Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/5201 K.2023/10706

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; taraf teşkili sağlanamaması nedeniyle HMK 115/2 nci madde gereğince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, 2 8211 01 01 1008678 004 06 85 sicil numaralı dosyada işlem göre ... Tarım Hayvancılık İnş. Nak. San. Tic. Ltd.

Şti. bünyesinde çalıştığını, işveren şirketin, 2011 - 2013 yılları arasında Ağrı ve civarındaki tarla sahiplerinden milyonlarca liralık buğday, arpa vb ürünler satın alarak, Türkiye'nin çeşitli yerlerindeki fabrikalara sattığını, işveren şirket yetkilisinin, işlerinin takibi için Ağrı ilinde bir işyeri kiraladığını, malların temini, satıcılarla bağlantıların kurulması ve takibi, malların un fabrikalarına intikali, işçilerin işe alınmaları ve çıkartılmaları gibi tüm işlerini, çalışanlarından ... vasıtasıyla gerçekleştirmiş olduğunu, işverenin, 2012 yılının sonlarına doğru, Ağrı'daki temsilcisi ...'a,

bağlı bulunduğu vergi dairesiyle sıkıntılar yaşamaya başladığını, ayrıca ticari faaliyetlerinde zarar ettiğini söylemeye başladığını, muhtemelen yaşadığı bu maddi sorunlarından dolayı ve kötü niyetli bir şekilde davalı Kuruma başvurarak, çalışanı ...'ın, işyerinde çalışmayan bazı kişileri çalışıyormuş gibi gösterdiğini iddia etmiş olduğunu, bunun üzerine davalı Kurum tarafından başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen denetmen raporunda, bu işyerinde hiçbir çalışma olmadığından bahisle tüm çalışanların hizmetlerinin iptali yönünde görüş bildirildiğini beyanla; müvekkilinin ...

Tarım Hayvancılık İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerindeki hizmetlerinin iptaline ilişkin davalı Kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum çalışanlarınca tanzim edilen tespit tutanağının mevzuata uygun olduğunu, Kurumca yapılan işlemlerde hata bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.01.2019 tarihli ve 2016/206 -2019/51 Karar sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 01.10.2020 tarihli ve 2019/1130-2020/1145 Karar sayılı kararıyla; istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 07.07.2021 tarih ve 2020/10043 -2021/9855 sayılı kararında; "Davaya konu somut olayda, ... Tarım Hayvancılık İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti’ne ait ... sicil nolu işyerinden davacı adına bildirilen sürelerin iptal edilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali istemli davada, davacı vekili, dava dilekçesinde, sadece davalı olarak ... Başkanlığını göstermiş ve husumet sadece davalı Kuruma yöneltilmiştir.

Bu tür davalarda elde edilecek hükmün, davacının sigorta bildiriminde bulunan işverenin hak alanını da ilgilendirdiği ve onun yönünden bir takım sorumluluk ve yükümlülükler doğurabileceği belirgin bulunmakla, kendisine de husumet yöneltilmesi gerektiği açıktır. Bu bakımdan; dava dışı işverenin Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124 üncü maddesi de nazara alınarak yasal yöntemine uygun biçimde davaya katılımı sağlanmalı, göstereceği tüm kanıtlar toplandıktan sonra yapılacak değerlendirme üzerine elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir." gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya işveren ... Tarım Hayvancılık İnş. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. 'ye davaya dahil etmesi için süre verildiği, davacı vekilinin 07.12.2021 tarihli dilekçesi ve 01.03.2022 tarihli duruşmadaki beyanında söz konusu şirketin re'sen terkedilerek münfesih duruma geldiğini, 08.04.2015 tarihi itibariyle Ticaret Sicilden terkin edildiğini, ihya davası açmayacaklarını, bu konuda kendilerine süre verilmesine gerek olmadığını beyan etmiş olduğundan, davacı tarafından dosyada taraf teşkili sağlanamadığından ...nın 115/2 nci maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iptal edilen çalışmaların gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile Kurum işleminin iptali İstemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un ve 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme

Dava iptale konu çalışmaların fiili ve gerçek olduğu istemine ilişkin olup Dairemizin maddi hataya dayalı bozmasına uyularak yapılan yargılama sürecinde davaya katılımı öngörülen işveren şirketin tüzel kişiliğinin ortadan kalkıp terkin edilmesi nedeniyle ve verilen süre kapsamında ihyaya da konu edilememesi sebebiyle pasif husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de esasen nizaya konu uyuşmazlık Kurum işleminin iptaline yönelik olup anılan dava yönünden işverenliğe husumet düşmeyeceği ve Kurum ile işverenlik arasında hizmet tespiti davalarında olduğu gibi şekli anlamında mecburi dava arkadaşlığının bulunmadığı gözetilip davanın sadece Kurum huzuruyla görülmesi gerektiği benimsenerek esasa girilip karar verilmesi gerekir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmak suretiyle karar verilmesi için hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,