zamanaşımı süresi dikkate alınarak geriye dönük 5 yıllık çalışmasının tespiti talebiyle dava açtığını, açılan davanın hukuksal dayanaktan yoksun olup reddi gerekirken yerel mahkeme tarafından davanın kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 373 üncü maddesinin beşinci fıkrası gereğince Dairemizce yeniden yapılan incelemede; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,