Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10171 K.2023/10941

Taraflar arasındaki kesilen aylığın tekrar bağlanması, menfi tespit ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacıya 01.11.2010 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığını, Kurum denetimlerince düzenlenen 17.03.2014 tarih ve 2014/AK-22 sayılı rapora istinaden 27.04.2010-10.08.2010 tarihleri arasındaki 104 günlük çalışmasının ve yaşlılık aylığının iptal edildiğini ve ödenen yaşlılık aylıkları nedeniyle davacıya borç çıkarıldığını, Kurum işlemlerinin yerinde olmadığını, davacının anılan tarihler arasında fiilen çalıştığını ileri sürerek Kurum işleminin iptaline, davacının, davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine, kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların yasal faizleri ile birlikte ödenmesine ve davacıdan tahsil edilen 225,65 TL sağlık giderinin de faizi ile birlikte davalıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince "Davanın kabulü ile Dava konusu 17.06.2016 tarih ve 53466319.113 2/5217875-GÇ sayılı Kurum işleminin iptali ile davacının davalı Kuruma borçlu olmadığının tespitine, davacının kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanmasına ve ödenmeyen aylıklarının ay be ay işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsili ile davacıya ödenmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu, eksik ve yetersiz inceleme sonucu karar verildiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda; davacı adına 27.04.2010-10.08.2010 tarihleri arasını kapsar şekilde hizmet bildiriminde bulunan ... sicil sayılı ...'ya ait bina inşaatının siteye ait bloklardan sadece birisi olması, ...'nın kardeşleri olan ...'ye ait bina inşaatı işyerinin 26.03.2010-30.09.2011 tarihleri arasında, ...'ye ait bina inşaatı işyerinin ise 26.03.2010-06.04.2011 tarihleri arasında Kanun kapsamında bulunması;

anılan işyerlerinden uyuşmazlık konusu dönemde çalışmaları kayıtlara geçmiş tanıklar ile her üç blok inşaatına ilişkin işlemleri vekaleten yürüttüğü anlaşılan tanık ...'ın davacının iddiasını doğrulaması ayrıca tanıkların davacının çalışmalarının bildirildiği inşaat işyerinde elektrik bağlanıp bir çok ailenin taşınmasına rağmen bir yandan da inşaatın işlerinin devam ettiğini beyan etmeleri, dosya kapsamı, mevcut delil durumu, İlk Derece Mahkemesi gerekçesi hep birlikte değerlendirildiğinde;

davacının, dava konusu dönemde hizmet akdi ilişkisine dayalı olarak ve sigortalı sayılmasını gerektirir nitelikte çalıştığının kanıtlandığı anlaşıldığından ve dolayısıyla İlk Derece Mahkemesince verilen kararda isabetsizlik bulunmadığından ..." gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacının, Kurumca fiili çalışmaya dayalı olmadığı gerekçesiyle iptal edilen 27.04.2010-10.08.2010 tarihleri arasındaki bildirimlerinin gerçek ve fiili çalışmaya dayanıp dayanmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanunu'nun 59 ve 86 ncı maddesi

3. Değerlendirme 1.Dosya kapsamı incelendiğinde, 01.10.2010 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı alan davacının 27.04.2010-10.08.2010 tarihleri arasında ... no.lu işyerinden yapılan bildirimlerinin iptal edilmesi sonucu şartları oluşmadığından aylığın baştan itibaren iptal edildiği, kurum işleminin iptali, borçlu olmadığının tespiti, kesilen aylığın tekrar bağlanması istemli işbu davada, İlk Derece Mahkemesince, dinlenen tanık beyanları ve getirtilen kayıtlar nazarında davanın kabulüne karar verildiği ne var ki, söz konusu hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır.

2.Kurum işlemine dayanak denetim raporunda, bina inşaat bitiş tarihi olarak, ilgili belediyede inşaatın başlama ve bitiş tarihlerinin bulunmadığı, inşaatı yapan müteahhitin belediyeye farklı tarihlerde inşaatın faaliyet süresini farklı bildirmesi, taşınmaza 25.02.1010 tarihinde geçici mesken tarifesi üzerinden elektrik aboneliği bağlanması sonucu 25.02.2010 tarihinden sonrası yapılan bildirimlerin iptal edilmesi gerektiğinin bildirildiği, söz konusu işyerinin vergi kaydının bulunmadığı,3 bloktan oluştuğu söylenen inşaatta her bir blok yönünden işverenin farklı olduğu,

dinlenen tanıklar beyanlarında davacının bir binanın inşaatının bitmesi sonrası diğer inşaatların yapımında da çalıştığını beyan ettikleri, davacı beyanında ... nolu işyerine ait inşaatın bitmesi sonrası diğer bloklarda da çalışığını, ilk çalıştığı yerin burası olması nedeniyle bildirimlerinin buradan yapıldığını, her bir bloğun 15-20 gün arayla tamamlandığını belirttiği belirgindir.

3.5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde, hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

4.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, her ne kadar bildirimlerin elektrik aboneliği tamamlanan inşaatlar yönünden yaptırıldığı ancak inşaatın bu aşamada tamamlanmadığı ve çalışanların hizmetlerinin tek bir bloka ya da işverene hasredilmediği gerekçesine dayanılmış ise de, dava konusu Kurum işlemi dikkate alındığında, davacının iptal edilen bildirimlerinin yapıldığı işverenlik yönünden araştırma yapılması gerektiği, başka işyerinde çalışmaya ilişkin iddianın bu aşamada dikkate alınamayacağı, İlk Derece Mahkemesince 1104820 no.lu işyerinden yapılan bildirimlerin iptal edilmesinin yerinde olup olmadığının denetlenmesi gerektiğinden 27.04.2010-10.08.2010 tarihleri arasında bu işyerinde çalışmanın fiili çalışmaya dayalı olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,