Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10842 K.2024/479

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Burdur İl Özel İdaresi Hizmet Binası İkmal İnşaatı Yapım İşi Sözleşmesi Kapsamında talep edilen SGK ilişik kesme yazısının ibrazı için tahsil edilen 76.911,60-TL ödeme işleminin iptali ile ödeme tutarının tahsilinin talep edildiğini, ... evrak kayıt numaralı talebin Kurum tarafından zımnen reddedildiğini, davacı şirket ile dava dışı ... İnşaat Turizm Nakliye Taah. San. ve Tic.

Ltd Şti Adi ortaklığınca Burdur İl Özel İdaresi Hizmet Binası İkmal İnşaatı Yapım İşi 2019/435442 numaralı ihale kapsamında yapıldığını, davalı Kurum tarafından davacı şirkete, Burdur İl Özel İdaresinin davacı şirkete ilişik kesme yazısını getirmemesi halinde verilen teminat mektubunun bozdurulacağına ilişkin sözlü ihtarda bulunulduğunu, bunun üzerine davacı şirketin ihtirazi kayıtlı olarak davalı Kuruma ödeme yapmak zorunda kaldığını, davacı şirketin tamamlanan iş ile birlikte hak ediş tahsilatını yapmak için davalı Kurumdan borcunun olmadığı gözetilerek ilişik kesme yazısı talep ettiğini, ancak ilişik kesme yazısının ibraz edilmediğini,

davalı Kurum tarafından davacı şirketten önce ihalenin yüklenicisi olan ve ihalenin %86’sını tamamlamış olan ... firmasının prim borcu olduğunu, bu prim borçları ödenmeden ilişik kesme yazısının verilmeyeceğinin beyan edildiğini, ancak iflas eden ... firması ile davacı şirket arasında herhangi bir ilgi veya sorumluluk bulunmadığını, ... firmasının iflası sonrası bozdurulan teminat mektupları ve irat kaydedilen hak edişlerinden prim borçlarının davalı tarafça tahsili gerektiğini,

davalının görevini gereği gibi yerine getirmemesi neticesinde davacı şirketten haksız bir şekilde tahsilat yapılması hukuka aykırı olduğunu ifade ederek Burdur SGK İl Müdürlüğünün Burdur İl Özel İdaresi Hizmet Binası İkmal İnşaatı Yapım İşi Sözleşmesi Kapsamında talep edilen SGK ilişik kesme yazısının ibrazı için tahsil edilen 76.911,60TL ödeme işlemine ilişkin 37202098 evrak kayıt numaralı talebin reddine ilişkin işlemin iptali ile ödeme tutarının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın Burdur İl Özel İdaresine karşı açılması gerektiğini, işin %86'sını tamamlayan ve sözleşmesi ihale makamı tarafından feshedilen yüklenicinin davalı Kuruma olan borçlarının tahsili için davalı Kurum tarafından davacı şirket ortaklığına herhangi bir sözlü veya yazılı talepte bulunulmadığını, iş ortaklığına ihale edilen işin 25.10.2019 tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığını,

ihale makamınca iş ortaklığına ödenen tutar üzerinden yapılan asgari işçilik değerlendirilmesi sonucunda yeterli bildirimde bulunulduğunun tespit edilerek ihale makamına verilen kesin teminatın yüklenici iş ortaklığına iadesinde davalı Kurumca bir sakınca bulunmadığına dair teminat iade yazısı gönderildiğini, ihale makamının yazısında fesih tarihi itibari ile binanın %86'sının sözleşme fesih edilen yüklenici tarafından bitirildiğini,

iş ortaklığı tarafından yapılan %14'şük kısım için maliyet hesaplaması yapıldığını ve yeterli bildirimde bulunulması nedeniyle ortaklığın tamamladığı kısım için ilişiksizlik belgesinin ihale makamına gönderildiğini, ... firmasının idareye borcunun bulunması nedeniyle işverenin davalı Kuruma olan borcunun kesilemediğinin belirtildiğini, bu nedenle ... şirketinin ihale konusu işle ilgili davalı Kuruma olan borçlarının tahsili için icra takibine geçildiğini,

ihale konusu yapım işinin %86'sını tamamlayan ve sözleşmesi ihale makamınca feshedilen son hakedişi ve kesin teminatı gelir kaydedilen yükleniciye ait borçların ödenmesine müteakip davalı Kurumun binanın tamamı için ilişiksizlik belgesi düzenlenerek gereği için Burdur Belediye Başkanlığına bilgi için Burdur İl Özel İdaresine gönderildiğini, davalı Kurumca yapılan işlemlerin tamamının mevzuat ve usule uygun olarak yapıldığını ifade ederek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, davalı Kurumda .... evrak kayıt numarasıyla işlem gören ilişik kesme yazısının ibrazı için davalı Kuruma prim borcu bulunmadığının tespitine ve Kurum işleminin iptaline, davacı tarafından davalı Kurumca ilişik kesme yazısının ibrazı için tahakkuk ettirilen prim borcuna karşılık olarak yapılan 76.911,60-TL ödemenin, ödeme tarihi olan 08.12.2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın yerinde olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alacağın tümünün tahsilinin sağlanmasına ilişkin olarak özel kanun niteliğinde olan 5510 sayılı Kanun'un 90 ıncı maddesinde bulunan düzenleme ile "ilişiksizlik Belgesi Düzenlemesine Yönelik Genelgede" bulunan düzenlemeler itibariyle, ilişiksizlik belgesinin davalı Kurumda tescilli ihale konusu iş bazında düzenlendiği, işveren (yüklenici) bazında düzenlenmediğinden yersiz tahsilin söz konusu olmadığı gerekçelerine dayalı olarak davalı Kurum vekilinin istinaf sebeplerinin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde düzeltilmesine, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkil şirketten haksız bir şekilde tahsilat yapıldığını, davalının görevini yerine getirmediği, dava dışı ... şirketi ile aralarında herhangi bir ilgi ve sorumluluk olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un “Prim ve idari para cezası borçlarının hakedişlerden mahsubu, ödenmesi ve ilişiksizlik belgesinin aranması” başlıklı 90/2 nci maddesi “İşverenlerin hakedişleri, Kuruma idari para cezası, prim ve prime ilişkin borçlarının olmaması kaydıyla ödenir. Kesin teminatları ise ihale konusu işle ilgili olarak Kuruma borçlarının bulunmadığının tespit edilmesinden sonra iade edilir.

İşverenlerin, kamu idareleri ile döner sermayeli kuruluşlar, bankalar ve kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar nezdindeki her çeşit alacak, teminat ve hakedişleri üzerinde işçi ücreti alacakları hariç olmak üzere yapılacak her türlü devir, temlik ve el değiştirme, Kurum alacaklarını karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra, kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder.” düzenlemesi şeklindedir.

3. Değerlendirme

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde, davacı ... İnş. Elektrik Nakliye Turizm Taah. San. Tic..... ve ... İnş. Tic. Ltd.

Şti. iş ortaklığına, 2019/435442 İKN Burdur İl Özel İdaresi hizmet binası yapım işinin ihale edildiği, bu işle ilgili olarak söz konusu ortaklığın 25.10.2019 tarihi itibariyle 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığı, işin bitim tarihinin 22.03.2020 olarak belirlendiği, aynı işin daha önce başka bir yükleniciye ihale edildiği, işin süresinde bitirilmediği gerekçesiyle, başka yükleniciyle yapılan sözleşmenin idare tarafından 06.11.2018 tarihinde fesih edildiği, fesih tarihi itibariyle yüklenicinin işin %86'sının sözleşmesi fesih edilen yüklenici tarafından bitirildiği,

binanın %86'sını tamamlayan dava dışı yüklenicinin prim borçlarından dolayı, davacı şirkete ilişik kesme yazısının verilmemesi üzerine davacı şirketin bahse konu prim borcunu ödediği, davacı şirketin ilişik kesme yazısının ibrazı için ödediği tutarın kendisine iadesi kapsamında işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı şirket ile sözleşmesi fesih edilen yüklenici şirket arasında asıl işveren-alt işveren veya devir ilişkisinin olmadığının anlaşılmasına göre, davacı şirketin ihale aldığı iş kapsamında, daha önce sözleşmesi fesih edilen yüklenici şirket arasında Kanundan doğan bir teselsül ilişkisinin olmayacağı belirgin olmakla, sözleşmesi fesih edilen yüklenici şirketin prim borçlarından dolayı davacı şirketin sorumlu olmayacağı gözetilmeksizin, davanın kabulü yerine yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,