Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/14651 K.2023/835

vekili Avukat ... 2- ... Tüfek Metal Otomotiv İnşaat Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.

DAVA TARİHİ : 17.03.2017

İLK DERECE MAHKEMESİ

Beyşehir 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI

2020/195 E., 2021/481 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı, Kurum denetmeni tarafından düzenlenen rapor neticesinde iptal edilen ve davalı işyerinde geçen çalışmalarının geçerli olduğunun ve iş yerinde 17.08.2007 ile 02.03.2009 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, daha sonra duruşmada işten ayrılma tarihini 02.03.2008 olarak düzeltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen tüm bordro tanıklarının, 2006-2008 yıllarında ... Av Tüfekleri Kooperatifinin krom hanesinin ... tarafından işletildiğini, krom hanenin zemin katta olması nedeniyle ...

Av Tüfekleri Koop.'da çalışanların oraya gitmediklerini, çalışanların kim olduğunun tam bilinemeyeceğini beyanda bulundukları, yine davacı tanıkları davacı ile birlikte ... tarafından işletilen krom hanede beraber çalıştıklarını beyan ettikleri, davacının davalıya ait kromhanede çalıştığının tanıklarca somut olarak bildirildiği,davacının başka bir iş yerinin bulunmasının, SSK'lı çalışmasına engel teşkil etmeyeceği, iş yerinde iptal ile ilgili tespit yapılan bir kaç kişinin bulunmasının davacının da çalışmasının gerçek olmayacağı anlamına gelmeyeceğini, dinlenen tanık beyanlarına göre çalışmanın fiili olduğunun anlaşıldığını belirterek,

davanın kısmen kabulüne, davacının ... Tüfek Metal Otom İnş. Gıda San. ve Tic Ltd. Şti. ait iş yerinde 17.08.2007-02.03.2008 tarihleri arasındaki hizmetlerinin fiili olduğuna, davacının hizmet akdi ile bu iş yerinde çalıştığının tespiti ile aksine tesis edilen kurum işleminin iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili; yetersiz tanık beyanlarına dayanılarak karar verildiğini, davanın kısmen kabulüne karar verilmesine rağmen Kurumun tüm yargılama giderlerinden sorumlu tutulduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 17.11.2007-11.05.2009 arasında davalı şirkete ait ... sicil numaralı "ayakkabı imalatı" iş yerinden bildirimlerinin yapıldığı, bu iş yerine ilişkin olarak yapılan denetim sonrasında davacının iş yerinde çalışmasının bulunmadığı gerekçesiyle söz konusu sigortalılığının iptal edildiği, davacının 2007 - 2009 yılları arasında ...

Kooperatifinin zemin katında krom kaplama bölümünde ... tarafından kooperatiften ihale ile alınan iş bölümünde ...'in elemanı olarak çalıştığını, maaşlarının ... 'in kardeşi ... tarafından elden ödendiğini belirterek beraber çalıştığı kişilerin isimlerini verdiği, ...'e ait başka bir iş yerinin bulunup bulunmadığının Kurumdan sorulduğu, ...'in yöneticisi ve ortağı olduğu ... San Ürün İth. İhr. Ltd.

Şti.'ye ait 1051483 sicil numaralı iş yerinin dönem bordroları gönderildiği, davacının da 14.02.2007-16.08.2007 tarihleri arasında ... Tüfek San. Ürün. İth. İhr. Ltd. Şti.'ye ait bu iş yerinden bildirimlerinin bulunduğu, ...

Av Kooperatifine ait iş yerinden bildirimi yapılan tanıkların zemin katta bulunan kromhane bölümünün ... tarafından işletildiğini belirttikleri, davacı tarafından iş yerinde beraber çalıştığını belirttiği kişilerin tanık olarak dinlendiği, bu tanıkların davacının iş yerinde geçen çalışmalarını doğruladıkları ve bu kişilerin de bir kısmının ... Tüfek San. Ürün. İth. İhr. Ltd.

Şti.'ye ait ... sicil numaralı iş yerinden bildirimlerinin yapıldığı anlaşıldığından mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, mahkemece dinlenen tanıkların davalı işyerinde hiç çalışmamış kişiler olduğunu, davanın kısmen kabulüne karar verildiği halde Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmediğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının Kurum Denetmeni tarafından düzenlenen rapor neticesinde iptal edilen ve davalı iş yerinde geçen çalışmalarının geçerli olduğunun ve 17.08.2007-02.03.2009 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme

506 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. “Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır. Bu nedenle, sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin hangi işverenler tarafından düzenlenmiş olduğu tespit edilip, hizmet tespitine yönelik davanın, anılan Kanun'un 79/10 uncu maddesine göre, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltilmesi gerekir.

Eldeki dosyada, davacının dava dilekçesinde, davalıya ait krom kaplama işinde çalıştığını bildirdiği, daha sonraki açıklamalarında ,davalı işverenin ... Av Tüfeklerinin kromhanesi olarak hizmet verdiğini, davalı işverenin kooperatifin krom işlerini yaptığını, kendisinin de davalının kromhane işyerinde çalıştığını beyan ettiği, ayrıca 2007-2009 yıllarında ... Kooperatifinin zemin katında krom kaplama bölümünde kooperatiften ... tarafından ihale ile alınan işyeri bölümünde çalıştığına dair açıklamalarda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davacının 14.02.2007 ile 16.08.2007 tarihleri arasında hizmetinin bildirildiği 1051483 sicil numaralı işyerinin ... Tüfek San.Ür.Ltd.Şti adına 01.02.2003 tarihinde tüfek ürünleri imalatı işinden kanun kapsamına alındığı ve yetkilisinin ... olduğu; davacının iptale konu 17.08.2007 ile 11.05.2009 tarihleri arasındaki hizmetinin ise 1081296 sicil numaralı davalı ... Tüfek Metal. ..Ltd. Şti. adına 23.07.2007 tarihinde kanun kapsamına alınan ...

Sanayi Sitesi adresindeki ayakkabı imali mahiyetinde işyerinden bildirildiği ,davacının bu işyeri dönem bordrosundaki sigortalıları tanımadığını, çünkü kendisinin davalının ayakkabı imalat işyerinde çalışmadığını, işverenin krom işinde çalıştığını beyan ettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece dinlenen ve davacının fiili çalışmasını doğrulayan tanıkların ise, ... Av Tüfekleri Kooperatifinden ve yetkilisinin ... olduğu anlaşılan ... Tüfek San. Ür. Ltd.

Şti. işyerinden hizmet bildirimleri bulunduğu ve bunların davacının ... tarafından ... Av Tüfekleri kooperatifinden ihale ile alınan kromhane işinde çalıştığını ifade ettikleri görülmektedir.

Öte yandan, davacının iptale konu hizmetinin bildirildiği ve dosyada davalı olarak gösterilen ... Tüfek Metal..Ltd.Şti.'nin ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 18.07.2022 tarihli yazısında, 22.05.2015 tarihli tescil işlemi ile TTK Geçici 7 nci maddesine göre, münfesih olmasına veya sayılmasına rağmen tasfiye edilmemiş şirketlerin ticaret sicil kayıtlarının silinmesine ilişkin tebliğ gereği terkin edildiği ve tasfiyeye girmeksizin ticaret sicil kaydının silindiği bildirilmiştir.

Dosya kapsamından, iptal edilen sigortalı çalışmaların dava dışı ... Tüfek San. Ür. Ltd. Şti. işyerinde geçtiği anlaşılmakta olup, açılan davanın gerek dava dışı işverenin hak alanını ilgilendirmesinden gerek kamu düzenine ilişkin niteliği gereği HMK 124 üncü maddesi dikkate alınmak suretiyle, adı geçen işverene karşı husumet yöneltmesi için davacıya mehil verilmeli, davaya katılımı sağlanarak göstereceği bütün delilleri toplanmalı, sonuç olarak davacının gerçek/fiili duruma uyan hizmetini açıkça ortaya koyan, infaza da elverişli bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle ; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...