Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/3571 K.2023/10177

Taraflar arasında yersiz olduğu kesinleşen Mahkeme kararıyla tespit edilen primlerin iadesinin geç yapılması nedeniyle işleyen faizlerin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı ... Başkanlığı vekili tarafından, temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı Kurum tarafından 6183 sayılı Kanun'un 35 inci ve mükerrer 35 inci maddesine aykırı olarak şirketten ve şirket ortaklarından tahsil edilip edilmeyeceği tam tespit edilmeden şirket ortağı olmayan davacıdan haksız şekilde prim borcu tahsil edildiğini, Bakırköy 26. İş Mahkemesinin 2013/22 sayılı dosya ile açılan menfi tespit ve istirdat davasında bu şekilde ve yasal olmayan yolla alınan 19.974.19 TL 'nin istirdadına karar verildiğini, para, peyderpey ve taksitler halinde davacının maaşından kesinti şeklinde alındığını,

toplam kesinti miktarı 19.974,19 TL olduğunu ilk kesinti 12.05.2008 tarihinde olduğunu.Ve ilk miktarı da 308.43 TL'dir. Son kesinti tarihi de 15.12.2011 ve miktar da 855,00 TL'dir.

Bu şekilde davacının maaşından 44 ay boyunca artan miktarlarla tahsilat yapıldığım, Bakırköy 26.İş Mahkemesinde (öncesi Bakırköy 10.İş) istirdat davası açarken alacağa faiz talep etmeyi unuttuklarını, Mahkeme çıplak 19.974.19 TL'nin istirdadına karar verdiğini, 19.974,19 TL'nin ilk kesinti gününden bu güne kadar ki faizini telep ettiklerini.

Faiz alacaklarının, kademeli hesaplama ile 6.000,00 TL civarında olduğunu fazlaya ilişkin haklan saklı olduğunu, dava faiz alacağı davasıdır.Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin ilişikte fotokopisi bulunan 2006/452 Esas 2007/234 Karar sayılı içtihadında da belirtildiği gibi alacak sırf faiz alacağına yönelik ise faize faiz de istenebileceğini, faiz alacaklarını ve faize faiz talebinde bulunduklarını bu nedenle, istirdadına karar verilen 19.974,19 TL'nin ilk kesinti gününden bugüne kadar ki miktarının ayrı ayrı faizlerinin hesaplanarak,

(fazlasını isteme hakkımız baki kalmak üzere) toplam 6.000,00 TL faizinin tahlisine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekilinin 24.09.2013 havale tarihli cevap yazısında özetle istirdadı talep edilen alacağının ana parası için ayrı, faiz için dava açmasının hukuki olmadığını, davacının istirdat talepli davası kesinleştiği takdirde (faiz talebinde bulunmamış olsa bile) karar tarihinden itibaren kendisine yasal faizi ile birlikte alacağının ödeneceğini bu nedenle reddinin gerektiği.

Davacının gerek asıl alacak gerekse faiz konusundaki talepleri Kurum kayıtlarıyla çeliştiğini, Kurum kayıtlarında davacının ödemiş olduğu miktarın iddia edildiği üzere 19.904.00 TL olmadığı açıkça görüldüğünü, talep edilen faizin fazla hesaplandığını, istirdat davasında talep konusu alacağına faiz talep etme hakkı bulunmakta iken bu konuda talepte bulunmayarak, faizi ayrı dava konusu yapmak suretiyle usul ekonomisine ve hukuka aykırı olarak faize faiz talep etmesini dayandığım bulunmadığını bu nedenle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemece, bozma öncesi verilen karar ile tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan inceleme de Bakırköy 26. İş Mahkemesinin 2013/22 Esas 201342 Karar sayılı dosyasında yapılan inceleme de davacı tarafından davalı SGK aleyhine ...

Tekstil şirketinin borcundan dolayı 6183 sayılı Kanun gereği şirket müdürü olması sebebiyle borçlandırılması nedeniyle menfi tespit davası açıldığı ve Mahkemece davacının davalın Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verildiği karanın kesinleştiği, davacıdan tahsil edilen 19.974,19 TL'nin istirdat yolu ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği,

söz konusu kesinleşen karar doğrultusunda faiz talebi bulunmadığından faiz konusunda dava dosyasında taleple bulunulduğu anlaşılmakla, davanın kısmen kabulü ile 4.542,40 TL'nin 25.07.2013 dava tarihinden itibaren yasal faizili ile birlikte, davalı taraftan alınarak davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Mahkemenin bozma öncesi verdiği kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, bozma kararında, kesinleşen dava ile 12.05.2008 - 15.12.2011 tarihleri arasında davalı Kurumca yapılan kesintiler toplamının 19.974,19 TL olduğu ve bu tutar kadar alacaklı olduğu belirlenen davacının açtığı bu dava ile yapılan kesintilere her bir kesinti tutarından itibaren işleyen yasal faizinin davalı Kurumdan tahsilini istediği,

aldırılan bilirkişi raporundan sonra bulunan faiz alacağı miktarına dava tarihinden itibaren ayrıca yasal faiz istenilmesine dair talep üzerine yazılı şekilde dava tarihinden itibaren faize hükmedilmiş ise de, öncelikle davacının talebine göre kesinleşen Mahkeme kararına dayalı olarak Kurumca haksız kesintilerin iade edilip edilmediği,

toptan ödeme yapılıp yapılmadığı hususunun sorulması ile yapılmış ise bu tarihe (toptan ödeme) kadar, işlemiş faiz hesabının yapılabileceğinin dikkate alınması ile davanın yasal dayanağını oluşturan ve yersiz alınan primlerin iadesini düzenleyen 506 sayılı Kanun'un 84 üncü maddesine göre (5510 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi) iadesine karar verilen yersiz primlerin geri verilmesinde faiz başlangıcı, primin Kuruma yatırıldığı tarihi (ödemeyi) takip eden aybaşı olarak belirlenmesi gereklerine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Bakırköy 26. İş Mahkemesinin 2013/22 Esas 201342 Karar sayılı dosyasında davacı tarafından davalı SGK aleyhine dava dışı ...

Tekstil şirketinin borcundan dolayı 6183 sayılı Kanun gereği şirket müdürü olması sebebiyle borçlandırılması nedeniyle menfi tespit davası açıldığı ve Mahkemece davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine ve davacıdan tahsil edilen 19.974,19 TL nin istirdat yolu ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği, söz konusu kesinleşen kararda faiz talebi bulunmadığından faiz konusunda dava dosyasında taleple bulunulduğu ve bu yönde aldırılan dosya kapsamına ve delillere uygun 24.05.2021 tarihli Ek bilirkişi raporu bilirkişi raporunda ödeme tarihi de dikkate alınarak hesaplama yapılmış olduğu,

talep edebileceği faiz miktarının 7.657,65 TL olduğu anlaşılmakla, davanın kabulüne, 6.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte geriye kalan 1.657,65 TL'nin ise ıslah tarihi olan 01.06.2021 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine, dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK Başkanlığı temyiz dilekçesinde; davacı hakkında Kurumca yapılan işlemlerde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, esasen verilen kararın eksik araştırmaya dayalı olduğu, Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu ve davanın tümden reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını, istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yersiz olduğu kesinleşen Mahkeme kararıyla tespit edilen primlerin iadesinin geç yapılması nedeniyle işleyen faizlerin tahsili gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi Mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)

2.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan Mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)

3.Eldeki davada ise, uyulan bozma ilamı ve oluşan usuli kazanılmış hakkın gereği gibi yerine getirilmediği anlaşılmakta olup, Mahkemece verilen ilk kararın davacı tarafından temyiz edilmediği dikkate alınarak, davalı Kurum lehine mahkeme kararındaki tutar (4.542,40 TL) bakımından oluşan usuli kazanılmış hakkın gözetilmediği gibi, bozma sonrası yapılan yargılamada davalı Kurumca icra dairesine bir takım ödemelerin yapıldığı belirgin olmakla birlikte, bu ödemeler içerisinde ilk mahkeme kararı ile hükmedilen alacak nedeniyle faiz hesaplanıp hesaplanmadığı hususunun da araştırılması suretiyle bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,