Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10541 K.2023/9217

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 20.12.1988 tarihinde ... sicil numaralı ... otel inşaatı iş yerinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı ve bu çalışmadan dolayı işe giriş bildirgesi verildiği, ancak dönem bordrosu verilmediğini, davacının çalışmasının günün asgari ücreti ile olup çok fazla çalışmasına rağmen bir günlük tespiti talep ettiklerini, davalı kuruma başvuru yaptıklarını ancak olumsuz yanıt aldıklarını bu nedenlerle 20.12.1988 tarihinde 5510 sayılı Kanun'un 4-1a kapsamında zorunlu sigortalı olarak bir gün süreyle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, yetkili mahkemenin Muğla Iş Mahkemeleri olduğunu, yetki yönünden reddi gerektiğini, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, çalışma varsa fiili bir çalışma olgusuna dayanıp dayanmadığının, araştırma yapılarak tereddüte mahal bırakmaksızın karar verilmesini ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 3042167.46 işyeri sicil nolu işyerinde hizmet akdine dayalı olarak 20.12.1988 tarihinde (1 gün süre ile) günün asgari ücreti ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili, İlk Derece Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme ile karar verildiğini, işe giriş bildirgesinde ki imzanın davacıya ait olup olmadığının araştırılması gerektiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Dosyadaki yazılara, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde ve özellikle işe giriş bildirgesinde ki sicil numarasının 1988 yılı serilerinden olduğunun anlaşılması ve işyerinde çalıştığını beyan eden tanıkların uyuşmazlık konusu dönemde davacının da marangoz olarak inşaatta çalıştığını beyan etmeleri karşısında mahkemece verilen hüküm de bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre.." gerekçesiyle davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık 20.12.1988 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme 1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, Marmaris ilçesinde yapılan otel inşaatında çalıştığını iddia ettiği, dava dışı 42167 sicil ... (otel inşaatı) unvanlı işyerinden davacı adına işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyerinin Kanun kapsamının 01.05.1987-01.12.1988 tarihleri arasında olduğu, işyerinden 1988 yılının 1. ve 2. dönem bordrolarının verildiği,

3. dönem için bordro verilmediği anlaşılmakla, Mahkemece öncelikle davacının eylemli çalışmasını ortaya koyacak şekilde iş yerinin otel inşaatı olduğunun belirtilmesi karşısında, söz konusu otelin, inşaat ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgilerinin ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı, iş yerinden verilen 1988/1. ve 2. dönem bordrosunda adı geçen çalışanlar dinlenmeli,yine davacının birlikte çalıştığını belirttiği kişiler dinlenmeli,tanık anlatımları çalışma kayıtları ile denetlenmeli, vergi, belediye, SGK ve emniyet aracılığıyla yapılacak araştırmayla komşu işyerlerinde çalışan kişiler yöntemince saptanarak,

re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalı, davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,