Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/14692 K.2023/192

...

MAHKEMESİ

İş Mahkemesi

SAYISI

2019/101 E., 2022/353 K. ... KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen Kurum işleminin iptali ile kesilen yaşlılık aylığının ödenmesine devam edilmesi gerektiğinin tespiti istemli davada verilen karar hakkında Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurumun davalı Kurumun temyiz talebi üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 2011 yılında emekli olduğunu ancak davalı kurumca 01.01.2009-30.03.2011 tarihleri arasındaki hizmetleri fiili çalışmaya dayanmadığı nedeni ile emeklilik aylığının iptal edilerek ödenen aylıkların iadesinin talep edildiğini, müvekkilinin dava konusu devrede İntersel Bilgisayar Yazılım Firmasında fiielen çalıştığını, Web tasarım sözleşmesi ve 2 adet 15.03.2010 ve 25.09.2010 tarihli tahsilat makbuzları ile şirket adına imzası ile işlemler yapıldığının belgelerle sabit olduğunu belirterek sonuç olarak kurum işleminin iptali ile emeklilik aylığının ödenmesine devam edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, zamanaşımı defisinde bulunduklarını, husumet itirazında bulunduklarını beyan ederek haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.03.2016 tarih ve 2013/550 Esas 2016/97 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının iptale edilen 01.01.2009-30.03.2011 tarihleri arası hizmetlerine ilişkin kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren ödenmeye devam edilmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 16.01.2019 tarihli ve 2016/14785 E. 2019/194 K. sayılı bozma ilamında,

"..Mahkemece; sigortalılığı iptal edilmeyen tüm çalışanların tanık olarak dinlenilmesi, ayrıca dava dışı işveren şirkete bildirim yapılarak dosya muhteviyatındaki davacının şirket ile imzaladığını belirttiği iş sözleşmesi, davacının işten ayrılırken imzaladığını belirttiği ve şirketten alacağı olmadığına yönelik 30.03.2011 tarihli tutanak,bila tarihli davacının şirketin müşterisi olduğunu ifade ettiği “...,...” ile imzalanan web tasarım sözleşmesi ile şirket adına davacı tarafından yapıldığı belirtilen tahsilatlara ilişkin makbuzların davacı tarafından şirket adına yapılıp yapılmadığının,

bu konuda diyeceklerinin bildirilmesinin istenilmesi ile davacı ile birlikte sigortalılığı iptal edilenlerden ...’e ait dava dosyasının celbedilerek incelenmesi ile elde edilecek deliller ve dosya içeriğinin birlikte değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiği. ... belirtilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile"...Somut olayda, davacı ...'in 01.01.2009-30.03.2011 tarihleri arasında dava dışı İntersel Bilgisayar Yazılım Ticaret ve Limited Şirketinde çalıştığı, çay ve temizlik işleri ile getir götür işlerini yaptığı dinlenen bordro tanıkları ..., ..., ... ve ... beyanları 01.01.2009 işe başlama tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesi, 15.03.2010 ve 25.09.2010 tarihli tahsilat makbuzu ve 30.03.2011 tarihli tutanaklardan anlaşılmakla, davacının dava dışı ...

Bilgisayar Yazılım Ticaret ve Limited Şirketinde 01.01.2009-30.03.2011 tarihleri arasında fiilen çalıştığından aksi yöndeki kurum işleminin iptali ile davacının davasının kabulü cihetine gidilmiştir.." gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının 01.01.2009-30.03.2011 tarihleri arası hizmetlerinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren ödenmeye devam edilmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili,davanın reddi gerekirken kabulünün yasaya aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigortalılığının ve yaşlılık aylığının iptaline ilişkin kurum işlemlerinin iptali, borçlu olmadığının tespiti ve kesilen yaşlılık aylığının bağlanarak ödenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. 5510 sayılı Kanunun 59 uncu, 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrası, hükümleridir.

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme

1.Eldeki davada, Kurumca, 31.10.2012 tarihli kontrol memurluğu raporuna istinaden 2008/4-2010/10 döneminde bildirimi yapılan sigortalıların, fiili çalışmasının söz konusu olmadığı gerekçesiyle, bildirimlerinin iptal edildiği, eldeki davanın ise Kurum işleminin iptali istemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Sözü edilen raporun ve dosya kapsamının incelenmesinden; çalışmaların geçtiği iddia edilen web tasarımı alanında faaliyet gösteren dava dışı ... Bilgi Yazılım Tic. Ltd.

Şti.’nin ortağı ...’un davalı Kuruma verdiği 15.02.2012 tarihli dilekçede, şirket adına 2008/4-2010/10 uncu aylar arasında sigorta bildirimi yapılanları tanımadığını, şirkette çalışmadıklarını, bu kişilerin şirketin muhasebeci ... tarafından bildirilmiş olduğunu,ayrıca gerçek çalışanlarının isimlerini de bildirerek,

doğru olmayan bildirimlerle ilgili gereğinin yapılması yönündeki talebi üzerine Kurumca düzenlenen 31.10.2012 tarihli raporda, aralarında davacının da bulunduğu 16 kişinin fiili çalışmaya dayanmayan sigortalılıklarının iptaline, davacının da bu kapsamda 01.01.2009-30.03.2011 tarihleri arasındaki sigortalılıklarının iptal edilmesi gerektiği sonucuna varıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemenin verdiği karar eksik incelemeye dayalıdır.

Mahkemece, aralarında davacının da olduğu ceza davasının kesinleşme sonucu beklenmeli, ceza dosyasının içeriği ile ceza davasında yargılanan muhasebeci ...' hakkında verilen hükmün davacının işyerindeki çalışma kayıtlarına etkisini de irdeleyerek ayrıca web tasarım sözleşmesi,işyerinde düzenlendiği iddia olunan kısmi sözleşme ve 30.03.2011 tarihli alacağı bulunmadığına dair tutanakta işverenlik dahlinin, imza ve kabullerinin bulunmadığı da gözetilip, ayrıca müfettiş tutanağında ifadesine başvurulan ve bildirimi iptal edilen diğer kişilerin çalışmaya, işyerine,

işverenliğe ve bildirimleri iptal edilen diğer kişilerle ilgili beyan ve belgeleri değerlendirmeleri de dikkate alınarak irdelenmeli, bu noktada müfettiş kayıtları içeriğindeki ifadeler ile sadece mahkemede dinlenen ve bildirimi iptal edilmeyen bordro tanıklarının ifadeleri arasındaki çelişkiler de gözetilip giderilmek suretiyle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle çalışmanın gerçek ve fiili olup olmadığı irdelenerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

...