Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10090 K.2023/10995

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı diş hekiminin yanında 01.06.2007 tarihinden 12.02.2015 tarihine kadar kesintisiz ve sürekli olarak çalıştığını, ancak çalışmalarının Kuruma Kasım 2011 tarihinden itibaren bildirildiğini belirterek, davacının 01.06.2007 tarihinden itibaren bildirilmeyen dava konusu çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının davasını yazılı belge ile ispatlaması gerektiğini, davacının 04.11.2011 tarihinde işe başladığını, 2007 yılından bu yana çalışma iddiasının kötü niyetli olduğunu, davacının 2007-2011 yılları arasında ayda 1 yada 2 kez bürosunda temizlik yaptığını, bu dönemde davalının yanında babasının çalıştığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu, hak düşürücü sürenin dolduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 30.03.2017 tarih ve 2015/314 Esas 2017/119 Karar sayılı sayılı kararıyla; davanın kabulü ile 1-Davacının, davalı Nurşen Koşar Kara yanında asgari ücret üzerinden 01.06.2007-04.11.2011 tarihleri arasında çalıştığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. Dairemizin 15.12.2021 tarihli ve 2021/7759 E. 2021/16104 K. sayılı ilamında, davanın kabulüne denildikten sonra fazlaya ilişkin talebin reddine dair hüküm tesis edildiği, devamında da davanın kabulüne uygun olarak yargılama giderleri ve vekalet ücretinin tamamının davalı tarafa yükletildiği ve bu durumun hükmün kendi içinde ve hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturduğu belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesince 06.09.2022 tarihli ve 2022/246 E. 2022/549 K. sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının davalıya ait işyerinde 01.06.2007 -04.11.2011 tarihleri arasında asgari ücret alarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiş kararın taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 28.12.2022 tarihli ve 2022/14158 E. 2022/16901 K. sayılı kararı ile "...Somut olayda davacı, davalı işyerinde 01.06.2007 tarihinden 12.02.2015 tarihine kadar kesintisiz çalıştığını ve bildirimlerinin Kasım 2011 tarihinden itibaren yapıldığını,

belirterek bildirilmeyen sigortalılık sürelerinin tespitini talep etmiş, Mahkemece bozma sonrası yapılan yargılama neticesinde davacının sigortalılığının bildirilmediği dönem olan 01.06.2007 tarihi ile 04.11.2011 tarihleri arasında kabul kararı verilmiş olmasına rağmen, davanın kabulüne denildikten sonra fazlaya ilişkin talebin reddine dair hüküm tesis edilmiş, devamında da davanın kabulüne uygun olarak yargılama giderleri ve vekalet ücretinin tamamı davalı tarafa yükletilmiş ve bu durum,

hükmün kendi içinde ve hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturulmuş aynı zamanda Dairemizin bozma gerekleri de yerine getirilmeden hüküm tesis edilmiştir.

Nitekim Mahkemenin aynı kapsamda verilen bir önceki kararı da Dairemizce yukarıda anılan nedenlerle bozulmuştur..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

C.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 01.06.2007 olarak tespiti ile ilk bildiriminin 2011 yılı Kasım ayı olduğunu ve bu tarihten itibaren prim yatırılmaya başlandığını, 12.02.2015 tarihine kadar yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasının tespitini talep ettiği anlaşılmıştır.

Böylece taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının 01.06.2007- 04.11.2011 tarihleri arasında davalı iş yerinde kesintisiz şekilde fiili çalışmasının olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Davalı tarafından davacının 04.11.2011 yılında kendisine ait işyerinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesi fer'i müdahil Sosyal Güvenlik Kurumuna verildiği anlaşılmıştır.

Davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde komşu iş yerlerinde çalışan tanıklar, komşu dairelerde ikamet tanıklar ve kolluk tarafından tespit edilen kamu tanıkları ve davacı tanıkları duruşmada ve talimatla dinlenilmiş, dinlenilen tanıklar genel beyanlarında davacının iddia edilen dönemlerde fiili olarak davalı iş yerinde çalıştığını beyan ettikleri, tanık ...'in beyanında 2008-2009 yılında davalı doktorun müşterisinin şikayeti nedeniyle davacının ifadesini aldığını, davalının sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığını beyan etmiştir.

Diğer davacı tanıkları ve kamu tanıkları da davacının davalıya ait iş yerinde kesintisiz çalıştığını beyan ettikleri anlaşılmış olup tanıkların beyanlarının somut, görgüye dayalı ve birbiri ile ve SGK kayıtları ile tutarlı olduğu anlaşılmıştır. İlgili kurum ve kuruluşlara yazılan müzekkere cevaplarından da davacı adına iddia edilen tarihlerde başkaca kurum veya kuruluşlarda herhangi bir kaydın mevcut olmadığı anlaşılmıştır.

Akşehir İlçe Emniyet Müdürlüğünden davalının 2007-2010 yılları arasında bir hastası tarafından şikayet edilmesi nedeniyle oluşturulan dosyasından davacının 17.09.2008 tarihinde alınan ifadesinden davalı iş yerinde işçi olarak çalıştığını beyan etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum tarafından sunulan kayıtlar, birbiri ile tutarlı kamu ve davacı tanıklarının davacının iddiasının destekler beyanları ve dosya kapsamında mevcut deliller ışığında davacının davalıya ait iş yerinde SGK'ya bildirilmeyen 01.06.2007 -04.11.2011 tarihleri arasında asgari ücretle işçi olarak çalıştığı hususunda Mahkememizce kanaat hasıl olmuş ..." gerekçesiyle davanın kabulüne davacının davalıya ait işyerinde 01.06.2007 -04.11.2011 tarihleri arasında asgari ücret alarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçelerinde davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C.Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 506 sayılı Kanun'un 3 üncü, 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ve 108 inci, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 86/9 uncu madde hükümleridir.

Dava, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddenin 10 uncu fıkrası ve 5510 sayılı Kanun’un 86 ncı maddenin 9 uncu fıkrası uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme

1.Eldeki dava dosyası incelendiğinde, Mahkemece eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde karar verildiği anlaşılmaktadır.

Davacı, davalıya ait diş hekimi muayenehanesinde, 01.06.2007-01.02.2015 tarihleri arasında sekreterlik, getir-götür ve temizlik işlerini yaptığını beyan ettiği, davalıya ait 814 sicil no.lu iş yerinden 04.11.2011-05.05.2015 tarihleri arasında tam bildiriminin bulunduğu, anılan iş yerinin 04.11.2011 tarihinden itibaren büro elemanı mahiyetli olarak Kanun kapsamına alındığı, dosya kapsamında davacının davalı iş yerinde, davalı hakkında bir hastasının hakaret ve kasten yaralama iddiasıyla suç duyurusunda bulunması üzerine Akşehir Cumhuriyet Başsavcılığının E.2008/1144 sayılı hazırlık dosyasının mevcut olduğu,

soruşturma kapsamında davacı ve davalının ifadelerinin alındığı, komşu işyeri olarak emniyet tarafından çevre soruşturması sonucu Gürkan Emlak sahibi Güleray Ertuğrul ile Akşehir Devlet Hastanesi çalışanı ...'in tespit edildiği ve beyanlarına başvurulduğu, her iki tanığın da davalının iş yerinde diş tedavisi gördükleri yönünde beyanda bulundukları ancak komşu/komşu işyeri olduklarına dair herhangi bir kaydın bulunmadığı,dinlenen davacı tanıkları ile kamu tanığı olarak tespit edildiği bildirilien tanık anlatımlarına göre hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre Mahkemece, Akşehir Cumhuriyet Başsavcılığının E.2008/1144 sayılı hazırlık dosyası getirtilerek incelenmeli, öte yandan davalı iş yerine komşu işyeri sahipleri ile kayda geçen bordrolu çalışanları vergi dairesi, emniyet, vergi, belediye ve SGK aracılığıyla yöntemince tespit edilerek beyanları alınmalı, çalışma ve sigortalılık kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli, tanık beyanları arasında çelişki oluşması halinde bu çelişkiler giderilmeli, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,