Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/1033 K.2023/1425

... ...

İLK DERECE MAHKEMESİ

Mersin 1. İş Mahkemesi

SAYISI

2019/3 E., 2021/57 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... ve fer'i müdahil kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esasdan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... ve fer'i müdahil kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının, davalıya ait Tır tamir atölyesinde motor ve mekanik ustası olarak, 01.06.1995 tarihinden 25.06.2015 tarihine kadar aylık 1.550,00 TL ücretle kesintisiz olarak çalıştığını, davacının 20 yıllık çalışmasının ilk 15 yılında sigortasının yapılmadığını, sadece son 5 yılın sigorta girişinin yapıldığını, davacının bu dönemde sabah saat 08:00'de gece yarılarına kadar çalıştığını, resmi bayramlarda çalıştığını ve çalışma hiç izin kullanmadığını, bu hak ve alacaklara ilişkin ayrıca dava açtıklarını, davacının askere giderken davalı tarafından 21.05.2005 tarihli bonservis verildiğini,

ayrıca davacıya askerde para gönderildiğini, davacının davalı yanında çalıştığı dönemde 2008-2009 yıllarında iş kazası geçirerek parmağının kesildiğini ve modern tıp merkezinde tedavi gördüğünü, bu nedenlerle davacının davalı yanında 01.06.1995-25.06.2015 tarihleri arasında kesintisiz olarak motor ve mekanik ustası olarak aylık 1.550,00 TL aylık ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i Müdahil kurum vekili, diğer davalıya ait işyerinde 01.06.1995-25.06.2015 tarihinde dava tarihine kadar geçen süredeki çalışmalarının tespitine talep etmiş ise de.

Kurumun mevcut kayıtlarının tetkikinden, diğer davalı işyerinin vergi kaydının 07.02.2000 ve sigorta kaydının 28.03.2000 tarihi olduğu bu nedenle davacının 1995-2000 tarihi arası hizmet tespitinin bu nedenle yerinde olmadığını, davacının diğer davalı işyerinde çalışma kaydının kurum kayıtları dışında ispatlanmadığını, davacının bu dönemi aynı değerde yazılı delil ile ile ispatlaması gerektiğini, kaldı ki resmi kayıtlardaki çalışma sürelerinin davacının askerlik vs..dönemler ile uyumlu olduğu tespitlerinin yapıldığını, davacının 2005 tarihinde askere gittiğinin ifade edildiğinden çaışma tarihindeki yaşının da dikkate alınması gerektiğini,

davacı tarafın yaklaşık 15 yıllık bir sigortalılık talebinde bulunmakta olduğunu, bu kadar uzun bir süre sigortasız çalışmanın hayatın olağan akışına aykırı bir durum olduğunu, bu nedenle öncelikle davanın yeşil kart sahibi olup olmadığının ikamet ettiği yerlerin bağlı olduğu kaymakamlıklardan sorulmasını talep ettiklerini belirterek yersiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı işveren vekili aşamalarda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; bu yüksek mahkeme kararları doğrultusunda, davacının durumunun incelenmesinde, davalılar arası hukuki fiili organik bağ olmadığı, davalı ... 'ın ve ... Otomotiv (... ) iş yerinin bağımsız iş yerleri olduğu kabul edilmiştir. Bu kapsamda hizmet akdi bağımsız değerlendirilmesi gerekmiştir. Bu kapsamda ... yanında çalışma tarihi (07/02/2000) öncesi çalışmanın hak düşürücü süreye uğradığı kabul edilmiştir.

Raporda da izah edilen belgeler kapsamında ve tanık beyanları doğrultusunda banka akyıtları maaş ödemesi bonservis belgesi esas alınarak davacının kısmen kabulüne, 07.02.2000 öncesi talebin hak düşürücü süre nedeniyle reddine, davacının 07.02.2000-06.04.2010 tarihleri arasında davalı ... adına kayıtlı işyerinde (askerlikte geçen 25.05.2005-21.08.2006 dönemi dışlanarak) aralıksız kesintisiz çalıştığının tespitine, 07.04.2010-31.07.2015 tarihleri arası kuruma bildirildiğinden 07.04.2010-25.06.2015 arası tespit talebinde hukuki yarar olmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve fer'i müdahil kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i Müdahil kurum vekili, davacının kuruma müracaat etmediğini, hizmet tespiti davasını da öğrendiği tarihten bu yana açmadığını, kesilen süreler ayrıştırıldığında davacının iş bu hakkının düştüğünü, bu nedenle tespit isteyemeyeceğini, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, bu gibi hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini,

sigortasız geçen hizmetlerin tespiti amacıyla sigortalılar tarafından Kurum ile işveren aleyhine çalışıldığı iddia edilen hizmet tespit sürelerinin tespiti amaçlı açılan davalarda öncelikle çalışıldığı iddia edilen hizmete ilişkin belgelerin, işveren tarafından verilip verilmediğinin ya da çalışıldığının kurumca tespit edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini, davacının aralıksız çalışma iddiasının ispatının davacıya ait olduğunu, hak düşürücü süre incelemesinin eksik yapıldığını,

davanın hak düşürücü süre nedeniyle tümden reddinin gerektiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuş ve İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, bizzat hâkimin inceleyip değerlendireceği hususlara ilişkin dosyanın bilirkişiye tevdi edilmesi ve rapor alınması sonucu bilirkişi raporu doğrultusunda hizmet tespiti kararı oluşturulmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının 07.04.2010-31.07.2015 tarihleri arasında müvekkili ...'a ait iş yerinde çalıştığını, çalışmalarının da SGK'ya bildirildiğini, 07.04.2010 tarihinden önce işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yada çalışmaların Kurumca tespit edilmesi gibi bir olgu olmadığı için bildirimsiz çalışması olmuş olsa dahi zaman aşımına uğradığını,

bu dönemin hizmet tespiti kapsamında değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, davacının 21.05.2005-21.08.2006 tarihleri arasında askerlik görevinde olduğunu, bu nedenle çalışmalarının sürekli ve kesintisiz olarak kabul edilemeyeceğini, 21.08.2006 tarihi öncesinin zamanaşımına uğrayacağı hususunun dikkate alınmamasının hatalı olduğunu, müvekkilinin 07.02.2000 tarihinde iş yerini açtığını, 28.03.2000 tarihinde SGK iş yeri tescili yapıldığını, Yargıtay kıstaslarına uygun olabilecek tek tanığın davacı tanığı ve aynı zamanda bordro tanığı ... olduğunu, bu tanığın ise.

22.09.2016 tarihli duruşmadaki yeminli ifadesinde sigortasının tam olarak yatırıldığı beyanında bulunduğunu, bu beyan da dikkate alınarak çalıştığı sürenin kuruma bildirilmiş olduğunun da kabulünün gerekeceğini, ayrıca 360 gün çalışmamış bir sigortalı işçinin diğer işçinin 360 gün çalıştığını bilmesinin mümkün olmadığını belirterek istinaf yoluna başvurmuş ve İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; tanıkların beyanları ve toplanan deliller hüküm kurmaya elverişli olduğundan dolayı mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmesi isabetlidir. Davalı ve fer'i müdahil tarafın istinaf nedenlerine itibar edilmemiştir. Tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin taktirinde isabetsizlik görülmemesine göre HMK 353/1-b-1 inci maddesi kapsamında kamu düzenine de aykırı bir husus bulunmayan mahkeme hükmüne karşı yapılan istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... ve fer'i müdahil kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... ve fer'i müdahil kurum vekilleri, istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 01.06.1995-25.06.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında. 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür.

Maddedeki "malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanlar" sözcüklerinin, sigortalılar yararına bir yorumla, tabi olması gerekenleri de kapsadığının kabulü gerekir. Öte yandan, aynı kanunun Geçici 54 üncü maddesi kapsamında 01.04.1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescili bulunanlar için bu maddenin yani 18 yaş sınırının uygulanmayacağı belirtilmiştir.

Buna göre; 17.03.1985 doğumlu olan davacı yönünden sigortalılık başlangıç tarihinin18 yaşını doldurulduğu 17.03.2003 olduğu ve bu tarihten önceki hizmet süresinin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğine hükmedilmesi yerine yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki; bu aykırılığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, karar bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/2 nci maddesi gereğince verilen karar, düzeltilerek onanmalıdır

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yapılan davacı kurum vekilinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 2 numaralı bendine “Davacının sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını ikmal ettiği 17.03.2003 tarihi olduğunun tespitine, bu tarihten önceki hizmet sürelerinin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesine, ” ibaresinin eklenmesine, kararın bu şekilde DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,

20.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

...