Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/8942 K.2022/11874

Dava, mahiyet kodunun değiştirilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. SGK Eskişehir ... İl Müdürlüğünün ... sayılı, 17/07/2020 tarihli, taraflarına gönderilen "Belediyeye ait işletme ve şirketlerin mahiyet kodunun değiştirilmesi" konulu yazıda, şirketlerinin kamu işleri olarak değerlendirildiğinin bildirildiğini, 2020/20 sayılı SGK Genelgesinin 204 ve devamı sayfalarında "Kamu sektörüne ilişkin mahiyet kodunun belirlenmesi" başlığı altında, ...

İşlemleri Yönetmeliğinin işyeri sicil numarası başlıklı 28.maddesinde (1) Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi "... sigortalı çalıştırılan işyerine Kurumca 'Mahiyet kodu, işkolu kodu, ünite kodu, sıra numarası, il kodu, ilçe kodu ve kontrol numarasını ihtiva eden bir işyeri sicil numarası verilir ve bu numara işverene tebliğ edilir. a)Mahiyet kodu yapılan işin özel veya kamu sektörüne ait daimi veya geçici olduğunu belirtmeye yönelik olup, tek hane rakamdan ibarettir. '1' rakamı kamu sektörüne ait devamlı işyerlerini, '2' özel sektöre ait devamlı işyerlerini, '3' rakamı kamu sektörüne ait geçici işyerlerini,

'4' rakamı özel sektöre ait geçici işyerlerini ifade eder hükümleri yer almaktadır. İşyeri sicil numarasında yer alan mahiyet kodu, yapılan işin özel veya kamu sektörüne ait olup olmadığını ve ayrıca yapılan işin devamlı veya geçici olduğunu belirtmektedir.

Bu bakımdan işyerinin mahiyet kodu 1 veya 3 olarak belirlenirken aşağıda belirtilen işyerleri kapsamında olup olmadığı dikkate alınacaktır." hususlarının yer aldığını, mahiyet kodunun 2 ve 4'den, 1 ve 3'e çevrildiğini, sözkonusu yazıya karşı idari başvuru yerine haiz olmak üzere 22/07/2020 tarihinde davalı kuruma mahiyet kodunun tekrar önceki gibi 2 ve 4 (özel sektöre ait işyerleri) olarak düzeltilmesi talebinde bulunduklarını, ancak davalı kurumun ... sayılı 26/08/2020 tarihli yazı ile taleplerini reddettiğini, şirketlerinin Belediye şirketi olduğunu, buna rağmen şirketlerinin mahiyet kodunun değiştirildiğini,

Özel Hukuk Tüzelkişisi olan belediye şirketlerinin bu kapsamda olmadığını düşündüklerini, Belediye Kanunu'nun şirket kurulması başlıklı 70.Maddesinde "Belediye kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabilir." hükmünün haiz olduğunu, Mahiyet Kodu değişikliği çalışmalarında Yargıtay ve Danıştay Kararlarının dikkate alınmasının faydalı olduğunu mütalaa ettiklerini belirterek, davacı şirketin özel hukuk tüzel kişisi olduğunun tespiti ile mahiyet kodlarının tekrar '2' ve '4' (Özel sektöre ait devamlı işyerleri) olarak tespitini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle. Genel Müdürlüklerinin 11/05/2020 tarihli "İşyeri tescil kayıtlarının güncellenmesi" konulu genel yazıda belirtildiği üzere şirket hissesinin %50'den fazla olması ve bağlı/ilgili kuruluş olması halinde mahiyet kodlarının 1 ve 3 olarak güncellenmesi gerektiğinin belirtildiğini ve gerekli güncellemenin yapıldığını, davacı işverenin 23/07/2020 tarihinde itiraz ettiğini, konu hakkında 30/07/2020 tarihinde...

Başkanlığından görüş sorulduğunu, 06/08/2020 tarihli yazı ile mahiyet kodlarında değişikliğe gidilmeyeceği, 1 ve 3 olarak sürdürüleceğinin belirtildiğini, bunun üzerine davacı şirkete taleplerinin kabul edilmediği, mahiyet kodlarının 1 ve 3 olarak uygulanmaya devam edeceğinin bildirildiğini, davacı şirkete tebliğ edilen yazı sonrasında iş bu davanın açıldığını, davacının iddiasının haksız olduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "1- Davanın kabulüne, davacı şirkete ait mahiyet kodlarının işyerlerine göre tekrar '2' ve '4' (Özel sektöre ait devamlı işyerleri) olarak tespitine, kayıtların tespit gibi '2' ve '4' olarak düzeltilmesine, " karar verilmiştir.

B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Davalı Kurum vekili; istinaf gerekçelerini tekrarla; davacı şirketin belediyeye bağlı ortaklık muhtevasını içeren kamu tüzel kişiliğine sahip olan bir şirket olduğunu, davanın reddi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

Davanın yasal dayanağı, 5335 sayılı Kanun'un 30/2 maddesi "Herhangi bir ... kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, ... kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar." düzenlemesini içerir.

... İşlemleri Yönetmeliğinin 28 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi 18.8.2021 tarihli ve 31572 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ... İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesiyle değiştirilmiş olup;

"Mahiyet kodu; yapılan işin özel veya kamu sektörüne ait daimi veya geçici olduğunu belirtmeye yönelik olup tek hane rakamdan ibarettir. Özel sektöre ait devamlı işyerlerine, ‘2’ ve özel sektöre ait geçici işyerlerine ‘4’ mahiyet kodu verilir. 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen kamu idareleri ve kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların bağlı idare, ortaklık, müessese ve işletmeleri ve yukarıda belirtilenlerin ödenmiş sermayesinin % 50’sinden fazlasına sahip oldukları ortaklık ve işletmeler, özel kanunlarına göre personel çalıştıran diğer kamu kurumlarına ait devamlı işyerlerine ‘1’, geçici işyerlerine ‘3’ mahiyet kodu verilir." hükmü düzenlenmiştir.

Eldeki dosya kapsamından; davacı şirketin hissedarlarının Eskişehir ...San. Tic. Ltd. Şti. (%96,54 hisseye sahip) Eskişehir .... Ltd. Şti. (%3,46 hisse) olduğu, ticaret sicilinden gelen kayıtlarda davacı şirketin ortakları olan Eskişehir.... Ltd. Şti. ile Eskişehir ...San. Tic. Ltd. Şti.' nin Eskişehir ... Başkanlığına ait olduğu, yine hissedarlara ilişkin gelen belgelerde Eskişehir Sanat Özel Ltd.'nin hissesinin %99,95 ine ve Eskişehir ... Ltd.'nin hissesinin %99,99 una Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, 5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesi ile ... İşlemleri Yönetmeliğinin 28. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında, davacı şirketin kamu idaresi olarak yer alıp almadığı irdelenmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.