Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10754 K.2023/9266

Taraflar arasındaki Hollanda sigorta başlangıç tarihinin Türkiye'de sigorta başlangıç tarihi olarak kabulü ile 01.03.2021 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı tahsisi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 22.09.1997 tarihinden itibaren Hollanda'da sigortalı işçi olarak çalıştığını, ayrıca Türkiye'de de 4/I-a sigortalılık hizmetleri bulunduğunu, müvekkilinin 3201 sayılı Kanun kapsamında yurt dışında geçen sigortalılık ve işsizlik sürelerini borçlanmak için 14.08.2017 tarihli müracaatı ile Hollanda'da çalışmaya başladığı ilk tarihten itibaren 15 gün hizmet borçlanması talebinde bulunduğunu ve 15 güne karşılık gelen 284,40 TL bedelini ödendiğini,

müvekkilinin 29.07.2019 tarihli müracaatı ile 3.600 prim günlük hizmet borçlanması talebinde bulunduğunu ve 98.244,00 TL bedelin 3 aylık sürede davalı kurum hesabına ödendiğini, müvekkilinin kesin dönüş şartını yerine getirdiğini, davacının 01.02.2021 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğunu ve Hollanda ilk sigortalılık başlangıcının 08.01.2001 olduğundan yaşlılık aylığı tahsis şartlarını ikmal etmediği gerekçesi ile taleplerinin reddedildiğini belirterek,

davacı müvekkilinin Hollanda sigorta rejimine tabi olduğu ilk sigortalılık başlangıç tarihi olan 22.09.1997 tarihinin Türkiye sigortalılık ilk işe başlangıç tarihi olduğunun, 01.02.2021 tarihli tahsis talebinin kabulü ile 01.02.2021 tarihli tahsis talebini takip eden ay başı itibari ile yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, yapılan Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun bulunduğunu belirterek davanın reddini istemişir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin 17.09.2021 tarihli dilekçesi ve ekindeki belgelerden, davacıya 02.02.2021 tarihli tahsis talebine istinaden 01.03.2021 tarihinden başlamak üzere yaşlılık aylığı bağlandığı, davanın konusunun kalmadığı anlaşıldığı gerekçesi ile konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili, Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece dava konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, müvekkil Kurum lehine vekalet ücretine hükmetmediğini belirterek kararın kaldırılmasını, vekalet ücretine takdir edilerek karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıya talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlandığının anlaşıldığı gerekçesi ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, emsal Yargıtay ilamlarında; davacıya yaşlılık aylığı bağlanırken hangi tarihin sigorta başlangıcı olarak kabul edildiğinin davalı Kurumdan sorularak, Kurum’un davacının talebini yerine getirip getirmediği gözetilerek,

davanın konusuz kalıp kalmadığı irdelenmeli, talep yerine getirilmemiş ise esasa girilmeli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331/1 inci maddesinde, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan durumlarda, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği hususu gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin belirtildiğini, eldeki davada da müvekkil Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği husunda temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Hollanda çalışma ve boşta geçen süresini borçlanan davacının, Türkiye'de sigorta başlangıç tarihinin tespiti ve talep tarihi itibariyle yaşlılık aylığı koşullarının değerlendirilmesi hususundadır.

2. İlgili Hukuk 1 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 3201 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi

2 Davanın yasal dayanağı olan 3201 sayılı Kanun'un "Süre tespiti, sigortalılığın başlangıcı ve sürelerin değerlendirilmesi" başlıklı 5 inci maddesinin 2. ve 3. bendi " Sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün sayıları ile ilgili hizmetlerine katılır. Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür.

Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarihtir." düzenlemesini,

Aynı maddede 5.bent olarak bulunan "(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/79 md.) Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz.(Ek cümle: 10/9/2014-6552/29 md.) Ancak, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir." düzenlemesini amirdir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.İnceleme konusu davada, davalı Kurumun davacının yaşlılık aylığı tahsis talebini değerlendirirken yurtdışı hizmet cetvelinde bulunan 22.09.1997 tarihini esas alması gerekirken, ateşelik belgesinde belirtilen 08.01.2001 tarihini sigortalılık başlangıç tarihi olarak alması üzerine yaşlılık aylığı tahsis talebinin reddetmesi üzerine eldeki davanın 28.07.2021 tarihinde açıldığı,

15.09.2021 tarihinde ise sigorta başlangıç tarihinin talep gibi alınarak yaşlılık aylığının bağlandığı anlaşılmakla, temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,