Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/14480 K.2023/511

vekili Avukat ... vekili Avukat ...

DAVA TARİHİ : 10.09.2020

HÜKÜM/KARAR : Davanın reddine

Taraflar arasında görülen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; şirketlerinin özel hukuk tüzel kişisi olduğunun tespiti ile davacı şirkete ait mahiyet kodlarının işyerlerine göre tekrar '2' ve '4' (Özel sektöre ait devamlı işyerleri) olarak tespitini, kayıtların tespit gibi '2' ve '4' olarak düzeltilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 19.11.2020 tarihli ve 2020/23 - 2020/16 E., ve K., sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.04.2022 tarihli ve 2021/97 - 2022/817 E., ve K., sayılı kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi nin 1 numaralı alt bendi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Yukarıda belirtilen karara karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 16.06.2022 tarihli ve 2022/6167 - 2022/9293 E., ve K., sayılı kararı ile; "davacı şirketin ortaklarının Eskişehir Büyükşehir Belediyesi (pay miktarı 91.069.500,00 ve pay oranı % 99,9532) ve Belmar Ltd. Şti. (pay miktarı 42.600,00 ve pay oranı %0,0468) olduğu, sermayesinin büyük bölümünün Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından karşılandığı anlaşılmakla davacı şirkete ait işyerlerinin 5335 sayılı Kanun'un 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren Kurum ve kuruluşlara ait işyerlerinden olup olmadığı, kamusal yönünün ağır basıp basmadığı değerlendirilmeli ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle bozma kararı verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma kararı doğrultusunda özetle "davacı şirketin ortaklarının Eskişehir Büyükşehir Belediyesi (pay miktarı 91.069.500,00 ve pay oranı % 99,9532) ve ... Ltd. Şti. (pay miktarı 42.600,00 ve pay oranı %0,0468) olduğu, sermayesinin büyük bölümünün Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından karşılandığı anlaşılmakla yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ile davacı şirkete ait işyerlerinin 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerlerinden olduğu ve kamusal yönünün ağır bastığı" kanaatiyle davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacı şirketin Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin kamu tüzel kişiliğinden ayrı olarak Türk Ticaret Kanunu(TTK) hükümlerine göre kurulmuş bir limited şirket olduğunu, bu bakımdan davacı şirketin bir özel hukuk tüzel kişisi olduğunu, belediyelerin gerek 5393 Sayılı Belediye Kanunu gerekse 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’na göre şirket kurabildiklerini, belediyelerin kurdukları veya ortak oldukları ticaret şirketlerine kamu tüzel kişiliği kazandıran herhangi bir kanun hükmü bulunmadığı gibi kamusal yetki ve ayrıcalıkla tanınmadığını,

dolayısıyla söz konusu şirketlerin “kamu tüzel kişisi” ya da “kamu kurum ve kuruluşu” olduklarının kabul edilemeyeceğini, belediyelerin hissedarı oldukları şirketlerin, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında olmayıp kamu iktisadi teşebbüsü sayılamayacaklarını, ayrıca Türk Ticaret Kanunu’nun 16 ıncı maddesinde de "ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi,

belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar" denilmek suretiyle belediye şirketlerinin tacir kabul edildiğini, özel ticari şirketler gibi değerlendirildiğini, yerel Mahkeme kararının açıkça kanuna aykırı olduğunu belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı şirkettin mahiyet kodunun kamu sektörüne ait devamlı/geçici işyeri olmasına göre "1" ve "3" olarak değiştirilmesine ilişkin Kurum işlemin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 5335 sayılı Kanun'un 30/2 maddesi "Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar." düzenlemesini içerir.

3. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 28 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi 18.08.2021 tarihli ve 31572 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesiyle değiştirilmiş olup;

"Mahiyet kodu; yapılan işin özel veya kamu sektörüne ait daimi veya geçici olduğunu belirtmeye yönelik olup tek hane rakamdan ibarettir. Özel sektöre ait devamlı işyerlerine, ‘2’ ve özel sektöre ait geçici işyerlerine ‘4’ mahiyet kodu verilir. 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen kamu idareleri ve kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı idare, ortaklık, müessese ve işletmeleri ve yukarıda belirtilenlerin ödenmiş sermayesinin % 50’sinden fazlasına sahip oldukları ortaklık ve işletmeler, özel kanunlarına göre personel çalıştıran diğer kamu kurumlarına ait devamlı işyerlerine ‘1’, geçici işyerlerine ‘3’ mahiyet kodu verilir." hükmü düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve Kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgiliden alınmasına,

...