Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10246 K.2023/12005

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın süresi içerisinde davalı ... Yapı İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Yapı İnşaat Taahhüt San. ve Tic. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dilekçesinde özetle. Başakşehir İlçesinde bulunan alışveriş merkezi inşaatında davalı ... İnşaat şirketinin taşeron firması olan ...

İnşaat şirketinde müvekkilinin inşaat ustası olarak günlük 140 TL ücretle çalıştığı, müvekkilinin dış cephe işlerini yapmakta olduğu olay günü saat 10.00 sıralarında spiral makinesini alarak 5. Katta iş güvenliği demirlerini keserken demirin bir tanesi boşta olduğundan dengesini kaybedip 6-7 m yükseklikten yere düşmesi neticesinde iş kazası geçirdiğini %100 kusurun davalılarda olduğunu, iş gücünü kaybettiği gibi kaza tarihinden bu yana çalışamadığından kazanç kaybı da olduğunu,

işveren ... şirketinden bir defaya mahsus 1.000 TL ödeme aldığını beyanla müvekkilinin sürekli iş göremezliğe uğraması nedeniyle belirsiz alacak davası mahiyetinde 5.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talep etmiş, yargılamanın devamında maddi tazminat istemini 371.579,57 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

1.Davalı ... Yapı İnşaat Taah.

San. ve Tic A.Ş. vekili dilekçesinde özetle: davacının müvekkili şirket çalışanı olmadığını, diğer davalı ... nin çalışanı olduğunu, davanın müvekkili yönünden husumet nedeniyle usulden reddi gerektiğini, iş sağlığı ve güvenliği konusunda müvekkilinin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, söz konusu kazada kusuru bulunmadığını, kazanın şantiye alanında gerçekleşmesi iş kazası olarak nitelendirilmesi için yeterliği olmadığını, meydana gelen kazada asli ve tam kusurlunun davacı olduğunu, müvekkili şirkete kusur izafe edilmesinin yada kusursuz sorumluluğuna gidilmesinin hukuki dayanığının bulunmadığını,

davacının asgari ücret ile çalıştığını, bu nedenle talep edilen manevi tazminatın kabulünün mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı Emre Berk Şirketi vekiline usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmesine karşın cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle.

"Mahkememizce toplanan tüm deliller ve bilirkişi kök ve ek raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalıya ait işyerinde çalışırken 25.07.2017 tarihinde iş kazası geçirdiği, bu iş kazası sonucunda davacının % 19 oranında sürekli iş görmezliğinin bulunduğunun tespit edildiği, olayın meydana gelmesinde, davacının % 20 oranında kusurlu bulunduğu, davalı asıl ve alt işverenlerin ise toplamda % 80 oranında kusurlu bulunduğu ( asıl İşveren davalı ... İnşaat San ve Tic.

A.Ş.'nin % 30, alt işveren ... İnş. Mobilya ve İletişim San. Tic. Ltd.

Şti.'nin ise % 50 oranında kusurlu olduğu ) tüm dosya kapsamı, emsal ücret araştırması ve alınan bilirkişi ek raporuna göre davacının kaza tarihi itibarıyla net ücretinin bilirkişi ek raporu doğrultusunda belirlendiği üzere net 4.050,00 TL olduğunun kabul edildiği davacının yaşı, kusur durumu, geçici iş görmezlik ödeneği, hesap bilirkişisi ek raporunda yapılan hesap doğrultusunda geçici göremezlik ödemesi de mahsup edildiğinde davacının maluliyeti nedeniyle net 371.579,57 TL maddi tazminat talep edebileceği sonuç ve kanatine varılarak davacının maddi tazminata ilişkin davasının kabulüne karar verildiği,

olay nedeniyle davacının çektiği elem ve üzüntüye karşılık 5.000 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verildiği, davalılardan ... İnşaat San ve Tic. A.Ş.'nin asıl işveren olduğu, diğer davalı ... İnş. Mobilya ve İletişim San. Tic. Ltd.

Şti 'nin ise alt işveren olduğu belirlenmiş olup davacının hükmedilen alacaklarından 4857 sayılı Kanun'un 2/6 ncı maddesi gereği heriki davalı müştereken ve müteselsilen sorumlu tutularak davanın kabulüne karar verildiği" anlaşılmıştır.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Yapı İnşaat Taahhüt San. Ve Tic. A.Ş. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Yapı İnşaat Taah. San ve Tic A.Ş.

Vekili dilekçesinde özetle;İş Sağlığı ve Güvenliği Konusunda davalı şirket kendisine yüklenen görev ve sorumlulukları yerine getirdiğini, davalı şirketin söz konusu kazada kusuru bulunmadığını, söz konusu kazada müvekkil şirkete kusursuz sorumluluk atfedilmesi kabul edilemeyeceğini, somut olayda da davacının kusuru bulunduğundan, davalı şirket ile yaşanan olay arasında uygun illiyet bağı bulunmadığını, meydana gelen kazada asli ve tam kusurlu davacı olup müvekkil şirkete kusur izafe edilmesinin ya da kusursuz sorumluluğuna gidilmesinin hukuki dayanağı bulunmadığını,

tüm dosya kapsamındaki beyanlar ile birlikte hükme esas hesaplamaya konu kusur raporunun hatalı olduğunu, hüküm kurmaya elverişli olmadığını, davacının maaşının fahiş olduğunu, asgari ücret üzerinden hesaplanması gerekirken, 4050 TL üzerinden hesaplanmasının hatalı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle. "Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hakiminin objektif, mantıksal ve hayatın olağan akışına uygun dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre.

İlk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki nitelendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacının 25.07.2017 tarihinde davalılar yanında iş kazasına uğradığı, davacının %20, davalıların %80 kusur oranlarının olduğu, maddi tazminat hesaplamalarının TRH-2010 tablosuna göre hesaplandığı, davacının günlük 140,00 TL ücretle çalıştığının kıdemi dikkate alındığında hayatın olağan akışına uygun olduğu,

manevi tazminat miktarının da kazanın oluş şekli, tarafların kusur oranları ve davacının maluliyeti nazara alındığında makul olduğu anlaşılmakla, hükme esas alınan bilirkişi raporlarındaki hesaplamaların dosya kapsamına uygun olduğu, İlk Derece Mahkemesinin kararında bir isabetsizlik bulunmadığından davalının tüm istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir." gerekçeleriyle davalının istinaf başvurularının esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Yapı İnşaat Taah. San ve Tic A.Ş. Vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Yapı İnşaat Taah. San ve Tic A.Ş. vekili; iş sağlığı ve güvenliği konusunda müvekkil şirket kendisine yüklenen görev ve sorumlulukları yerine getirdiğini, müvekkil şirketin söz konusu kazada kusuru bulunmadığını, davacının kaza anında 48 yaşında olup aklı selim bir kişi olduğunu, davacı iş güvenlik demirlerini keserken kendi güvenliğini de sağlamak zorunda olduğunu,

davacının kendi güvenliğini sağlamayarak asli ve tam kusurlu olarak kazanın oluşmasına sebebiyet vermesi nedeniyle illiyet bağının davacının asli ve tam kusurlu eylemi ile kesildiğine işaretle davanın öncelikle bu sebepten,devamla maddi tazminatın hesabında sigortalının sendikalı olup olmadığı araştırılmadan sendikadan gelen ücrete itibar edilmesinin hatalı olduğunu, tanık beyanları dikkate alınarak hesap yapılmasının hatalı olduğunu, asgari ücretin dikkate alınması gerektiğini, 60 yaşa kadar aktif hesap yapılmasının hatalı olduğunu,

TRH 2010 tablosunun esas alınmasının da hatalı olup hesapta SGK'dan alınacak maaş ve diğer aylıklar ve kazançların gözetilmediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, temyiz kapsamına göre iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi tazminat istemiyle ilgili mahkeme hükmünün usul ve yasaya uygun olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, "dava yığılması (objektif dava birleşmesi)" açısından aynı Kanun'un 110 uncu maddesi, "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56 ncı maddeleri, ile sigorta şirketinin sorumluluğu açısından aynı Kanun'un 130 uncu maddesi, "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri,

" İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısında işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu maddeleridir.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle hükme esas alınan kusur raporunun dairemizce kabul edilen ilkelere ve temyiz edenin sıfatına, temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davalı ... Yapı İnşaat Taah. San. ve Tic. A.Ş. vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2.Gerek destek kaybından kaynaklı hak sahiplerinin, gerekse iş göremezlikten kaynaklı sigortalının maddi tazminat alacağının hesaplanmasında, gerçek ücretin esas alınması ön koşuldur. Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta pirimi ödemek amacıyla zaman zaman iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir.

3.Gerçek ücretin ise öncelikle sendikalı işçiler için toplu iş sözleşmesine, sendikasız işçiler yönünde ise işçinin kıdemi ve yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre işçiye ödenmesi gereken ücrete göre tespit edileceği, işyeri veya sigorta kayıtlarına geçmiş olan miktarın ücret olarak değerlendirilemeyeceği, Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

4.01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 55 inci maddesinde, “ Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez.” hükmüne yer verilmiştir.

5.Adalet Komisyonu'nun 55 inci madde gerekçesine göre; “sosyal güvenlik ödemelerinin, denkleştirme (indirim) işlevi görebilmesi, onun sorumluluğu doğuran olaya sebebiyet verenlere rücu edilebilmesine bağlıdır. Bu kural gereği, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri; teknik arıza, tam kaçınılmazlık hallerindeki ödemeler, bu tazminatlardan indirilemez. Bağlanan gelirlerin, işçinin kusuru ve kaçınılmazlık gibi nedenlerle rücu edilemeyen kısmı da indirilemez.

Bir kısmı rücu edilemeyen miktar dahi denkleştirilemeyeceği gibi, zarar görenin kusuruna (müterafik kusura) yansıyan sosyal güvenlik ödemeleri, tahsis tarihinden sonra meydana gelen sosyal güvenlik ödemelerindeki artışlar, kısmi kaçınılmazlık ve teknik arıza halindeki ödemeler ve benzerleri rücu edilemediğinden bu miktarlar dahi denkleştirilemez.”

6.5510 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin 1 inci fıkrasında ise iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği, 4 üncü fıkrasında, iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle gerçekleşmişse,

sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısının, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edileceği belirtilmiştir.

7. Somut olayda dosya kapsamında toplanan delillere göre davacının yaptığı işin niteliği ortaya konulup usta niteliğinde olup olmadığının oraya konulmadığı gibi davacının sendika üyesi olduğunu ortaya koyan bir kayıt olmadığı halde hükme esas alınan 16.02.2022 tarihli hesap raporunda sendikal ücretin dikkate alındığı, aynı zamanda davacıya dava konusu iş kazası nedeniyle SGK sağlık kurulu raporlarında tespit olunan %19 oranındaki meslekte kazanma gücü kayıp oranı üzerinden bağlanan gelirin rücuya kabil kısmının dosyaya getirilip anılan gelirin yukarıda açıklanan ilkeler kapsamında rücuya kabil kısmının bu raporla tespit edilen tazminat alacağından tenzil edilmeden maddi tazminat alacağının belirlendiği anlaşılmaktadır.

8. O halde, Mahkemece maddi tazminatın tespiti noktasında yapılacak iş; sigortalının olay tarihinde yaptığı iş belirlenip, yaptığı işte usta nitelikte bir işçi olup olmadığı hususu da ortaya konularak, sendikalı işçi olup olmadığı belirlendikten, sendikalı işçi olmadığının anlaşılması halinde sendikalardan bildirilen ücretin dikkate alınamayacağı hususunu da gözeterek,

yaptığı işin niteliğine göre TÜİK, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiç ücretleri ile iş kazasının gerçekleştiği yerdeki meslek odalarından araştırma yapılarak (davacı tarafça kararın temyiz edilmemiş olması nedeniyle) iş bu ücreti 16.02.2022 tarihli hesap raporuna uygulamak, (raporda işlemiş devre sonu olarak esas alınan 25.12.2022 tarihinden sonra yürürlüğe giren asgari ücretleri rapora yansıtmamaya dikkat etmek), davacıya tespit edilen sürekli iş göremezlik oranı üzerinden bağlanan gelirin rücuya kabil kısmını da anılan rapordan tenzil ederek tespit edilecek tazminat alacağının,

taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış haklara (özellikle davalı ... İnşaat Mob. ve İletişim San. Tic. Ltd. Şti.'nin kararı temyiz etmemiş olması nedeniyle davacının iş bu davalı aleyhine elde ettiği hakkı) göre hüküm altına alarak sonucuna göre tazminat istemleri hakkında bir karar vermekten ibarettir.

9.Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

10. O halde, davalı ... Yapı İnşaat Taah. San ve Tic A.Ş. vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek iş bu davalı vekilinin istinaf itirazlarının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,