Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10787 K.2024/3963

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama neticesinde İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davacı vekilinin istinafı üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2 4730 01 01 1014653 074 01-31 sicil numaralı işyeriyle ilgili Bartın Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 11.01.2019 tarih ve 816755 sayılı yazısı ile intikal eden Ankara Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 22.02.2018/-İNÇ-2 tarih ve nolu yazısına istinaden işyerindeki 6 çalışanın 2017/02-03-04-05-06-07-08-09-10-11,

2018/01- 02- 03- 04- 05- 06- 07- 08 aylarına ilişkin fazla çalışma ücretlerinin Spek brüt tutarlarında gösterilmemesi sebebiyle 5510 sayılı Kanun kapsamında 21.01.2019 tarihli belge isteme yazısına istinaden 21.03.2019 tarihinde 12.782,96 TL resen prim tahakkuku ettirildiğini, taraflarınca SGK Başkanlığı Bartın Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne 28.03.2019 tarihli itirazın yapıldığını, bu itirazın SGK Başkanlığı Bartın Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Prim İtiraz Komisyonunca reddedildiğini, söz konusu prim tahakkuku ve cezanın yasaya aykırı olduğunu,

bu rapora ilişkin ve rapora dayalı tüm borç ve cezalar için itirazların yapıldığını ve idare mahkemesinde davada açıldığını belirterek, ... Başkanlığı Bartın Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün 02.05.2019 tarihli itirazlarının reddine ilişkin komisyon kararına itirazları dikkate alınarak prim tahakkuku ve ödeme emirlerinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile ilgili olarak Bartın Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 11.01.2019 tarih ve 816755 sayılı yazısı ile intikal eden Ankara Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 22.02.2018/-İNÇ-2 tarih ve numaralı müfettiş raporuna istinaden 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41 inci maddesinde;

haftalık 45 saati aşan çalışmaların fazla mesai sayılacağı ve bu çalışmaların karşılığının % 50 arttırımlı olarak ödeneceğinin hüküm altına alındığını, işçinin hak etmiş olduğu fazla çalışma ücretini ödemeyen veya eksik ödeyen işveren hakkında idari para cezası uygulanması gerektiği, işyerinde yapılan teftişte yukarıda isimleri belirtilen işçiler hakkında fazla çalışma ücretlerinin SPEK brüt tutarlarında gösterilmemesi ve raporda tablo halinde ay be ay gösterilen sigorta primine esas kazanç tutarları üzerinden işlem yapılması gerektiğinin belirtildiğini,

5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinde belirtildiği üzere fazla çalışma ücretlerinin de sigorta primine esas kazançlara dahil edilmesi gerektiğinden, raporda ismi geçen TC kimli numaralı ..., TC Kimlik numaralı ..., TC Kimlik numaralı ... , ... TC kimli numaralı ... ..., TC Kimlik numaralı ... ve ... TC kimlik numaralı ...

Kapısız adlı sigortalılar ile ilgili belirtilen dönem ve fark brüt ücret miktarları üzerinden ek APHB düzenlemesi istendiğini ve 12.782,96 TL prim borcunun tahakkuk ettirildiğini, komisyon kararı ile resen tahakkuk eden prim itirazının red edildiğini, komisyon kararının davacıya 25.03.2019 tarihinde tebliğ edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili işverenin akaryakıt istasyonu işletmeciliği yaptığını, müvekkili şirket aleyhine Bartın Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 11.01.2019 tarih 816755 sayılı yazısı ile intikal eden Ankara Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 22.02.201810797-İNÇ-2 Raporuna istinaden 6 adet sigortalı çalışanın 2017/02-03-04-05-06-07-08-09-10-11 ile 2018/01-02-03-04-05-06-07-08 aylarına ilişkin fazla çalışma ücretlerinin SPEK brüt tutarlarını tespit edilen dönemlerde APHB bildirgelerinde gösterilmemesi ve yasal süresinde bildirilmemesinden dolayı 5510 sayılı Kanun kapsamında resen prim tahakkuk ettirildiğini,

müvekkilinin SGK Başkanlığına 28.03.2019 da itirazda bulunduğunu ve reddolunduğunu, davalının tahakkuk ettirmiş olduğu para cezasına dayanak söz konusu raporun ortada olmadığını, müvekkili şirketin böyle bir raporu görmediğini, tebliğ almadığını, kesilen cezanın tamamen usulsüz ve hukuksuz olduğunu, ilgili kanun maddelerinin kopyalandığını, tespitin nasıl yapıldığına ilişkin açıklama yapılmadığını, hukuk devletinin unsurlarından belirlilik ve hukuki güvenliğin zedelendiğini,

belirlilik ilkesinin gereği maddi hukuk ve usul kurallarının önceden öngörülebilir bir açıklıkta ve kişilerin haklı beklentilerini bariz bir şekilde bertaraf etmeyecek şekilde düzenlenmesi gerektirdiğini, devlet faaliyetlerinin önceden hukuk kurallarıyla düzenlenmesi ve mümkün olduğunca istikrar sağlanması gerektiğini, SGK mevzuatında yer alan bir müeyyidenin sebep unsurunun, işyerlerinde denetim elemanlarınca hazırlanan rapor ve tespitleri oluşturduğunu,

bu raporlar uyarınca bildirimde bulunmama yahut eksik bildirim sebebiyle hem re’sen prim tahakkuku yapıldığını hem de idari para cezası tahakkuk ettirildiğini ve bilahare ödeme emri düzenlendiğini, esaslı bir hata mevcut olduğunu, raporun tebliğ edilmediğini, bir kısım beyan ve tespite dayalı ve kabul içermeyen tutanaklara dayanarak ceza tahakkukunun yapıldığını, İş müfettişince 03-04-05.10.2018 tarihlerinde yapılan teftişlerde iddia edilen ve tespit edildiği belirtilen hususların tutanaklarda görüldüğünü, bahsi geçen tutanaklar incelendiğinde müvekkili şirketçe ceza tayinine sebep iddiaların kabul edilmediği gibi,

aksine iddiaları çürüten belgelerin sunulduğunu, bahsi geçen sigortalılara ait iddia edilen fazla çalışma alacağı doğmadığını, gösterilmeyen ve ödenmeyen fazla çalışma alacağının bulunmadığını, ödenmeyen yıllık izin, kullandırılmayan hafta tatili bulunmadığını, ödemelerin banka hesaplarında açıklamalı şekilde yapıldığının ... olduğunu, işyerinde çalışma şeklini gösterir imzalı mesai takip çizelgelerinin mevcut olduğunu, söz konusu tutanaklarda görüleceği üzere müvekkili şirketçe de kabul edilen bir usulsüzlük, eksiklik bulunmadığını,

tutanakların müfettiş tarafından belgelere dayalı olarak düzenlenenler ile belgeye dayalı olmamakla birlikte düzenlenmesinde hazır bulunan işveren, işçi yada üçüncü kişi beyanları uyarınca düzenlenerek doğruluğu ilgili kişilerin imzaları ile tasdik edilen ve imza inkarına konu olmayan tutanaklar olduğunu, ilgili tutanaklarında gerek işçilerin ifadesi gerek diğer deliller bakımından bu şekilde hiçbir bilgi olmadığını ve bu tutanakların (ki tutanak unsurlarını dahi taşımamaktadır) hukuken ceza tayinine sebep olabilecek nitelikte olmadığını, ortada kesinleşmiş hiçbir karar yahut tespitin mevcut olmadığını,

yapılan incelemelere dayanan tutanakların değerlendirildiği ve varılan sonucun yazıya geçirildiğini müfettiş raporlarının sadece müfettiş tarafından düzenlenmiş olmasının dahi İş Kanunu m.92/son kapsamında kabulü için yeterli olmadığını eksik ve usulsüz tutanaklara dayalı kesilen cezanın tamamen hukuksuz ve yok hükmünde olduğunu, tüm bunların ışığında içeriği belirtilmeyen, savunma ve belge sunma imkanı verilmediğini, tanık dinlenilmediğini, dosyanın eksik olduğunu,

üzerinde anlaşılamadığını varılan tespitlere ulaşmayı sağlayan ifade ve delillerin açıkça gösterilmediğinin fiziken de ortada olmayan bir rapora istinaden ceza tayini hukuken vahim bir durum arz ettiğini, bir an önce bu yanlıştan dönülerek idarenin hukuka uygun hareket etmesinin sağlanması ve hukuk devletine olan inanç zedelenmemesi gerektiğini, dosyada alınan bilirkişi raporuna da itirazlarını sunduklarını ve eksikliklerin tamamlanmasını talep etmelerine rağmen mahkemenin bu talebi gözardı ederek,

eksiklikleri gidermediğini, bahsettikleri raporun taraflarına tebliğ edilmediğine ilişkin hususa değinilmediğini ve taleplerin göz ardı edildiğini, tutanaklarda mevcut çalışma esasına ve sair hususlara ilişkin hiçbiri dava konusu olup ispatlanmış hususlar olmadığını, dolayısıyla tutanakların aksi ispat edilene kadar geçerliliği kabul edilecek dahi olsa hukuken ortada bir raporun olmadığını, bilirkişi raporunda müfettiş raporunun ... ve geçerliliği hususuna değinilmediğini, sadece tutanak geçerlidir denildiğini, akabinde de tutanağa göre de fazla çalışma kabul edildiğini,

Yargıtay İBK gereğince de mahkemece yapılması gereken haklarda müfettiş tarafından tutanak tanzim edilen işçilerin duruşmada dinlenerek çalışma usul ve esaslarının yeniden saptanması ve bu haliyle tamamlanacak olan dosyanın yeniden bilirkişiye gönderilmesi olduğunu, dava dosyasındaki tüm deliller ve yaptıkları itirazlarda değerlendirilerek, söz konusu tanıkların bizzat dinlenerek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasını ve eksikliklerin tamamlanarak bilirkişi incelemesi yaptırılarak davamızın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık Kurumca resen tahakkuk ettirilen primlerin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,