Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/13948 K.2023/466

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2005 kasım ayı ile 2012 haziran ayı tarihleri arasında hizmet akdi ile çalıştığının tespitini talep etmiştir.

Davacı vekili, ... (... Vakfı İktisadi İşletmesi) ait olan ... Gaziosmanpaşa ... adresinde 2005 yılı kasım ayı ile 2012 yılı haziran ayı arasında sahne sanatları ve drama Öğretmeni olarak çalıştığını, davacının işten ayrılmadan önce en son 1.300,00 TL ücret aldığını belirtmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...

Vakfı İktisadi İşletmesi cevap dilekçesinde; davacının davalı vakfa ait ...’nda gönüllü olarak düzensiz bir şekilde zaman zaman öğrencilere kulüp saatlerinde tiyatro çalışmaları konusunda yardımcı olduğunu, davacının yardımcı olduğu kulüp ders saatlerinin bütün sınıf öğrencileri için geçerli olmak üzere haftada iki saat olduğunu, kulüp çalışmalarına sürekli olarak katılan bir okul öğretmeni bulunduğunu, davacının rahmetli babası usta tiyatrocu ... ’ın vefatına kadar davalı vakfa ait eğitim kurumlarında tiyatro kulübü çalışmalarında gönüllü tiyatro hocalığı yaptığını, bu dönemde ...’ın oğlu,

davacının erkek kardeşinin vakfa ait özel lisede eğitim gördüğünü, vefatının ardından okul konferans salonuna ... ’ın isminin verildiğini, davacının kızının da davalı vakfa ait özel okulda okuduğunu, belirterek; davanın reddini istemiştir.

2. Davalı SGK cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde kuruma bildirilmeyen; hükümde belirtilen tarihler arasında ve günlük kazançla çalıştığının tespitine, bu dönemler içerisinde primlerin davalı tarafından kuruma ödenmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya yönelik istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Gaziosmanpaşa İlçe Milli Eğitim Müdürünün ıslak imzalı teşekkür belgesinde müvekkilinin sıfatının ... Öğretmeni olarak geçtiğini, Milli Eğitim Bakanlığının resmi kurum olup, müvekkilinin davalı kurumda çalıştığının açıkça ortada olduğunu, Müvekkilinin, haftanın 5 (beş) günü ve tam zamanlı olarak davalı kurumda sahne sanatları ve drama öğretmeni olarak çalıştığını, belirterek; davanın kabulünü istemiştir.

2.Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek; davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... Vakfı İktisadi İşletmesi vekili istinaf dilekçesinde; davacının, müvekkil Vakfa ait Özel Gaziosmanpaşa ... İlköğretim Okulunda, gönüllü olarak, düzensiz bir şekilde, zaman zaman, öğrencilere kulüp saatlerinde tiyatro çalışmaları konusunda yardımcı olduğunu, sadece haftanın bir tek günü 2 saatliğine okula geldiğini, davacının sahne sanatları ve drama eğitimi konusunda herhangi bir diploma, sertifika veya formasyonunun bulunmadığını, 2005 Kasım 2012 Haziran döneminde çalışan ve görevli öğretmen listesinde de davacının ismi mevcut olmadığını, fiili çalışmanın ispat edilemediğini belirterek; davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanık beyanlarına göre davacının mahkemece kabul edilen dönemlerdeki fiili çalışmasının ispatlandığını belirterek; davacı davalılar vekillerinin başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; davacının çalışmalarının kesintisiz olduğu noktasında toplanan delillerin yetersiz olduğunu, davacının hizmet tespiti yapılan süreleri nazara alındığında 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olmasına rağmen bu husus nazara alınmadığını belirterek; davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... Vakfı İktisadi İşletmesi vekili temyiz dilekçesinde; dinlenmiş olan tüm tanıklar ve dosyaya mübrez belgelerden davanın kısmen dahi olsa kabulü sonucuna varılamayacağını belirtilerek; davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ıncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Diğer taraftan 4857 sayılı İş Kanunu' nun 13 üncü maddesinde, işçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşmenin kısmî süreli iş sözleşmesi olduğu belirtilmiş, 63 üncü maddesinde, genel bakımdan çalışma süresinin haftada en çok 45 saat olduğu, aksi kararlaştırılmamışsa bu sürenin, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı açıklanmıştır.

Bu tür hizmet tespiti davalarında tam gün üzerinden veya kısmi zamanlı olarak çalışma olgusunun ortaya konulması önem arz etmekte olup çalışmanın kısmi zamanlı olduğu anlaşıldığı takdirde günde kaç saat hizmet verildiği ve giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, sonrasında değinilen 63 üncü madde kapsamında 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiğinden yola çıkılarak hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.

3. Değerlendirme

1.Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Davacının davalı okulda öğrencilere drama ve sahne sanatları eğitimi verdiği açık olmakla birlikte, bu hukuki ilişkinin hizmet ilişkisi olup olmadığı ve süresi yönünden yapılan araştırma yetersizdir.

Bu kapsamda, mahkemece, il ve ilçe milli eğitim müdürlüğünden davalı okulun sicil dosyası celp edilmeli; davacı ile ilgili herhangi bir sözleşme, öğretmen olarak çalıştığına dair herhangi bir belge bulunup bulunmadığı sorulmalı; daha önce dinlenen tanıklardan, davacının davalı okuldaki çalışmalarının bağımlı bir çalışma olup olmadığına yönelik araştırma kapsamında davacının okuldan talimat alıp almadığı, işin programlamasının davacı mı okul idaresi tarafından mı yapıldığı hususu yeniden sorulmak suretiyle tespit edilmelidir.

2. Yukarıda izah edilen kapsamda araştırma ve belirleme yapıldıktan sonra, hizmet ilişkisinin varlığı kabul edildiği taktirde ; davacının çalışma süreleri 7,5 saat bir gün kabul edilmek suretiyle haftalık ve aylık çalışma günleri belirlenerek, sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...