Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/8914 K.2022/11927

Bölge Adliye Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi No :

Dava, hizmet ve prime esas kazançların tespiti istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın, feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, davalıya ait işyerinde 01/09/2012-10/01/2018 tarihleri arasında (son aya ait ücreti 1.800,00-TL olmak üzere) çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davalı ..., davaya cevap dilekçesi vermemiş olup, duruşmanın 08/10/2020 tarihli celsesinde; "İşyerinin iki şubesi vardı. Bir tanesinde hem imalat hem satış yapılıyordu, diğerinde ise sadece satış yapılıyordu. Bu celse dinlenen tanık (...) imalat ve satış yapılan dükkanda çalışmıştır. Arkadaşımın annesi olması sebebiyle sadece temizlik yapılması için kendisiyle anlaşmıştık, davacı genellikle imalat ve satış yapılan işyerine geliyordu, kendisi benim arkadaşımdı, sık sık benim ziyaretime gelirdi, ben paket servisine çıktığım için işyerinde olmadığım zamanlarda benim yerime işyerinde duruyordu, bu şekilde benim işyerinde olmadığım zamanlarda müşteriler ile ilgilenmiş olabilir." şeklinde sözlü olarak beyanda bulunmuştur.

Feri müdahil Kurum vekili, cevap dilekçesinde özetle;davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkeme "davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile, 1-Davacının feri müdahil ... ... Kurumunda 1103376.20 sıra numarasıyla işlem gören davalı ...'e ait işyerinde, 19/10/2012-14/03/2014 ve 01/01/2016-30/04/2017 tarihleri arasında hizmet akdine tabi olarak zorunlu sigortalılık kapsamında çalıştığının tespitine, fazla sürelere ilişkin tespit talebinin reddine... "dair karar vermiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

"Dosya kapsamı, delil durumu itibariyle, Denizli 4. İş Mahkemesi 2018/199 Esas, 2021/667 Karar sayılı kararında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davalı ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine" dair karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Feri müdahil Kurum vekili temyizinde: Davanın öncelikle hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı, hizmet döküm cetveli incelendiğinde hukuki yararı bulunmadığı, dava açılmadan önce ... ... Kurumuna müracaat edilmesi zorunlu olduğu, tanık beyanlarına dayanarak hüküm kurulduğu, ancak yerel mahkeme hüküm kurmaya elverişli olacak şekilde tanık dinlemediği, yalnızca davacı tanıklarının beyanlarına dayanılarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olduğu, hatalı ve eksik inceleme neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verildiğinden kararı ın bozulmasını istemiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... ... hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Mahkemece; 19/10/2012-14/03/2014 ve 01/01/2016-30/04/2017 tarihleri arasında hizmet akdine tabi olarak zorunlu sigortalılık kapsamında çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Eldeki davada; 10.01.2018 tarihinde Kurum tarafından davalı işyerinde yapılan yerel denetimde düzenlenen tutanakta davacının yardım amaçlı işyerinde bulunduğu, davalı işyerinde başka çalışması olmadığına ve işe girişinin 10.01.2018 olduğuna dair beyan ve imzasının bulunduğu tespit edilmiştir. Mahkemece; yerel denetim tutanağının aksinin ispatlanmasının eş değer belge ile mümkün olduğu dikkate alınmadan yalnızca tanık beyanı esas alınarak yazılı şeklide hüküm kurulması hatalı olup ,tutanaktaki beyanlarının davacıdan sorulması ve yeteri kadar bordro tanığı ile komşu işyeri tanığı dinlenerek varılacak sonuç çerçevesinde karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, feri müdahil Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak, ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.