Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/6916 K.2024/815

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar vekili asıl dava dosyasının dilekçesinde özetle. Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü'nün ihale ettiği ... -Finike ilçesi 154 kV Serbest ..... Brş. Finike ..... Elektrik Enerjisi İletim Hattı işini yüklenici olarak üstlenen ..... Grup Enerji San. ve Tic.

A.Ş.'nde çalışan ...'ın ekip şefi olarak sorumluluğunda bulunan montaj ekibi ile beraber, 04.02.2018 günü Finike şantiyesinde enerji nakil direklerinin montajını yapmaya çalıştığını, herhangi bir işgüvenliği önlemi almadıklarını, çalışmaya devam ettiklerinde ...'ın üzerine çıktığı enerji nakil direğinin montajını yapması esnasında, traktör yardımıyla halata bağlı kolon tabir edilen konsolu makara sistemi ile monte edileceği direğe çekilirken, kolonun Aydın'a çarpmasıyla dengesini kaybedip yaklaşık 28 metre yükseklikten aşağıya düşmesi sonucu hayatını kaybetmesi nedeniyle: eş ... ve çocuklar ...,

... ve ... lehlerine 100,00 TL’şer maddi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

2.Davacılar vekili birleşen dava dosyasının dilekçesinde özetle; aynı iş kazası kapsamında fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, eş ... için 281.446,16 TL, çocuklardan .... için 51.158,28. TL, .... için 34.423,97 TL ve .... için 1.620.60. TL maddi tazminat ile manevi tazminat olarak eş .... için 150.000,00 TL, çocuklar ...., .... ve .... için ayrı ayrı 100.000,00’er TL, baba .... ve anne .... için ayrı ayrı 75.000,00'er TL ve kardeşler .... için ayrı ayrı 50.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; bahse konu işin anahtar teslim işi olduğunu, ... ile ilgili kurumlarına herhangi bir belge sunulmamış olduğu,...'ın bilgileri dışında çalıştırılan biri olduğunun şifahen olaydan sonra öğrenildiği, ayrıca olayın Pazar günü olduğu ve Pazar günü çalışma yapılacağı bildirilmemiş olduğu, yapılan sözleşme gereği işin sadece yapımı değil aynı zamanda tüm ve iş güvenliği tedbirlerinin alımı işi alan firmaya ait olduğunu beyanla haksız dava reddini talep etmiştir.

2. Davalı .... Grup Enerji San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; olayın iş kazası olmadığı, ...'ın taşeron işveren olduğunu, müvekkilinin pazar günü çalışma yaptırmadığını. ...'ın müvekkiline haber vermeksizin çalışma yapmış olduğunu, ayrıca ...'ın tecrübeli bir montaj ustası olduğunu bu nedenlerle müvekkilinin kusurlu olmadığını belirterek haksız ve mesnetsiz olarak açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 28.12.2021 tarih ve 2018/46 E. - 2021/780 K. sayılı kararında özetle" Türkiye Elektrik İletim A.Ş.'nin ...-Finike ilçesi 154 kV Serbest Bölge-.....N Finike .... Elektrik Enerjisi İletim Hattı işini ihale ile ... Grup Enerji San. ve Tic. A.Ş.'ye verdiği, 04.02.2018 tarihinde, ...

İli Finike ilçesinde, enerji nakil hattında direk montajı yapıldığı sırada, traktörle hareket ettirilen ve direğe monte edilecek olan kolon diye nitelendirilen konsolun direkte bulunan ...'a çarpması ve adı geçenin 28 metre yükseklikten düşerek hayatını kaybetmesi şeklinde meydana geldiği, 12.07.2018 tarihli ceza davası bilirkişi raporunda, saha mühendisi sanık Tahir Yılmaz’ın olayda kusurunun olmadığı, maktul Avdın Yılmaz’ın olayda tali kusurlu olduğu, iş güvenliği uzmanı sanık Elçin Kava’nın olayda tali kusurlu olduğu, taşeronluk sözleşmesinin asıl işveren - alt işveren ilişkisi olarak değerlendirilemeyeceği kanaatinin belirtildiği,

31.01.2019 tarihli SGK teftiş raporunda, kaza olayının işverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı davranışları nedeniyle meydana gelmiş olduğu, ...’ın herhangi bir kusurunun bulunmadığı kanaatinin belirtildiği, Mehkememizce alınan 26.07.2019 tarihli bilirkişi raporunda, ... Grup Enerji San, ve Tic.

A.Ş ’nin %65, müteveffa ...’ın %35 oranında kusurlu oldukları, ihale makamı olması ve işin anahtar teslimi verilmiş olması nedeniyle davalı ...Ş.’nin kusurunun olmadığı, 26.02.2020 tarihli bilirkişi raporunda, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. ’nin işi anahtar teslimi veren asıl işveren olduğu, işin yapılması esnasında takip edilmesi gereken bir hususun olmadığı, ... Grup Enerji San, ve Tic.

A.S.’nin olayda %50 oranında kusurlu olduğu, ...’ın %50 oranında kusurlu olduğu kanaatinin belirtildiği, 28.03.2021 tarihli bilirkişi ek raporunda, ... Grup Enerji San. ve Tic. A.Ş ’nin % 70, Türkiye Elektrik İletim A.Ş.’nin %20, ...’ın %10 oranında kusurlu oldukları kanaatinin belirtildiği, 03.07.2021 tarihli bilirkişi raporunda ... Grup Enerji San. ve Tic.

A.Ş.’nin %50 (yüzde elli) oranında kusurlu bulunduğu, kazalı ...’ın %50 (yüzde elli) oranında kusurlu bulunduğu, hususları tespit edilmiş olup dosyada bulunan bilirkişi raporları arasındaki çelişkiyi gideren ve 03.07.2021 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınarak ve davalı TEİAŞ'ın asıl işveren olarak davalı ... Grup Enerji San. ve Tic. A.Ş.’nin ile müştereken ve müteselsilen sorum olduğu kabul edilerek dosya aktüerya bilirkişine tevdi edilmiştir.

05.11.2021 tarihli hesap bilirkişi raporu dikkate alınarak ve olayın gerçekleşme biçimi kaza nedeniyle kabul edilen kusur oranı ile hak ve nesafet kuralları da dikkate alınarak manevi tazminat alacaklarının belirlendiğine işaretle.

Asıl ve birleşen dava bir bütün olarak değerlendirilerek; eş .... için 269.899,43 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi, çocuk ..... için 45.434,92 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi, çocuk ..... için 30.012,49 TL maddi ve 25.000,00 TL manevi, çocuk ... için 1.256,65TL maddi ve 25.000,00 TL manevi, baba ....ve anne ..... için 10.000 TL'şer, kardeşleri ..., ..., ... için 5.000 TL’şer Manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacılar vekili dilekçesinde.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun 28.11.2021 tarihli olduğu, 01.01.2022 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek olan asgari ücretin hesaplamada dikkate alınması gerektiği, hesaplama yapılırken iş kazası sigorta kolundan ölüm geliri bağlanmayan anne babaya destek yönünden pay ayrılmasının eş ve çocuklar yönünden maddi tazminat hesabında olumsuz etki yaptığını, mahkemece bu husus dikkate alınmaksızın anne babaya pay ayrılan seçeneğe göre maddi tazminata hükmedildiğini, tazminat raporuna itiraz ettiklerini, geleceğe dönük ücret artışları, olası sistem değişiklikleri ve hatalar yönünden haklarının saklı tutulması gerektiğini,

hüküm altına alınan manevi tazminat miktarlarının yetersiz olduğu, davalıların ekonomik olarak güçlü oldukları, somut olayın özelliği ile manevi tazminatın caydırıcılığının dikkate alınması gerektiğini, davacılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğundan her bir davacı bakımından ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği şeklinde istinaf talebinde bulunulmuştur.

2.Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili dilekçesinde; diğer davalı ... Grup Enerji ile yapılan sözleşmenin anahtar teslim bir sözleşme olduğunu, sözleşmenin 29, 33, 35 ve 36 ncı maddeleri gereği tüm sorumluluğun ... Grup'a ait olduğu, meydana gelen olay sebebiyle kendilerinin sorumlu tutulmamaları gerektiği şeklinde istinaf talebinde bulunulmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; HMK’nın 355 inci maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve resen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak davacılar ile davalı TEİAŞ'ın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1) b)1 inci maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili dilekçesinde özetle; maddi tazminat hesabının hatalı olduğunu özellikle anne ve babaya destek payı ayrılmaksızın hesap yapılması gerektiğini, manevi tazminatın kısmen reddine dair hükümlerin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekili dilekçesinde özetle; müvekkili ile diğer davalı arasında asıl-alt işveren ilişkisi olmadığını, işveren diğer davalı olduğundan müvekkilinin anahtar teslim olarak iş vermesi nedeniyle müvekkili hakkında davanın reddi gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber kusur oran ve aidiyeti ile maddi ve manevi tazminatın belirlenmesine yönelik tespitlerin yerinde olmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, "dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı Kanun'un 110 uncu maddesi, "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından kaza tarihi itibariyle yürürlükte olan kanun hükümleri gözetildiğinde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddelei delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56 ncı maddeleri, "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, " İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu maddeleridir.

3. Değerlendirme A) Davacılar vekilinin maddi ve manevi tazminat istemlerinden kısmen reddolan kısımlar ile davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat istemi haricindeki maddi ve manevi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. Somut olayda davacıların asıl ve birleşen davada maddi ve manevi tazminat olarak talep ettikleri her bir istemin birbirinden bağımsız ve ayrı birer dava oldukları dikkate alındığında, davacılar vekilinin her bir müvekkili yönünden asıl ve birleşen dava kapsamında talep ettiği maddi ve manevi tazminat istemlerinden kısmen reddolan kısımlara yönelik temyiz itirazları ile davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin,

davacı ... lehine kısmen kabul edilen maddi tazminat istemi haricindeki bu davacının manevi tazminat istemiyle beraber diğer davacıların maddi ve manevi tazminat istemlerinden kısmen kabule dair hükümlere yöneik istinaf başvurularının esastan reddine dair Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz itirazlarının Bölge Adliye Mahkemesinin 07.04.2022 tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 107.090,00 TL'lik kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla anılan bu hükümlere yönelik temyiz itirazlarının kesinlikten reddine karar verilmiştir.

B) Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde; 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olması davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin anılan hükme yönelik temyiz itirazlarının, istinaf itirazı olarak ileri sürüldüğü ve Bölge Adliye Mahkemesi kararında karşılanarak gerekçe oluşturulduğu da dikkate alınarak, temyiz itirazlarının reddi ile anılan hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davacılar vekilinin maddi ve manevi tazminat istemlerinden kısmen reddolan kısımlar ile davalı vekilinin davacı ... lehine hükmedilen maddi tazminat istemi haricindeki maddi ve manevi tazminat hükümlerine yönelik temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE, 2. Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü vekilinin davacı ... lehine talep olunan maddi tazminat istemiyle ilgili kurulan hükme yönelik temyiz itirazlarının reddiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

3. Aşağıda dökümü yapılan bakiye karar harcının davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğünden tahsiline,

4. Davacılar tarafından yatırılan harcın istek halinde kendilerine iadesine,

5. Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,