Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/10933 K.2023/12673

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar ..., ..., ... ve ... vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, ..., ..., ... ve ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalılara ait kahvehanede 01.07.1992 - 01.05.2014 tarihleri arasında çalışmışlığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalılar ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ...'un dava konusu işletmeyle herhangi bir bağı olmadığını, işletmenin, ... tarafından 1998 yılında açıldığını ve ... ...'dan mirasen devralma durumunun söz konusu olmadığını, uzun süre işletmiş olduğu işyerini oğlu ...'a devrettiğini, ...'un bahsedilen tarihten daha sonra işletmeyi devraldığından davanın ... yönünden de reddi gerektiğini, davalı olarak gösterilebilecek tek kişinin ... olduğunu, davacı tarafın iddialarının dayanağı bulunmadığını, davacının toplam 30-40 gün kadar çalışmasının bulunduğunu, hizmet süresi ve dava açısından zamanaşımı itirazlarının mevcut olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarında ...’a ait İşçiler Cad. 1213 Sk. No:64/A ... adresinde kurulu ... sicil sayılı “kahvecilik” işyerinin 01.08.1966 tarihinde kanun kapsamına alındığını, 31.03.2000 tarihinde de kanun kapsamından çıktığının görüldüğünü, davacının iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... T.C. kimlik ve ... sigorta sicil numaralı davacı ...’in; davalı ... mirasçılarına ait ... sicil sayılı işyerinde. 01.07.1992 – 27.01.1998 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 2007 gün çalıştığı, 2007 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği, davalı ...’a ait ... sicil sayılı işyerinde.

28.01.1998 – 01.12.2013 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 5704 gün çalıştığı, 5704 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği, davalı ...’a ait SGK İzmir İl Müdürlüğünde tescilsiz ve İşçiler Cad. 1213 Sk. No:64/A .../... adresinde kurulu “Kahvecilik” işyerinde.

02.12.2013 – 01.05.2014 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 150 gün çalıştığı, 150 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği anlaşılmakla davacının davasının kabulüne;

Davalı ... mirasçılarına ait ... sicil sayılı iş yerinde 01.07.1992 -27.01.1998 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 2007 gün çalıştığı, 2007 günlük çalışmasının kuruma bildirilmediğinin,

Davalı ...'a ait ... sicil sayılı iş yerinde 28.01.1998-01.12.2013 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 5704 gün çalıştığı, 5704 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin,

Davalı ...'a ait SGK İzmir İl Müdürlüğüne tescilsiz ve İşçiler caddesi 1213 sokak No:64/A Yenişehir Konak İzmir adresinde kurulu "Kahvecilik" iş yerinde 02.12.2013-01.05.2014 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 150 gün çalıştığı, 150 günlük çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ..., ..., ... ve ... vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1. Davalılar ..., ..., ... ve ... vekilinin İstinaf Sebepleri Karar verilirken hak düşürücü sürenin göz önünde bulundurulmadığını, davalılardan ...'un kahvehane işletmesini ...'dan devralmadığını, davacının kısa bir süre çalıştığını, işletmeyi 22.11.2013 tarihinde ...'a devrederek vergi kaydını sildirdiğini, bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeksizin sadece tanık beyanları esas alınarak karar verildiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Feri müdahil kurum vekilinin İstinaf Sebepleri, Yetersiz tanık anlatımları ve gerekli kanıtlar toplanılmaksızın hüküm kurulduğunu, gerçek ve fiili çalışmanın ispatlanamadığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; vergi dairesinden getirtilen kayıtlardan, işyerinin uyuşmazlık konusu dönemde faal olduğu, komşu işyeri ve bordro tanıklarında davacının çalışmalarının, aynı işyerinde eylemli ve kesintisiz devam ettiği anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ..., ..., ... ve ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar ..., ..., ... ve ... vekili, istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

Feri müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalılara ait kahvehanede 01.07.1992 - 01.05.2014 tarihleri arasında çalışmışlığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10'uncu fıkrası, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrasıdır. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile

dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı, davalılara ait kahvehane işletmesinde 01.07.1992 - 01.05.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitini talep etmiştir. Mahkemece davanın kabulü ile;

Davalı ... mirasçılarına ait ... sicil sayılı iş yerinde 01.07.1992 -27.01.1998 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 2007 gün çalıştığı, 2007 günlük çalışmasının kuruma bildirilmediğinin,

Davalı ...'a ait ... sicil sayılı iş yerinde 28.01.1998-01.12.2013 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 5704 gün çalıştığı, 5704 günlük çalışmasının kuruma bildirilmediğinin,

Davalı ...'a ait SGK İzmir İl Müdürlüğüne tescilsiz ve İşçiler caddesi 1213 sokak No:64/A Yenişehir Konak İzmir adresinde kurulu "Kahvecilik" iş yerinde 02.12.2013-01.05.2014 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle 150 gün çalıştığı, 150 günlük çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

Davacının, davalılara ait ... sicil sayılı iş yerinden işe giriş bildirgesi ve hizmet bildirimi bulunmamakla birlikte tespit talep edilen dönemde davacının başka bir iş yerinden hizmet bildirimi bulunmamaktadır.

... Fuad Ağduk 01.01.1949 - 20.09.2000 tarihleri arasında, ... 20.10.1998 - 20.11.2013 tarihleri arasında, ... 12.01.1976 - 14.10.1981 tarihleri arasında kahveciler odası kayıtlıdırlar.

01.08.1966 tarihinde ... adına kayıtlı olarak faaliyetine başlayan kahvecilik iş yeri mahiyetli ... sayılı iş yeri, ...'a devredilmiştir.

... adına kayıtlı olan 16112 sicil sayılı davaya konu iş yeri 01.08.1966 tarihinde kanun kapsamına alınmış ve 31.03.2000 tarihinde gayrı faal olmasından dolayı kanun kapsamından çıkarılmıştır. ... adına iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ise 04.05.2014 tarihlidir.

Dosya içeriğinde yer alan 18.06.2004 tarihli yoklama fişinde mükellefin ... olduğu, ...'un mükellefiyet kaydının bulunmadığı belirtilmektedir.

Davacının çalıştığı kahvehane iş yerinin dava konusu dönemde verilen bordrolarına göre, davalılardan ...'un adına kayıtlı olduğu, ...'un faaliyetine son vermek suretiyle kapatıldığı, daha sonra davalılardan ... tarafından faaliyete devam ettiği anlaşılmış olup, gerçek iş verene yönelik yeterli araştırma yapılıp çelişkiler giderilmek suretiyle hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen karar hatalı olup kararın bu nedenle bozulması gerekmektedir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalılar ..., ..., ... ve ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,