Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2022/9930 K.2023/2272

...

İLK DERECE MAHKEMESİ

Kayseri 1. İş Mahkemesi

SAYISI

2017/294 E., 2021/444 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ile yersiz ödemelerin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı-karşı davada davacı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı-karşı davada davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı/birleşen dava davalısı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1981 yılından itibaren Libya'da değişik işlerde yabancı ve Türk şirketlerinde çalıştığını, bu çalışmalarının bir kısmını 3201 sayılı Kanun uyarınca borçlandığını, karşılığını ödeyerek emekli olduğunu, Kurumun 17.05.2013 tarih ve 8440703 sayılı evrakı ile tahakkuk ettirilen borcuna ilişkin evrak gönderildiğini, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı'nın 04.12.2012 tarih ve 2108.8398 sayılı yazıları ekindeki soruşturma raporunun incelenmesi sonucunda,

3201 sayılı Kanun'a istinaden borçlanma ekinde ibraz edilen yurtdışı hizmet belgesinin sahte içerikli olduğunun tespit edildiği gerekçesiyle yaşlılık aylığının iptal edildiğinin bildirildiğini, davacı tarafından Kuruma sahte evrak sunulmadığını, yurtdışındaki hizmetlerin tespiti bakımından Libya'ya gidiş geliş tarihlerinin İl Emniyet Müdürlüğü Pasaport Şube Müdürlüğünden tespitini talep ettiklerini belirterek,

Kurumca yapılan yaşlılık aylığının kesilmesi ve daha önce ödenen aylıkların iadesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile Kurumca kesilen aylığın yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların ödenmesi gereken tarihten itibaren yasal faiziyle ödenmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı/birleşen dava davacısı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle.

Kurumdan yaşlılık aylığı almakta olan davalının, Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 17.08.2012 tarihli ve 104644/SRŞ/ sayılı soruşturma raporuna istinaden yurtdışı hizmet borçlanma talep dilekçesi ekinde ibraz ettiği yurtdışı hizmet belgesinin sahte içerikli olması nedeniyle 02.01.2013 tarihi itibariyle aylığının kesildiğini, davalıya 30.511,76 TL yersiz aylık ödendiğinin tespit edildiğini, borcun 17.05.2013 tarih ve 8440703 sayılı borç bildirim belgesi ile davalıya tebliğ edildiğini, davalının bugüne kadar Kuruma herhangi bir ödemede bulunmadığını,

davalının Kayseri 1. İş Mahkemesi'nin 2013/348 Esas sayılı dosyası ile Kurum işleminin iptali için Kurum aleyhine dava açtığını belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 30.511,76 TL Kurum alacağının tediye tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş dosyanın Kayseri 1. İş Mahkemesinin 2013/348 Esas sayılı dosyası ile birleştirmesini istemiştir.

Her iki dosya aralarındaki bağlantı nedeniyle birleştirilmiştir.

II. CEVAP

SGK vekili cevap dilekçesinde özetle.

Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 04.12.2012 tarih 21088398 sayılı yazısı ekindeki 17.08.2012 tarihli ve 104644/SRS/01 sayılı soruşturma raporuna istinaden davacının yurt dışı borçlanma talebi ekindeki ibraz yurt dışı hizmet belgesinin sahte içerikli olması nedeniyle 02.01.2013 tarihi itibariyle yaşlılık aylığının kesildiğini, toplam 4781 adet yurtdışı hizmet belgesinden ibraz olunan hizmet belgesinin tarih ve sayı numarasına uymadığını, düzenleyen makamların imza ve tarihlerinde ateşelik müşavirliklerinde görevli olmadıklarını, konu ile ilgili 166 sigortalı dosyası için 171 kişinin ifadesinin alındığı,

Trablus Büyükelçiliği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliğinden yazılı olarak bilgi alındığını, davacının sunmuş olduğu hizmet belgesinin sahte olduğunun tespit edildiği belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince " Asıl davanın kabulü ile; davacının yaşlılık aylığının kesilmesi ve davacıya ödenen aylıkların iadesine ilişkin kurum işleminin iptaline, kesilen aylığın yeniden bağlanılarak ödenmeyen aylıkların ödenmesi gereken tarihten itibaren yasal faiziyle beraber davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine, asıl dava dosyası üzerinde birleşen mahkememizin 2013/669 Esas sayılı davasının reddine " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-karşı davada davacı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı-karşı davada davacı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; müfettiş raporu ile yurt dışı hizmet belgesinin sahte olduğunun tespit edildiğini, davacını hizmete belgesi ile beyanlarının çeliştiğini, davacının dosyaya sunduğu Libya mahkemesi kararı ve pasaport kayıtlarına dayanılarak hizmet tespiti yapılamayacağını, kurumca yapılan işlemlerin yerinde olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı-karşı davada davacı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-karşı davada davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı-karşı davada davacı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı/birleşen davalının Libya’da geçen çalışmalarını borçlanmasının iptali davacı/birleşen davalının yaşlılık aylığının kesilerek borç çıkarılması işleminin iptali ile Kurumca kesilen aylığın yeniden bağlanması ve ödenmeyen aylıkların ödenmesi gereken tarihten itibaren yasal faiziyle ödenmesi, birleşen dava; davacı/birleşen davalıya yersiz ödenen aylıkların davacı/birleşen davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme

Dosyadaki kayıt ve belgelere göre. Trablus Büyükelçiliği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliği tarafından Kuruma gönderilen 01.03.2010 tarihli yazıda; davacının yurtdışındaki çalışmalarının “15.04.1981 - 28.04.1982 ... , 17.06.1982 – 25.05.1985 ..., 12.07.1985 – 18.02.1988...İnşaat A.Ş., 25.07.1991 – 19.04.2009 ...

İnşaat A.Ş.” şeklinde olduğunun belirtildiği, 20.10.2010 tanzim tarihli Trablus Büyükelçiliği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliği tarafından Hizmet Belgesi olarak gönderilen yazı cevabında; davacının 19.02.2007 – 19.04.2010 tarihleri arasında ... isimli işveren yanında hizmetinin olduğunun bildirildiği, 31.05.2010 tarihli dilekçe ile süre belirtmeksizin borçlandığı, Kurumca 15.04.1981 – 31.08.1985 tarihleri arasında Libya ülkesinde geçen 1483 gün çalışması karşılığı olan 11.537,74 TL borç çıkarıldığı, bu meblağı 08.06.2010 tarihinde kurum hesabına yatırıldığı,

06.12.2010 tarihli dilekçesi ile 846 gün yurtdışı borçlanması yapmak için talepte bulunduğu, 14.12.2007 – 19.04.2010 tarihleri arası 846 gün çalışması karşılığı 6.577,21 TL borç çıkarıldığı, bu meblağı 09.12.2010 tarihinde Kurum hesabına yatırdığı, 10.12.2010 tarihli tahsis talebine istinaden 01.01.2011 tarihinden itibaren 600 gün askerlik borçlanması, 673 gün 506 sayılı Kanun kapsamındaki çalışmaları ve 2329 gün yurtdışı borçlanma süreleri olmak üzere toplam 3602 gün üzerinden kısmi yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmaktadır.

Davacıya kısmi yaşlılık aylığı bağlanmış ise de, kurum soruşturma raporuna göre davacının yurt dışı hizmet belgesinin sahte olduğu gerekçesiyle hizmet bildirimlerinin iptal edilmesi üzerine yaşlılık aylığı kesilmiş ve davacıya bildirilmiştir.

17.08.2012 gün ve 104644/SRŞ/01 sayılı soruşturma raporunda; davacının yurt dışı hizmet belgesinin sahte içerikli olduğu, Libya'da çalışan vatandaşların hangi şirketlerde ve hangi sürelerle çalıştıklarına dair Trablus Büyükelçiliği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliğinde bilgi bulunmadığı, yurt dışı hizmet belgelerinin vatandaşlar tarafından gönderilen pasaport veya bonservis fotokopileri üzerinde yapılan incelemeler sonucunda düzenlendiği belirtilmiştir.

Buna göre eldeki davada, mahkemece kabule yönelik verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır. Öncelikle davacı tarafından sunulan belgelerin sıhhati konusunda herhangi bir irdeleme yapılmadığı görülmekle, 25.07.1991 – 19.04.2009 tarihleri arasında ...

İnşaat A.Ş. ile 19.02.2007 – 19.04.2010 tarihleri arasında ... isimli işveren yanında çalışıldığına dair istihdam sözleşmelerinin varlığı, dosyaya ibraz edilen Libya ülkesine ait mahkeme kayıtlarının ve icra takibinin gerçekliği ve sıhhati yöntemince araştırılmalı, başta anılan sözleşme olmak üzere diğer belirtilen kayıtlara resmiyet kazandıracak şekilde, Libya Ülkesi veya Türkiye Büyükelçiliği nezdinde bir işlem veya kaydın bulunup bulunmadığı sorulmalı ve hizmet belgeleri arasındaki çelişki netliğe kavuşturulmalıdır.

Ayrıca, davacıyla aynı dönem ilgili işveren nezdinde çalışan bordro tanıkları dinlenmeli, ayrıca kurumla yazışma yapılmak suretiyle yapılan denetim kapsamında bildirimleri iptal edildikten sonra tekrar yaşlılık aylığı bağlananlar var ise, bu kişilerinde beyanlarına başvurularak davacının talebinin belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde irdelenmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...