Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10636 K.2023/11889

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilli tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekilli, müvekkilinin ... ili, Aşıkpaşa Mahallesi, 33. Sk, No: 1 Merkez/ ... adresindeki ... apartmanında 2002 yılından 2006 yılına kadar 4 yıl boyunca kapıcı ve kalorifer konut işçisi olarak çalıştığını, 2006 yılından sonra ise apartmana doğalgaz gelmesi nedeniyle kapıcı olarak çalışmaya devam ettiğini, davacının Kuruma hizmet tespiti ve tescili istemli başvuruda bulunduğu, bunun üzerine müvekkilinin 28.12.2014 - 28.12.2015 tarihleri arasındaki hizmetinin 1018133 işyeri ve 4001200000522 sigorta sicil numarasında tescil edildiğini belirterek davacının 2002 ile 31.12.2014 tarihleri arasında kesintisiz ve aralıksız olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı adına usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş, davalı davaya karşı her hangi bir cevap vermemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile dinlenen komşu apartman tanıklarının da beyanlarından anlaşılacağı üzere; davacının davalı apartmanda çalışmadığı, sadece davacının eşi olan Hasan Alan'ın birkaç defa gelerek dava konusu apartmanda çalıştığı, yine davacı her ne kadar dava konusu ...

Apartmanında kalorifer yaktığını belirtmiş ise de; yörenin sosyolojik durumu ve örf ve adeti birlikte değerlendirildiğinde kadın olarak bir kişinin kalorifer yakma işinde çalışmayacağı, kaldı ki davacının zaten kalorifer yakma belgesinin olmadığı, yine tüm dosya kapsamı ve davacının da beyanında anlaşılacağı üzere; kendisinin dava konusu apartmanda oturmadığı, yakında ayrı evinin olduğu, dolayısıyla dosya kapsamında hazır edilebilen ve dinlenen tanık beyanları bir bütün olarak değerlendirildiğinde ...

Apartmanında çalışan birinin olması durumunda bile bu kişinin davacı olmadığı, davacının eşi olan Hasan Alan olduğu, ara sıra torunlarının ve eşinin de temizlik ve çöp toplama işinde kendisine yardımcı olduklarının anlaşıldığı, bu durumda davacının yaptığı hizmetlerin eşine yardım niteliğinde kaldığı, davacının davalı iş yerinde fiili çalışma olgusunun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ispatlanamadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 28.12.2014-28.12.2015 tarihleri arasında davalı apartmana ait kapıcı iş yerinden denetmen incelemesi üzerine bildirimlerinin yapıldığı, 04.07.2000-31.12.2000 tarihleri arasında dava dışı iş yerinden bildirimlerinin yapıldığı, dava konusu dönem içerisinde başka bir çalışmasının bulunmadığı, davacının eşi Hasan Alan'ın dava konusu dönem içresinde sürekli olmayan çalışmalarının bulunduğu ve 01.12.2010 tarihi itibariyle malulen emekli olduğu, apartman karar defterinde davacının çalışmalarına ilişkin bir kayıt bulunmadığı,

kolluk araştırmalarının yapılarak tanık beyanlarının alındığı, toplanan deliller dikkate alındığında kapıcılık hizmetlerinin kısmi zamanlı olarak davacının eşi tarafından yerine getirildiği, davacının yaptığı işlerin eşine yardım niteliğinde bulunduğu kanaatine varıldığından kurulan hükme ilişkin mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 2002-31.12.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Kanun'un 79 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacı 2002-31.12.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davacının çalışmasının eşe yardım niteliğinde olduğu değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiştir. İhbar üzerine kurum tarafından yapılan inceleme sonucunda; kurumun 28.12.2015 tarihli durum tespit tutanağı ile davacının 28.12.2014-28.12.2015 tarihleri arasında davalı apartmanda çalıştığı tespit edilerek bu dönemdeki çalışması hizmet cetveline işlenmiştir.

Kurum tespit tutanağında davalı apartmanda ikamet eden Fatma Canlı ile yönetici Zekeriya Ergül davacının apartmanda temizlik işinde çalıştığını beyan etmişlerdir. Diğer yandan davacının eşi Hasan Alan'ın hizmet cetvelinde 2002/1-2005/5 döneminde başka iş yerlerinden kesintili ve kısmi çalışmaları bulunmaktadır. ...

1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 09.02.2012 tarihli, 2010/20 Esas, 2012/45 Karar sayılı kararıyla Hasan Alan'ın %75 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiğinden dolayı 03.11.2010 tarihi itibariyle malulen emekli olduğunun tespitine karar verilmiştir. Ayrıca Mahkemece yapılan zabıta araştırmasında Zekeriya Ergül davacıyla 2006 yılından itibaren temizlik işi için şifahi olarak anlaşıldığını ve davacının apartmanda çalıştığını beyan etmiştir.

Somut dosyada; Kurumun durum tespit tutanağı ile 28.12.2014-28.12.2015 tarihleri arasında aylık 30 gün üzerinden çalıştığının tespiti, davacının eşinin 2010 yılından itibaren böbrek yetmezliğinden dolayı malul olması, dosyada dinlenen bir kısım tanıkların davacının çalıştığını beyan etmeleri karşısında dava konusu çalışmanın eşe yardım niteliğinde kabul edilmesi hatalı olup, davanın esası yönünden inceleme yapılarak çalışma süresi ve şekli usulünce belirlenmelidir.

Mahkemece, apartman karar defteri, gelir-gider defterleri celp edilmeli, ihtilaf konusu dönemde apartmanda ikamet eden kişiler ile komşu iş yeri çalışanları tespit edilerek davacının çalışması ve yapılan işler hususunda beyanları alınmalı, tanıklarla ilgili ikamet kayıtları ve çalışma kayıtları celp edilerek tanık beyanları denetlenmeli, dosyada toplanan bilgi ve belgeler ile tanık beyanları irdelenmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,