Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10149 K.2023/10658

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen ve istinaf incelemesinden geçen karara karşı davalı Kurum vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... unvanlı ... Kurşunlu ... adresinde bulunan işyerinde 01.12.1986 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya başladığını, işveren tarafından 01.12.1986 tarihli işe giriş bildirgesinin davalı kuruma verildiği halde sigortalı çalışmalarının kurum tarafından kayıt altına alınmadığını, mağduriyetlerinin olduğunu, bu nedenlerle müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1986 tarihi olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, derdestlik, görev, yetki, husumet ve hak düşürücü süre itirazlarında ve zamanaşımı def'inde bulunduklarını, açılan davanın yasal dayanağının bulunmadığını, davalı işverenin de davaya dahil edilmesi gerektiğini, davacının talep ettiği dönemlere ilişkin 5 yıllık sürenin geçtiğini, davacının talep ettiği dönemlerde çalışmasının olduğunu gösterir işe giriş bildirgesinin olmadığını, dönem bordrolarında da adının geçmediğini,kayıt belgelerin kurumu bildirilmesi mecburiyetinin işverene ait yükümlülük olduğunu, bildirilmeyen bu kayıtlar için müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını belirterek haksız açılan davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

2.Dahili davalı ... ..., davacının amcası oğlu olduğunu, Kurşunlu'da bulunan ve o tarihte belde olan ...'da 52 veya 54 müstakil evin inşaası işinde müteahhitlik yaptığını, işyerinde işin durumuna göre 10/20 arasında kişi çalıştığını, ... ve ...'ın kardeşi olduğunu, yaptıkları işin 1 yıl sürdüğünü, iş bitiminde SSK'dan borcu olmadığına dair yazı aldığını, davacının bu inşaatta inşaat işçisi olarak çalıştığını, inşaat sektöründe mevsim duruman göre aralıklı olarak çalışıldığını , işe girişinin Aralık ayında verilmiş olabileceğini, davacının işyerinde çalıştığını ve primlerinin de ödendiğini, Kooperatifin ... arsa alma ev yaptırma kooperatifi isminde olduğunu diye hatırladığını beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 24.01.2017 tarihli ve 2015/858 Esas 2017/480 Karar sayılı sayılı kararıyla; davanın kabulüne, davacının ...'a ait 440030073641506 sicil numarası ile tescilli iş yerinde 01.12.1986 tarihinde 1 gün çalıştığı ve 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi gereğince uzun vadeli sigorta kolları yönünde davacının sigortalık başlangıç tarihin 18 yaşını ikmal ettiği 01.01.1988 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 05/04/2018 tarihli ve 2017/5471 E. 2018/3351

K. sayılı ilamında, "...

Mahkemece yapılacak iş; fotokopisi bulunan işe giriş bildirgesinin aslını Kurumdan getirterek, imzanın davacıya ait olup olmadığını bilirkişi marifetiyle tespit ettirmek, dinlenen tanıkların kayıtlarını SGK’dan getirtmek, beyanlarını sorgulamak, sigorta sicil numarasının hangi yılın ve ilin serilerinden olduğunu Kurumdan sormak, talep tarihinde 16 yaşında olan davacının öğrenim durumunu araştırmak, dinlenen tanıkların davacının kuzenleri olması nedeniyle, mümkünse komşu işyeri veya aynı işyerinde çalışmış tarafsız başka tanıkları dinlemek, çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6,

9 ve 79/8. maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile"...

Dosyada mevcut davacının işe alındığı tarih 01.12.1986 olan sigortalı işe giriş bildirgesi fotokopisinden (aslına ulaşılamamıştır) yapılan incelemede söz konusu belgede bulunan ve davacıya ait olduğu iddia edilen imzaların genel şekli imzaların başlangıç ve bitiş hareketlerinin yapılışı, imzalardaki buklesel el hareketlerinin yapılışı, karakteristik özellikler yönünden yapılan incelemede bilirkişi tarafından tanzim edilen 16/11/2020 tarihli bilirkişi raporundan söz konusu belge üzerindeki imzanın davacı ...'ın eli ürünü olmadığının belirtildiği,

dosyada dinlenen tanıkların bir kısmının yeminli beyanlarından davacıyı tanımadıklarını ancak dahili davalı ... ...'ı tanıdıklarını belirttikleri, sigortalı işe giriş bildirgesinin SGKya verilmesine rağmen davalı tarafından SGKya prim ödemesinin yapılmadığı, söz konusu bildirgenin 23.01.1987 tarihinde (bildirge düzenlendikten sonra) davalı kuruma verildiği, davacının 1 günlük çalışmasının bildirildiği dikkate alındığında davacının 01.12.1986 tarihinde 1 gün çalıştığını ispat edemediği görülmekle açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde, davanın kabulünün gerektiğini beyanla kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 01.12.1986 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme

1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Buna göre eldeki davada, bozma sonrası beyanı alınan davacı asilin, davalı işverenin ...'nın Kurşunlu ilçesindeki çarşı içindeki bürosu olduğunu ancak kendisinin burada değil işverenin inşaatlarında çalıştığını beyan ettiği,öte yandan davacının dinlenen bir kısım davacı tanıklarının davacı birlikte davalı işverene ait inşaatlarda çalışıklarını beyan ettikleri ancak hizmet cetvellerinde bu çalışmaların gözükmediği,

tespit edilen ve dinlenen komşu işyeri tanıklarının davacının davalı işyerinde çalıştığını hatırlamadıkları yada davacıyı tanımadıkları, davacının sigorta sicil numarasının 1986 ... ili serisinden olduğu,işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının el ürünü olmadığının tespit edildiği anlaşılmıştır.

Mahkemece yapılacak iş,davacının da beyanı alınmak suretiyle çalıştığı iş yerinin muhiti, adresi ve iş yerinin mahiyeti sorulup belirlenmeli, vergi, SGK, Belediye ve emniyet aracılığıyla komşu işyeri ve kayıtlı çalışanları yöntemince tespit edilerek dinlenmeli, davacının dava konusu dönemdeki öğrenim durumu da araştırılarak belirlenmelidir.

Öte yandan işe giriş bildirgesindeki imzanın el ürünü olmadığının tespiti yönünden; imzaların zamanla değişebileceği kaldı ki imza incelemesinin işe giriş bildirgesi fotokopisi üzerinden yapılan incelemenin denetime elverişli olmadığı, Mahkemece de göz önüne alınarak diğer toplanan ve toplanacak delillerin değerlendirilmesi sonucunda bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,