Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/14549 K.2023/1175

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ... Uluslararası İnş. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş., ... İnş. San. ve Tic. A.Ş., davalı kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı kurum, davalı ... İnş. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş., davalı ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde; 18.01.2001 tarihinden 30.06.2011 tarihine kadar ... Uluslararası İnşaat şirketinin ... Çankaya/... adresinde bulunan işyerinde ofisboy olarak çalıştığını, işveren emrinde çalışmaya başladığı tarihin 18.01.2001 olmasına rağmen sigortalılığının ise 02.08.2006 tarihinde başlatıldığını; ... şirketi aleyhine açtığı birleşen davada ise ... Şirketler Grubu bünyesinde yer almakta olan ... Uluslararası şirket ve ... İnşaat şirketinin ofisinde 18.01.2001 ile 02.08.2006 tarihleri arasında ofis boy çalıştığının tespitini talep etmiştir.

2. Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararı sonrası davacı açıklamada bulunmuş olup açıklamasında; 1999 yılında şirketten ayrıldığını 1,5 - 2 yıl çalışmadığını, 2001 yılında Mersin'de akrabasına ait Un Sanayi Şirketi'nde denemek için gittiğini, 1 gün çalıştığını, daha sonra ...'ya dönüp ... Şirketi ve ... Şirketi'nde çalışmaya devam ettiğini, iki şirketin aynı şirket olduğunu, Çankaya'da ki ... ofisinde ofisboy olarak çalışmaya başladığını, daha sonra ... 'ın makam şoförü olduğunu beyan etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; kurum aleyhine açılan davanın haksız ve yersiz olduğunu, kurum kayıtlarının esas olduğunu, aksinin aynı değerde yazılı belgelerle kanıtlanması gerektiğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

2.Diğer davalılar davaya cevap vermemişlerdir.

3.Dahili davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın müvekkili şirketler yönünden hak düşürücü süre ve husumet yokluğundan, esasa girilmesi halinde ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya dahil edilen ... SA Sistem Yapı A.Ş. ve ... Ortak girişimi ... Uluslararası İnş. İth. İhr. San. ve Tic.

A.Ş.'nin üst işvereni olup davacının hizmetinin bildirildiği ... sicil numaralı işyeri numarası ile davacının hizmetlerini bildirdiğini, davacının işyerinin hiç değişmediği ve aynı adreste ofis boy olarak çalıştığının belirgin olduğunu, işe giriş bildirgeleri ve tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde davacının işyerinin hiç değişmediği, başlangıçta ... İnş. San. Tic. A.Ş.'de çalışırken daha sonra aynı işyerinde ... Uluslararası İnş. İth. İhr. San. ve Tic.

A.Ş.'de çalışmaya devam ettiği şirketlerin adreslerinin aynı olduğu, davacının ... Uluslararası İnş. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.'de alt işveren olarak bildirilen üst işveren dahili davalılara ait işyerlerinde hiç çalışmadığının anlaşıldığı gerekçesi ile davanın kısmen kabulü ile, davacının 18.01.2001 ile 01.08.2006 tarihleri arasında ... İnş. San. ve Tic.

A.Ş. isimli işyerinde brüt asgari ücret üzerinden hizmet sözleşmesine dayalı olarak çalıştığının tespitine, davacının 01.03. 2008 ile 06.03.2008 ve 01.09.2008 ile 25.09.2008 tarihleri arasında ... Uluslararası İnş. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. Ünvanlı işyerinde hizmet sözleşmesine dayalı olarak brüt asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine; dahili davalılar hakkında açılan davanın pasif dava ehliyeti yokluğundan usulden reddine; karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum, davalı ... İnş...A.Ş., davalı ... İnş...A.Ş. istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalılar ... Uluslararası İnş.. A.Ş ve ... İnş.. A.Ş. vekillerinin istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece yapılan tebligatların usulsüz olduğunu, usulsüz tebligatlardan dolayı müvekkillerinin kendisini savunamadığı ve duruşmalara katılamadığını, zaman aşımı itirazında bulunduklarını, eksik inceleme sonucu hüküm kurulduğunu, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, müvekkili şirketler arasında organik bağ bulunmadığını, müvekkili şirketlere ait bordro tanıkları dinlenmediğini, davanın reddi gerektiğini, kararın usul ve yasa hükümlerin aykırı olduğunu belirterek kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın yazılı delillerle ve tanık beyanlarıyla ispat edilemedğini, davanın aleyhlerine olan kısımların usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... 12 inci İş Mahkemesi'nin 2011/924 Esas, 2013/93 Karar sayılı dosyasında kaşe ve yetkili imzası bulunan 30.04.2011 tarihli belge ile davacının 01.01.2003 tarihinden itibaren çalışmaktayken 30.06.2011 tarihinde iş akdinin feshedileceğinin bildirildiği, yine kuruma 21 kodu ile eksik bildirilen günlere ilişkin davacının imzasını içerir ücretsiz izin belgelerinin bulunduğu gerekçeleri ile başvuruların esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar kurum, ... Uluslararası İnş.. A.Ş ve ... İnş.. A.Ş. vekillerinin temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar ..... A.Ş ve ..... A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde; istinaf sebepleri ile aynı gerekçelerle kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf sebepleri ile aynı gerekçelerle kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 1 nci maddesi, 114 ncü maddesinin 1 nci fıkrasının b bendi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 uncu maddesi. 3. Değerlendirme

1.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 inci maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesidir.

Anılan Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi hükmüne göre. Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde. Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Ne var ki; sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihide kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

3. Yukarıda izah edilenler kapsamında, davacının isticvabında; dava dışı işe giriş bildirgesi verilen ... Un Sanayi Anonim Şirketinden bir gün çalıştığını beyan etmesi karşısında, davanın açılış tarihi itibari ile bu tarih öncesi çalışmalarının hak düşürücü süreye uğradığı; fiili çalışma da dikkate alkınmak suretiyle dosya içine bulunan kaşeli belgede 01.01.2003 tarihinden itibaren sonraki sürelerin yalnızca kabulüne karar verilmesi gerektiği hususu göz önüne alınmadan yazılı şekilde karar tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

...