Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10537 K.2023/9224

Taraflar arasındaki sigortalılık başlangıç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, ... sigorta sicil 01.09.1989 tarihli işe ilk giriş bildirgesi ile ... işyeri sicil no ile davalı Kurumda işlem gören, ... unvanlı işyerine girerek, günün asgari ücreti ile 01.09.1989 tarihinde bir gün müddetle işçi olarak çalışmış bulunduğunun tespitine, davalı Kurum idaresinin bunun aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; komşu işyeri çalışanları bilgilerine de başvurularak gerçek çalışma olgusu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı olarak kanıtlanması gerektiğini, açıklanan nedenlerle hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince; davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine ve özellikle işyerinin uyuşmazlık konusu dönem içinde Kanun kapsamında olduğunun, davacının işe giriş bildirgesinde belirlenen sigorta sicil numarası ile diğer hizmetlerinde tescil edilen sigorta sicil numarasının aynı olduğunun ve işyerinde çalıştığı sabit olan tanıkların davacının çalışmasına yönelik beyanlarının ispata yeterli görülmesine göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle Mahkeme kararı yerinde bulunarak istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigortalılık başlangıç tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 124 üncü maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılık başlangıç tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Eldeki davada, Mahkemece verilen karar eksik araştırmaya dayalı olmakla; davalı iş yerinden fiili çalışması olmadığı halde bildirilenler olduğu, tanık beyanından anlaşılmakla; bordrolar celp edilerek bordro tanıkları kendi dönemleri de tespit edilerek, beyanları alınarak sonuca göre karar verilmelidir.

Öte yandan bordro tanıklarına ulaşılamadığı taktirde, davacının çalıştığını iddia ettiği iş yerine komşu olan iş yerleri kendi adres ve çalıştığı iddia edilen iş yerine uzaklığı açıkça gösterilerek tespit edilmeli, bu komşu iş yerleri sahipleri ve bordrolu çalışanları saptanılarak, davacının çalışmasına ilişkin beyanlarına başvurulmalı, davacının çalışması açıkça ortaya konulmalı, dava konusu dönemde Kurumca herhangi bir denetim yapılıp yapılmadığı tespit edilmek suretiyle, var ise bu denetim raporu da değerlendirilerek, sonucuna göre karar verilmelidir.

3.5510 sayılı Kanun'un Geçici 7 nci maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Bu kapsamda, eldeki davada, iş bu Kanun maddesinin gözetilmemesi de usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,