Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/5651 K.2023/8757

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müteveffa sigortalının davacılardan Saadet'in eşi diğer davacıların da babası olduğu, müteveffanın 1996 yılından itibaren Kızıltepe Belediye Başkanlığı Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü işyerinde çalıştığı, 17.08.2008 tarihinde bir evin altından geçen su borusunun patlaması nedeniyle müteveffanın iki saat süren kazı çalışmaları esnasında fenalaştığı, kalp krizi geçirdiği,

hastanede yapılan müdahaleye rağmen kurtarılamayarak vefat ettiğinden bahisle eş için 253.314,24 TL maddi, 70.000,00 TL manevi, çocuk Dijvar için 100,00 TL maddi, 40.000,00 TL manevi, çocuk Doğan için 8.463,89 TL maddi, 40.000,00 TL manevi, çocuk Dilan için 9.203,16 TL maddi, 40.000,00 TL manevi, çocuk Burak için 26.931,10 TL maddi, 40.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsilini talep ve dava etmişlerdir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddinin gerektiğini, öncelikle görev yönünden itiraz ettiklerini, Mardin İdare Mahkemesinin görevli olduğunu, ayrıca zamanaşımı yönünden davanın reddinin gerektiğini, sigortalının kalp krizi sonucu vefat etmesinin müvekkili olan kurumla bir illiyet bağının bulunmadığını, ayrıca davacı tarafa iş kazası nedeniyle gelir bağlandığını, bu nedenle peşin sermaye değerinin hesaplanması gerektiğini, olay tarihinden itibaren faiz talep edilmesinin de hukuka uygun olmadığını, müvekkilinin temerrüde düştüğü tarihten itibaren istenmesi gerektiğini, sonuç olarak davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin de davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle davacılar murisinin geçirdiği kazanın ... 14.İş Mahkemesi'nin 2011/36 Esas ve 2012/98 Karar sayılı ilamı iş kazası olduğunun tespitine karar verildiği, verilen kararın Yargıtay 10.Hukuk Dairesi'nin 11.09.2012 tarih, 2012/12353 Esas ve 2012/14574 Karar sayılı ilamı ile düzelterek onandığı, sigortalının geçirdiği iş kazasına ilişkin olarak alınan 05.05.2016 tarihli ve 02.06.2017 tarihli heyet raporlarında müteveffanın %50 ve davalı işverenin %50 oranında kusurlu olduğunun bildirildiğinden bahisle çocuk Dijvar’ın maddi tazminat isteminin reddine, diğer davacıların maddi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 12.000,00 TL, çocuklar lehine 7.000,00’er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, aralarında bir kardiyologun da bulunduğu bilirkişi heyetinden, meydana gelen iş kazası olayında davacı veya davalının kusurunun bulunup bulunmadığını, kusuru bulunanlar varsa her bir taraf için ayrı ayrı açıklanmak suretiyle nedenlerini, kalp krizinin oluşmasında işyeri koşullarının etkili olup olmadığını, müteveffanın kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğunu da kapsar şekilde tespit eden kusur raporu alınması gerektiğini, kusur oranlarına esas alınan tüzüğün 23 Temmuz 2014 tarihinde yürürlükten kaldırıldığını,

dönem hesapları yapılırken muteveffanın yıllık kazançlarının tutarının yüzde kaçının esas alındığı konusunda açıklama yapılmadığı gibi bir rakam da belirtilmediğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, zamanaşımı söz konusu olduğunu, davanın 6360 sayılı Kanun gereğince Mardin Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi’ne karşı açılması gerektiğini, kusur raporlarının Yargıtay içtihatlarına uygun olmadığını, meydana gelen iş kazası olayında murisin veya davalının kusurunun bulunup bulunmadığı, kusuru bulunanlar varsa her bir taraf için ayrı ayrı açıklanmak suretiyle nedenleri, kalp krizinin oluşmasında işyeri koşullarının etkili olup olmadığı,

müteveffanın kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğu konusunda bir değerlendirme yapılmadığını, bu hususları kapsar şekilde tespit eden kusur raporu alınması gerekirken alınmadığını, hesap raporunda davacılar murisine ne kadar pay ayrıldığının anlaşılamadığını, gelirin tamamının davacılara paylaştırıldığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamından, davalı Belediyenin su ve kanalizasyon müdürlüğünde düz işçi olarak çalışmakta olan davacılar murisinin olay günü kalp krizi geçirerek vefat ettiği, olayın bir iş kazası olduğuna dair Yerel Mahkeme kararının Dairemiz'in 2012/12353 Esas, 2012/14574 Karar sayılı kararı ile düzeltilerek onandığı, eldeki dosyada mahkemece 05.05.2016 ve 22.05.2017 tarihli olmak üzere iki adet kusur raporu alındığı, raporların aynı yönde olduğu ve her iki raporda da davalı işverenin %50 oranında kusurlu olduğu,

sigortalının bünyesinden kaynaklanan faktörlerin ise kalp krizinin meydana gelişinde %50 oranında etkili olduğu yönünde görüş bildirildiği, 05.05.2016 tarihli kusur raporunu düzenleyen bilirkişi heyetinde kardiyoloji alanında uzmanlığı bulunan hekim bilirkişi bulunmadığı, yine her iki bilirkişi kusur raporunda da bünyesel faktör değerlendirmesi yapılmış olmasına karşın dosya içeriğinde davacılar murisine ait ölümün kalp krizinden kaynaklandığına dair ölüm formu dışında hiçbir sağlık raporu/tıbbi belgenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere geniş anlamıyla sorumluluk kavramı, bir kişinin başka bir kişiye verdiği zararları giderme yükümlülüğü olarak açıklanmıştır. Hukuki anlamda sorumluluk ise, taraflar arasındaki borç ilişkisinin zedelenmesi sonucu doğan zararların giderilmesi (tazmin edilmesi) yükümlülüğünü içerir.

İşçi ve işverenin hizmet sözleşmesinden kaynaklanan sıkı iş ilişkisi, işçi yönünden işverene içten bağlılık (sadakat borcu), işveren yönünden işçiyi korumak ve gözetmek borcu şeklinde ortaya çıkar. Gerçekten işçi, işverenin işi ve iş yeri ile ilgili çıkarlarını korumak, çıkarlarına zarar verebilecek davranışlardan kaçınmak, buna karşı işveren de, işçinin kişiliğine saygı göstermek, işçiyi korumak, iş yeri tehlikelerinden zarar görmemesi için iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak, işçinin özlük hakları ve diğer maddi çıkarlarının gerektirdiği uygun bildirimlerde ve davranışlarda bulunmak, işçinin çıkarına aykırı davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür.

Sanayi ve teknolojideki gelişmeler, yeni işletmelerin açılması, fabrikaların kurulması iş yerlerindeki makinalaşmanın artmasına yol açmış, bu durum iş kazaları ile meslek hastalıklarında artışlara neden olmuştur. Bu gelişme, iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin daha etkili şekilde alınması gereğini ortaya çıkarmıştır.

İşveren, gözetme borcu gereği, çalıştırdığı işçileri, iş yerinde meydana gelen tehlikelerden korumak, onların yaşam, bedensel ve ruhsal sağlık bütünlüklerini korumak için iş yerinde teknik ve tıbbi önlemler dahil olmak üzere bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gerekli kıldığı tüm önlemleri almak zorundadır.

İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti hem maddi hem de manevi tazminat miktarını doğrudan etkilemesi bakımından önem taşımaktadır. Maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında sigortalının kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır.

Öte yandan olayın iş kazası olduğu tartışmasız olup, kalp krizinde kişinin yaşının, beslenme şekli ve kültürünün, genetik özelliklerinin ve bünyevi yapısının da bedensel (bünyesel) faktörler olarak etkili olduğu, sağlığının çeşitli faktörlerinin bir araya gelmesiyle bozulabileceği ve bu durumun olayın uygun illiyet bağını oluşturabileceği veya kısmi sebebi olabileceği gözetilerek kusurun ağırlığının değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiği ortadadır.

Kaçınılmazlık ise; hukuksal ve teknik anlamda; fennen önlenmesi mümkün bulunmayan başka bir anlatımla, işverence mevzuatın öngördüğü tüm önlemlerin alınmış olduğu koşullarda dahi önlenmesi mümkün bulunmayan durum ve sonuçları ifade eder. Olayın önlenemezliği hususunu açmak gerekirse; buradaki önlenemezlik olayla ilgili değildir. Önlenemezlik unsuru, tamamen davranış normu ve borca aykırılıkla ilgili olup alınabilinecek tüm tedbirler alınmış olunsa dahi bir davranış normunun veya sözleşmeden doğan bir borcun ihlalinin ifadesidir. Yani olay önlenemez olmasına rağmen bir davranış kuralına ya da sözleşmeden doğan borca aykırılık önlenebiliyorsa artık kaçınılmazlıktan söz etme imkanı yoktur.

Kalp krizi sonucu gerçekleşen iş kazalarında kaçınılmazlığın söz konusu olmayacağı dikkate alınarak işveren kusuru ile bünyesel faktör arasındaki dağılımın ne miktarda olduğunun tespiti gerekmektedir. Zira, kaçınılmazlıktan farklı olarak bünyesel faktörden davalı işverenin sorumlu tutulması mümkün değildir.

Bu açıklamalar doğrultusunda somut olay irdelendiğinde her ne kadar hükme dayanak kılınan bilirkişi kusur raporlarında bünyesel faktörlerin değerlendirildiği, 22.05.2017 ikinci kusur raporunu düzenleyen bilirkişiler arasında kardiyoloji alanında uzman hekimin de bulunduğu anlaşılıyor ise de dosya kapsamında davacılar murisine ait (ölümün kalp krizinden kaynaklandığına dair ölüm formu dışında) sağlık raporu/tıbbi belge bulunmadığı, olay tarihi ve ölüm olayından önceki tarihlerde sigortalının bünyesini zorlayacak bir çalışma yaptırılıp yaptırılmadığı,

olay günü sigortalıyı iş yerinde rutin dışında bir gerginlik ve stres içine sokacak bir olayın cereyan edip etmediği araştırılmadan karar verildiği açık olduğuna göre İlk Derece Mahkemesi'nce açıklanan eksiklikler giderilmeden sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.

İlk Derece Mahkemesince yapılacak iş, öncelikle, müteveffa sigortalının kaza öncesi ve kaza sonrası dönemlere ait, temin edilebilen tüm tıbbi belge ve raporlarını dosyaya celp etmek, işverenden davacının şahsi sicil dosyasının tümü getirtilerek sigortalının periyodik sağlık muayenelerini yaptırıp yaptırmadığı, bu muayenelerde kalp rahatsızlığı ile ilgili bir bulguya rastlanıp rastlanmadığı,

şahsi dosyasında "kalp rahatsızlığı" nedeniyle alınmış bir istirahat raporunun bulunup bulunmadığını tespit etmek, ölüm olayından önceki tarihlerde sigortalının bünyesini zorlayacak bir çalışma yaptırılıp yaptırılmadığını, olay günü sigortalıyı iş yerinde rutin dışında bir gerginlik ve stres içine sokacak bir olayın cereyan edip etmediğini belirlemek, kalp krizinin meydana gelişinde kişinin yaşının, beslenme şekli ve kültürünün, genetik özelliklerinin ve bünyevi yapısının, tütün bağımlılığı, alkol kullanımı, egzersiz durumunun, cinsiyetinin de faktör olduğunu, sağlığının çeşitli faktörlerinin bir araya gelmesiyle bozulabileceğini,

ayrıca iş yerinde çalışma şartlarının kalp krizini tetikleyip tetiklemediği hususlarının kusurun ağırlığının değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiğini, iş kazası ile çalışma şekli arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığını, illiyet bulunuyorsa kalp krizinin oluşumunda işverenin kusurunun bulunup bulunmadığını, kusuru mevcut ise hangi oranda kusurlu olduğunu, sigortalının kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin kalp krizinin oluşumunda hangi oranda etkili olduğunu değerlendirecek şekilde uzman bir kardiyoloğun da yer alacağı iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi heyetinden kusur raporu almak,

farklı kusur oranlarının belirlenmesi nedeniyle yeniden hesap raporu alınmasının gerekmesi halinde hükme dayanak kılınan bilirkişi hesap raporundaki bilinen (iskontosuz), bilinmeyen (iskontolu) dönem başlangıç ve bitiş tarihlerinin ve kusur oranları dışındaki diğer hesap unsurlarının değişmemesi gerektiğini, davacı tarafın kanun yoluna başvurmamış olması nedeniyle davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalının sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,