Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/7220 K.2022/10318

Dava, davacının 04.05.2004 tarihinden 2006 yılı Eylül ayına kadar davalı işverene ait iş yerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Mahkeme, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin, bozmaya uyarak hükümde belirtilen gerekçelerle isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

Temyize konu davada, mahkemece verilen önceki iki karar Yargıtay (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesince bozulmuştur.

Mahkemece verilen 26/04/2018 tarihli karar, Yargıtay (kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 03.04.2019 günlü ve 2018/4480 - 2019/2493 sayılı bozma ilamı le “Yapılacak iş, davalı Kurumdan davalı adına veya hizmetin geçtiği iddia edilen çiftlik adına tescilli işyerinin bulunup bulunmadığını sormak, varsa ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarını istemek, ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, çiftliğin ihtilaflı dönemde kime ait olduğunu gösteren tapu kayıtlarını getirtmek,

davalı ile intifa hakkı sahibi olduğunu beyan eden tanık ... arasındaki ilişkiyi dolayısıyla ihtilaflı dönemde çiftliği kimin işlettiğini netleştirmek, davalının vergi mükellefiyeti olup olmadığını ilgili vergi dairesinden sormak, çiftlikteki atların bakımı ile ilgilenen bir veteriner olup olmadığını araştırmak varsa beyanına başvurmak, davacının ibraz ettiği yazılı belgelerde hizmet/mal alınan işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen sigortalıların beyanlarına başvurmak,

davacının ibraz ettiği yazılı belgeleri göz önünde bulundurarak gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.” gerekçesiyle bozulmuş, bozma sonrası Mahkemece, fiili çalışmanın varlığı ve niteliğinin yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği belirgindir.

Somut olayda, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Ancak bozmaya uyulduğu halde, bozma gereği yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

Davacının çalıştığını beyan ettiği çiftliğin tapusunun davalı adına olduğu, ancak işletenin ve intifa hakkı sahibinin farklı şahıslar olduğu beyanı karşısında öncelikle davacı isticvap edilerek, işverenin kim olduğu saptanmalı, davacının ibraz ettiği yazılı belgelerde ismi yazılı kişiler ile hizmet/mal alınan işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen sigortalılar ile ihtilaf konusu dönemdeki çiftlik evine komşu işyeri, bağ evi, tarla komşuları tespit edilerek; tespit edilen komşuların nüfus kayıtları ve muhtarlık kayıtları ile de adresleri tam olarak ayrı ayrı saptanarak, teğit edilmek suretiyle;

davacının çalışmasına dair tanıkların re’sen beyanlarına başvurulmalı, tapu maliki ile intifa hakkı sahibi arasındaki ilişki belirlenmeli, davacının tespitini istediği dönemdeki çalışmalarının bir kısmının başka işveren nezdinde geçtiğinin tespit edilmesi halinde, HMK’nın 124. maddesi gereğince dava dışı işverene husumetin yöneltilmesi için davacıya mehil verilerek, işverenin davaya iştiraki sağlanmalı, davaya dahil edilen işverenin gösterdiği deliller toplanmalı, davalı çiftlik işyerinin kapsam ve kapasitesi, işyerinde yapılan hizmetlerin niteliğinin kısmı zamanlı çalışmayı gerektirip gerektirmediği,

kaç kişi ile çalışılmasını gerektirdiği hususları net olarak belirlenmeli, öte yandan, davacının ilk defa ikamet kayıtlarını ne zaman aldığı, muhtarlık ve nüfus kayıtlarından araştırılarak belirlenmeli; çiftlik adresi ile karşılaştırılmalı; çocuklarının hangi okula gittiği, davacının ihtilaf konusu dönemde hangi hastanelere gittiği, okulun ve hastanenin davacının çalıştığını iddia ettiği çiftlik evine yakın solup olmadığı açıklığa kavuşturulmalı, uyuşmazlık konusu husus, davacının çalışma olgusunun varlığı ile çalışma başlangıç ve bitiş süreleri hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.