Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/9681 K.2022/12022

Bölge Adliye Mahkemesi : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi No :

Dava, davalı ... bünyesinde 01.08.2008 – 07.10.2008 tarihleri arasındaki hizmet kaydının yer altı çalışması olarak düzeltilmesi istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince verilen kararın, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

I-İSTEM

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ... bünyesinde 01.08.2008-07.10.2008 tarihleri arasında Adıyaman Gerger İlçesi krom maden ocağında çalıştığını, daha sonra ... kayıtlarını incelemesi neticesinde yaptığı çalışmaların yer altı çalışması olarak gösterilmediğini beyanla; davalı ... bünyesinde 01.08.2008 – 07.10.2008 tarihleri arasında yapılan çalışmasına ilişkin hizmet kaydının yer altı çalışması olarak düzeltilmesine karar verilmesini istemiştir.

II-CEVAP

Davalı ..., davaya karşı cevap dilekçesi vermemiş ve duruşmalara da katılmamıştır. Fer’i Müdahil ... Başkanlığı, hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiği, esas yönünden Kurum kayıtlarının tetkikinde davacı ...’ın dosyasının tetkikinde ... sicil no.lu işyerinde 01.08.2008-07.10.2008 tarihleri arasında aralıklı olarak çalıştığı ve yer altı çalışmasının olmadığının tespit edildiğini ve davanın esasına girilir ise Yargıtay İçtihatları doğrultusunda açıklanan hususların yerine getirilmesi gerektiği belirtilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-MAHKEME KARARI

A-İLK DERECE MAHKEME KARARI

"Davanın kabulüne; 1-Davacının 01/08/2008 ile 07/10/2008 dönemleri arasında davalı ... adına kayıtlı ... sicil nolu işyerinden yer üstü ile bildirilen çalışmasının yer altında geçtiğinin tespiti ile hizmet kaydının bu şekilde düzeltilmesine" karar verilmiştir.

B-BAM KARARI

"1-Feri müdahil ... vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ

Fer'i müdahil kurum vekili, davacının yer altı çalışması olmadığını, davanın reddi gerektiğini beyanla, davaya konu kararın bozulmasını talep etmiştir.

V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME

1) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ... ...

Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan ... güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

Bu yasal düzenleme ve açıklamalar ışığı altında inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, eldeki davada verilen hükmün eksik incelemeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, ... Müdürlüğü'nden davalı şirketin ne kadar süre faaliyette bulunduğu, yer altı kapsamında mı yer üstü kapsamında mı olduğu sorulmalı ve ilgili belgelerin celbi gerekmektedir.

Öte yandan, ... yetkilisi Yahya Yıldırım'ın beyanında davacının çalışmalarının hem yer altı hem yer üstü kapsamında geçtiğini belirttiği ancak dönem ayrıştırmadan hangi dönemde yer altı çalışmalarının geçtiğinin ortaya konulmadığı anlaşılmakla. Mahkemece, diğer dinlenen tanıklar da yeniden dinlenilerek, fenni sorumlunun (mühendis vs) da tespit edilerek dinlenilmesi ile davacının yer altı çalışmaları ortaya konulmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.

O hâlde, fer'i müdahil kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin fer'i müdahil kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.