Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10862 K.2024/273

Taraflar arasındaki sigorta primine esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davacının 13.10.2017 tarihinden başlamak üzere 02.09.2019 tarihine kadar davalılardan ... Teknik Makina İmalat Tic. Ltd. Şti.'nde çalıştığını, en son 4.000,00-TL ücret aldığını ancak sigorta primlerinin aldığı maaşın altında yatırıldığını beyanla, davacının çalıştığı tarihler arasındaki gerçek ücretinin tespiti ile ödenmesi gereken eksik sigorta primlerinin davalı şirketten tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı... Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının kötü niyetli olduğundan aleyhine disiplin para cezasi verilmesi gerektiğini, ihtirazi kayıt koymaksızın imzalamış olduğu bordrolarda yazılı ücret üzerinden maaş aldığını bilmesine rağmen haksız çıkar elde etmek amacıyla dava açtığını, işten ayrılış tarihlerinin de gerçeği yansıtmadığını davacının mesnetsiz iddialarla eldeki davayı ikame ettiğinden açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının diğer davalıya ait işyerinde çalıştığını iddia ettiğini, davacının çalışmaları bakımından müvekkili Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının huzurdaki dava ile ileri sürdüğü iddiaların müvekkili Kurum kayıtlarına eşdeğer belgelerle kanıtlanması gerektiğini, asgari ücretten daha yüksek bir ücretle çalıştığı iddiası karşısında HMK gereğince bu iddianın yazılı deliller ile ispatlanması gerektiğini, Kurumun feri müdahil sıfatı ile dava ve duruşmalara katılımı yönünde karar verilmesini belirterek açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince özetle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili özetle, davacının bankaya ihtiyaç kredisi için başvuru yaptığını bu nedenle iş yerinden alarak 10.03.2018 tarihinde aldığı ihtiyaç kredisi için bankaya verdiği belge de maaşın 3200 TL olarak bildirildiğini, en son işten ayrıldığında 4000 TL maaş aldığını, bankaya verdiği belgenin yazılı delil başlangıcı olarak değerlendirilmesi ve araştırmaların buna göre yapılması gerektiğini bu nedenle tanık beyanlarına itibar edilmesi gerektiği, Mahkeme karar ve gerekçesinin yerinde olmadığını kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

3. Değerlendirme

Gerçek ücret; sigortalının kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre ödenmesi gereken ücrettir. Hizmet akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler, ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin SSK primlerini daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta, daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir.

Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin saptanması yoluna gidilmelidir (Prof. Dr. S. Süzek, İş Hukuku, 2. Bası, Beta Yayınları, Sy:287). Davanın niteliği gereği, çalışma olgusunun her türlü delille ispatlanabilmesine karşılık ücretin ispatında bu denli bir serbestlik söz konusu değildir. Çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanması olanağı bulunmakla birlikte.

Hukuk Genel Kurulu’nun 2005/21-409 E., 2005/413 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 288 inci maddesindeki yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret miktarı HMK’nun Geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK 288 inci maddesinde belirtilen sınırları aşıyorsa, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe haiz olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, işçinin imzasının bulunduğu aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları gibi delillerle sigortalının imzasını taşıyan ücret bordroları veya hizmet sözleşmesinde yazılı olan ücretin gerçek olmadığı kanıtlanabilir.

Yazılı delille ispat sınırın altında kalan miktar için yine HMK’nun Geçici 1 inci maddesinin ikinci fıkrası delaletiyle HUMK’nun 289 uncu maddesi gereğince tanık dinletilebilir. Tespiti istenen miktar sınırı aşıyor olsa bile varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinletilmesi mümkündür.

506 sayılı Kanun'un 78 inci maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 82 nci maddesinde prime esas günlük kazançların alt ve üst sınırlarının ne olacağı gösterilmiştir. Günlük kazancın alt sınırı HUMK’nun 288 inci maddesinde belirtilen sınırı aşıyorsa ücretin yazılı delille saptanması gereğinin pratikte bir önemi kalmayacaktır.

Zira 506 sayılı Kanun'un 78 inci maddesine göre, “....günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalışan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden hesaplanır”. 82 nci madde de bu düzenlemeye paralel bir hüküm içermektedir. Ücretin alt sınırla tespit edilen miktardan fazla olması halinde ise günlük kazancın hesaplanmasında asgari ücret esas alınır.

Eldeki davada sigorta primine esas kazancın tespiti yönünden Mahkemece verilen hüküm eksik araştırmaya dayanmaktadır.

Buna göre dosyada mevcut, davalı şirketin kaşesiyle imzası bulunan ve davacının davalı şirketten aldığı ücret tutarını gösteren kaydın yazılı delil başlangıcı niteliğinde olduğu ile davacının tespitini istediği sürelerin büyük bir bölümü için yazılı delil niteliği taşıyan imzalı ücret bordrolarına, davacı tarafından imza yönünden itiraz edilmediği hususları göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu sebeple belirtilen tespitler çerçevesinde ve Hukuk Genel Kurulu’nun anılan kararı gözetilerek yapılacak araştırmayla ulaşılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,